'De student is de favoriete melkkoe van het kabinet'

De kortetermijnvisie van het kabinet is schadelijk voor de student en de kenniseconomie. Studenten mogen best wat meer bijdragen aan hun eigen onderhoud, maar de manier waarop de overheid bezuinigt in het universitair onderwijs is schandalig. Dat betoogt Arlette van Lint.

Staatssecretaris Halbe Zijlstra (Onderwijs) tijdens zijn toespraak op het Malieveld. Duizenden studenten protesteerden dit jaar op het Malieveld in Den Haag tegen de kabinetsbezuinigingen op hoger onderwijs. © ANP

Het is crisis, de overheid moet bezuinigen en daar moet iedereen aan bijdragen. Dat studenten daarbij geen voorkeursbehandeling ontvangen, is begrijpelijk. Of het verstandig is om te bezuinigen op universitair onderwijs is natuurlijk wel de vraag. Het is echter de manier waarop de overheid dit doet, waardoor mijn nekharen overeind gaan staan.

Studenten en universiteiten worden getroffen door de ene na de andere bezuinigingsmaatregel. Studieboetes van ruim 3000 per jaar, hoge collegegelden voor tweede studies en een hele reeks aan maatregelen om de student sneller te laten presteren. Ook wordt waarschijnlijk de basisbeurs in de masterfase afgeschaft en het recht op een ov-kaart met twee jaar verkort. En wat blijkt nu? Ambtenaren van het ministerie van Financiën werken zelfs plannen uit om de basisbeurs en de ov-kaart voor studenten volledig af te schaffen.

Deze afschaffing van de basisbeurs levert het kabinet zo'n 800 miljoen euro op. Dat studenten dit moeten terugbetalen en dit een ramp zal zijn voor onze zogenaamde kenniseconomie, lijkt geen enkel punt te zijn. Zeven op de tien studenten denkt in de toekomst zo in financiële problemen te komen en 45 procent geeft aan na de bachelor geen vervolgopleiding meer te willen gaan volgen. Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag. Bovendien staan studenten door de snelle invoering van dit soort maatregelen onverwacht voor voldongen feiten. Ze worden hierover slecht geïnformeerd en velen weten niet wat hen te wachten staat.

Zo snel mogelijk zo veel mogelijk geld bij de studenten weghalen. Deze kortetermijnvisie lijkt de drijfveer achter de bezuinigings- en rendementsmaatregelen in het hoger onderwijs. Met de mooie woorden ?Studeren is Investeren', 'Sociaal Leenstelsel', en 'Vrij Baan voor Talent' voert het kabinet de ene na de andere maatregel in.

Harde knip
Universiteiten kunnen studenten weren via selectie aan de poort, eerstejaars die onvoldoende studiepunten behalen moeten stoppen met hun opleiding en bij veel studies vervallen behaalde studiepunten omdat een student te lang over de opleiding doet. Een andere rendementsmaatregel is de invoering van de harde knip: zonder bachelordiploma mag niet worden begonnen aan de masteropleiding. En mocht de student al één jaar vertraging hebben, dan gooit het kabinet er nog ruim 3.000 euro langstudeerdersboete bovenop ook.
Naast rendementsmaatregelen voert de overheid dus ook financiële maatregelen in.

Actieve student
In dit verband wordt doorgaans de luie student ten tonele gevoerd, maar dat hierdoor juist ook de ondernemende en actieve student geraakt wordt, lijkt de overheid niet te willen horen. Buitenlandervaringen, extra vakken, stages, bestuurswerk of te wel breed ontwikkelde studenten, lijken niet meer van belang. Om van een wisseling van studie, doorstroom vanuit het hbo, of een tweede bachelor of master maar niet te spreken. Voor een tweede studie vraagt de overheid minstens 5.000 euro extra.

Afschaffing van de basisbeurs in de masterfase, strengere eisen voor de aanvullende beurs en verkorting van het ov-recht zijn geplande maatregelen van het kabinet om kennelijk onze kenniseconomie verder te verwezenlijken. Maatregelen die al per september 2012 zouden moeten ingaan. En nu smeedt het Kabinet dus ook nog eens plannen om de basisbeurs en het reisrecht voor studenten compleet af te schaffen. Daar staat tegenover dat studenten wel langer de tijd krijgen om hun studieschuld terug te betalen.

Te ver
Het is dan ook nog niet het allerergste dat een student meer moet bijdragen aan zijn eigen onderhoud. Echter, het volledig afschaffen van de basisbeurs en het reisrecht van studenten, hoge studieboetes opleggen en extra hoge collegegelden eisen van vaak ambitieuze hardwerkende studenten die een tweede studie volgen, gaat echt te ver. Zeker ten aanzien van studenten die op deze maatregelen niet hebben kunnen anticiperen. De spelregels veranderen tijdens het spel. Studenten die in de toekomst gerekend hebben op een basisbeurs, die al bezig zijn met een tweede studie, of die gerekend hebben op nog een jaar ov-recht staan voor voldongen feiten.

En tot overmaat van ramp informeert de overheid de studenten ook nog eens slecht over de ingevoerde en de te verwachten maatregelen. Veel studenten hebben geen idee wat hen boven het hoofd hangt. De informatievoorziening vanuit de overheid faalt. Studenten laten weten waar ze aan toe zijn, is toch wel het minste waar ze recht op hebben.

Arlette van Lint is Vicevoorzitter Universitaire Studentenraad 2011-2012 van de Radboud Universiteit Nijmegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden