Nieuws

De strijd om de feiten gaat nu via de rechter: bedrijf dat stemmachines bouwt claimt miljarden van Fox News

Fox News heeft willens en wetens meegewerkt aan het verspreiden van desinformatie die hun miljoenen aan inkomsten kost, vinden twee stemcomputerbouwers. Ze dienen miljardenclaims in.

Kiezers in Los Angeles brengen hun stem uit bij de presidentsverkiezingen op een stemcomputer met verkiezingssoftware van Smartmatic.  Beeld AFP
Kiezers in Los Angeles brengen hun stem uit bij de presidentsverkiezingen op een stemcomputer met verkiezingssoftware van Smartmatic.Beeld AFP

Antonio Mugica was in Boco Raton in Florida toen hij voor het eerst hoorde dat zijn bedrijf de software leverde waarmee een van de grootste gevallen van verkiezingsfraude in de geschiedenis werd gepleegd. Het was op een televisiezender met wereldwijd een miljoenenpubliek, en het kwam uit de mond van de advocaat van de zittende president van de Verenigde Staten.

Advocaat Rudy Giuliani vertelde die 15 november aan Maria Bartiromo van Fox News dat er bij de presidentsverkiezingen van 2020 in cruciale staten stemmen voor president Donald Trump naar Joe Biden waren gegaan door manipulatie met software van Smartmatic. Hij zei zelfs te kunnen bewijzen dat het was gebeurd in Arizona en in Pennsylvania.

Sidney Powell, een andere advocaat van Trump, zei zoveel bewijs te hebben van deze stemfraude dat het voelde ‘alsof het door brandweerslangen onze kant op wordt gepompt’. Trump heeft gewonnen, stelde ze, en met miljoenen stemmen voorsprong.

Antonio Mugica, die Smartmatic oprichtte en er een van de grootste leveranciers van verkiezingssoftware ter wereld van maakte, dacht dat er sprake was van een vergissing, zo idioot waren deze uitspraken, zei hij tegen The New York Times. Dat was nog voor de doodsbedreigingen aan zijn adres, en voordat zijn bedrijf instortte.

De rechter is nu de factchecker

In de strijd tegen desinformatie wordt in de Verenigde Staten met miljardenclaims gedreigd. Niet een factchecker of een waarschuwing op sociale media moet ervoor zorgen dat Fox News stopt met het verspreiden van leugens en onwaarheden, maar het gevaar dat er vele miljoenen aan slachtoffers van die leugens moet worden betaald. Want er is, vinden de advocaten van stemcomputermakers, een direct verband tussen uitzendingen van Fox en gemiste inkomsten.

Zo claimt Dominion, een ander bedrijf dat stemcomputers maakt en ook zonder enig bewijs werd beschuldigd door de mensen rond Trump, 1,3 miljard dollar aan schade bij Giuliani en Powell. Smartmatic gaat een stap verder: advocaat Erik Connolly wil van Fox News en een aantal presentatoren minimaal 2,7 miljard dollar zien.

Waarom Smartmatic denkt een kans te maken? Afgezien van bij lokale verkiezingen rondom Los Angeles heeft niemand in november 2020 in de Verenigde Staten software van het bedrijf gebruikt. Niet in Pennsylvania, niet in Georgia, niet in Arizona.

2000: Bush, Gore en Florida

Mugica kwam in 2000 van Venezuela naar Florida. Hij was softwareontwikkelaar en had een computerbeveiligingsbedrijf. Bij de ontknoping van de verkiezingsstrijd tussen George Bush en Al Gore in Florida zag hij zoveel gehannes met papieren stembiljetten dat hij dacht: dat moet beter kunnen. Inmiddels levert Smartmatic aan tal van landen stemtechnologie.

Volgens Rudy Giuliani en Sidney Powell zijn er duidelijke patronen in hoe in al die landen verkiezingen worden gestolen met hulp van Smartmatic, en zijn die patronen in de VS te herkennen. Hun beweringen worden overgenomen door presentatoren van Fox en andere rechtse zenders als Newsmax en One America News Network (OAN).

Zoals in elke complottheorie is ook in het verhaal over Smartmatic iets te vinden dat voor sommige mensen vanzelf gaat stinken als je er maar hard genoeg aan ruikt. Volgens de mensen rond Trump werd Smartmatic opgericht door Hugo Chávez, oud-president van Venezuela en zelfverklaard aartsvijand van de Verenigde Staten. Dat is niet waar, maar het is wél zo dat Mugica geen zaken meer doet in de VS omdat er vragen waren over de Venezolaanse oorsprong van zijn bedrijf. Het was overigens Smartmatic dat in 2017 cijfers publiceerde om aan te tonen dat er door het regime in Caracas geknoeid was met de opkomstcijfers bij de verkiezingen in Venezuela.

Dominion werd bij Fox News ook Venezolaans genoemd, later een ‘buitenlands bedrijf’, en door Trump zelf op Twitter een bedrijf van een bedenkelijke reputatie. In werkelijkheid is het opgericht door een Griekse Canadees om mensen met een visuele handicap te kunnen laten stemmen. Dominion is een van de grootste leveranciers van stemmachines in de VS, en bij handmatige hertellingen blijken de computers van de firma correct te functioneren. Maar na de uitspraken van Giuliani moesten werknemers van Dominion onderduiken.

‘Roze slijm’

De ingediende claims beschuldigen Fox News en presentatoren van laster, en maken volgens experts op die grond kans. Advocaat Connolly is niet toevallig door Smartmatic gekozen. Hij spande eerder een lasterzaak aan tegen ABC News, dat een bijproduct uit de vleesindustrie dat veel in gehakt wordt gebruikt omschreef als ‘roze slijm’. ABC schikte voor 170 miljoen euro, tot nu toe de grootste lasterzaak tegen een mediabedrijf in de Verenigde Staten.

Fox News houdt het er, net als Newsmax en OAN, op dat het gewoon nieuws uitzond: als de advocaat van de president van de Verenigde Staten zoiets zegt, dan is dat nieuwswaardig. Maar helemaal onaangedaan lijken ze niet.

Lou Dobbs is een van de presentatoren van Fox die de claims van Trumps advocaten herhaalde. Na de claims van Smartmatic nam hij een factcheckvideo op waarin hij een expert diezelfde claims onderuit liet halen.

Dat filmpje werd getoond in programma’s van andere aangeklaagde presentatoren. Kort nadat Smartmatic zijn claim indiende, stopte Fox met Dobbs’ programma.

Bij de zender Newsmax was de baas van een bedrijf dat hoofdkussens maakt te gast om het te hebben over het feit dat hij van Twitter werd geweerd. Toen hij in plaats daarvan over verkiezingsfraude begon, voelde de presentator zich kennelijk gedwongen een vooraf opgestelde tekst voor te lezen waarin de zender stelt dat er geen bewijs is voor fraude.

Wekenlang had de zender bericht van wel.

Rudy Giuliani intussen is verschillende keren persoonlijk aangeklaagd. Hij zegt uit te zien naar de rechtszaken, omdat dan de werkelijkheid boven tafel zal komen. Giuliani’s werkelijkheid, uiteraard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden