Nieuws Stikstifcrisis

De strijd tegen stikstof: 60 in plaats van 80 op de provinciale weg is het paard achter de wagen

Onder meer Assen, Overveen en Vught overwegen vanwege het stikstofprobleem een verlaging van de snelheid op binnenwegen van 80 naar 60. Maar of dat nou gaat helpen? Nee dus.

‘Bij een verlaging van de maximumsnelheid naar 60 kilometer per uur neemt de uitstoot van stikstofoxide juist flink toe.’ Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Langzamer is beter, lijkt het adagium in de strijd tegen verkeersvervuiling. In plaats van 130 is het beter 120 te rijden, en liever nog 100. Daarom worden met het oog op de stikstofnormen overal in het land plannen gesmeed om de snelheid te verlagen.

Ook lagere overheden worstelen met bouwprojecten die vanwege het stikstofprobleem tot stilstand zijn gekomen. Zo heeft Assen zijn oog laten vallen op de provinciale weg N373 die langs de nieuw te bouwen wijk Kloosterakker loopt. Dit project, waarbij ten westen van de stad vijfhonderd nieuwbouwwoningen moeten komen, ligt nu stil vanwege de stikstofproblemen. ‘Een van de opties die we willen onderzoeken is of een verlaging van de snelheid hier gunstig kan uitpakken’, zegt Henk Post, als concernmanager bij de gemeente Assen betrokken bij het nieuwbouwproject. Vanuit de gedachte: langzamer is schoner.

Alleen: het klopt niet. Waar een verlaging van de maximumsnelheid op snelwegen naar 100 een flink effect heeft, wordt bij een verdergaande terugdringing van de snelheid het paard juist achter de wagen gespannen. ‘Een onzalig idee’, oordeelt een emissie-expert, die op basis van anonimiteit spreekt, omdat hij zich ‘niet in het politieke proces’ wil mengen. ‘Bij een verlaging van de maximumsnelheid naar 60 kilometer per uur neemt de uitstoot van stikstofoxide juist flink toe.’

De reden is dat systemen die uitlaatgassen van schadelijke stoffen ontdoen, een minimale bedrijfstemperatuur nodig hebben. Ligt de snelheid laag, dan hoeft de motor minder hard te werken en daalt de temperatuur van uitlaatgassen en functioneert de katalysator slechter. Netto resultaat: meer NOx-uitstoot, ‘zeker bij vrachtwagens’.

Katalysatoren van vrachtwagens werken optimaal rond de 90, de snelheid waarmee op de snelweg gereden wordt. Vanwege begrenzers gaan trucks niet harder, dus hogere snelheden vormen geen risico. Personenauto’s met een dieselmotor (diesels gelden als de grootste stikstofuitstoters in het verkeer) hebben een iets grotere marge: daar werken de zogenoemde SCR-systemen tussen de 80 en 100 kilometer per uur optimaal. Wie het stikstofprobleem wil aanpakken moet er dus voor zorgen dat de snelheid rond dit gemiddelde ligt. Niet sneller, maar zeker niet veel langzamer. Bijkomend voordeel: rond de 90 is ook de verkeersdoorstroming optimaal.

Vandaar dat een verlaging van de maximumsnelheid op snelwegen naar 100 dus wel een groot effect heeft en mogelijk tot 30 à 40 procent minder uitstoot van NOx leidt, stelt de emissie-expert. Al hangt dat wel af van de uitgangspunten die beleidsmakers hanteren. Wordt in de modellen gerekend met veel vrachtwagens, dan lijkt een snelheidsverlaging minder effectief, domweg omdat trucks nu eenmaal nooit sneller dan 90 rijden.

Overigens is nog altijd onduidelijk wat het gevolg is van een mogelijke snelheidsverlaging op de stikstofdiscussie, want de cijfers over depositie (de stikstofneerslag op de grond, waar het om draait) zijn nog altijd niet bekend. Het RIVM komt daar mogelijk later deze week mee. Eén ding is echter zonneklaar, zegt de emissiedeskundige: ‘Als je stikstof wilt reduceren, kun je maar beter geen snelheidsverlaging naar 60 invoeren.’

MEER LEZEN OVER STIKSTOFMAATREGELEN

Er is niet één oplossing voor de stikstofcrisis: het kabinet moet op zoek naar 118 oplossingen

Als het adviesrapport van de commissie-Remkes iets duidelijk maakt, dan is het wel dat er geen panklare oplossing is voor de stikstofcrisis. Zo moet voor elk van de 118 stikstofgevoelige natuurgebieden een oplossing worden gevonden.

De stelselmatige overschrijding van de Nederlandse stikstofuitstoot dwingt het kabinet tot maatregelen die tot voor kort nog politiek ondenkbaar waren. Verlaging van de maximumsnelheid op de snelwegen en een forse sanering van de veehouderij lijken plotseling onontkoombare keuzes, nu ook de regeringspartijen de noodzaak van ‘noodmaatregelen’ omarmen.

Oud-minister Johan Remkes (68) maant zijn partijgenoten in het kabinet de 130 kilometer-bordjes langs de snelwegen maar weer te verwijderen. Economische belangen kunnen niet meer altijd prevaleren boven natuurbescherming, vindt de voorzitter van het Adviescollege Stikstofproblematiek.

Volgens de commissie-Remkes kan Nederland streven naar minder Natura 2000-gebieden. Ho ho, zegt hoogleraar natuurbeschermingsrecht Kees Bastmeijer: Nederland moet de Europees afgesproken doelen eindelijk eens halen, daarna komt het doorgaan van projecten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden