De student wordt klant, dat is het hele eiereten

Staatssecretaris Rutte verdedigt deze week de invoering van de leerrechten. Voor de studenten betekent dit dat treuzelen een kostbare grap kan worden....

Van onze verslaggever Raoul du Pré

Iedere student heeft straks bij aanvang van zijn studie recht op vijfenhalf jaar studie. Dit zijn de leerrechten. Elk collegejaar opnieuw beslist hij aan welke instelling hij een jaar onderwijs inkoopt. Pas als hij zich inschrijft, maakt de overheid het bijbehorende geld over aan de instelling.

Dit betekent een grote verandering in de financiering van de hogescholen en universiteiten. Naast een subsidie op basis van het aantal eerstejaars studenten, worden de instellingen nu vooral door de overheid afgerekend op het aantal studenten dat met een diploma de opleiding verlaat.

De geldstroom richting de hogescholen is bijvoorbeeld voor tweederde gebaseerd op de uitgereikte diploma's. Dit heeft volgens Rutte twee nadelen. Om te beginnen is het systeem kwetsbaar gebleken. De hbo-fraude toonde aan dat veel hogescholen de verleiding niet konden weerstaan het aantal uitgereikte diploma's kunstmatig op te krikken.

Het tweede nadeel gaat volgens Rutte over kwaliteit. De instellingen worden nu gestimuleerd veel eerstejaars studenten binnen te halen, maar voor de jaren daarna hebben ze het geld in de knip. Wanneer er veel studenten afhaken, merkt de instelling dit nauwelijks in de subsidie.

In het nieuwe stelsel gaan studenten stemmen met de voeten. Wie ontevreden is over colleges, studiebegeleiding of kwaliteit van de tentamens, vervolgt zijn opleiding aan een andere instelling. De student als klant, dat is het principe. D66-Kamerlid Bert Bakker: 'Als je in Leiden rechten studeert terwijl uit de visitatierapporten blijkt dat de kwaliteit van die studie maar matig is, wat let je dan om over te stappen naar Groningen? Als dat massaal gebeurt, zit er voor een instelling maar één ding op: snel de kwaliteit verbeteren.'

Dit vergt wel een actievere houding van de Nederlandse studenten. Die wegen de kwaliteit van de studie nu nog nauwelijks mee bij hun keuze. Veel studenten weten niet eens aan welke faculteit ze moeten zijn voor het beste diploma. Rutte vraagt meer betrokkenheid van de studenten bij het onderwijs en hun eigen toekomst. Hij houdt het voorbeeld van de VS voor ogen, waar de meeste studenten zich bewust voorbereiden op de keuze van een universiteit.

Niet iedereen in het hoger onderwijs is enthousiast.' Met name de universiteiten, verenigd in de VSNU, vragen zich af wat de toegevoegde waarde is. Ze denken dat al dat overstappen voor de studenten in de praktijk nog niet zal meevallen: de studieonderdelen van de instellingen sluiten lang niet altijd goed op elkaar aan. 'Een studie moet een consistent geheel zijn, geen allegaartje van leuke vakken.

De studenten zijn ronduit boos op Rutte, maar dat is vooral vanwege het tweede onderdeel van het plan. Een student die door zijn vijfenhalf jaar leerrechten heen is, mag wel doorstuderen maar moet veel meer gaan betalen. Dit kan oplopen tot 4500 euro. 'Dat zijn geen leerrechten, dat is een studierantsoen' zeggen ze. De studentenbonden vrezen een 'zesjescultuur', die zal ontstaan als studenten massaal gebukt gaan onder de angst dat ze niet op tijd klaar zijn. 'Je bedenkt je wel twee keer voor je begint aan een bestuursfunctie in een studentenvereniging of een tweede studie.' Met een groots aangekondigde demonstratie in Den Haag hopen de studentenbonden woensdag hun bezwaren kracht bij te zetten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden