Dagkoersen Uw politieke nieuwsbrief

De strijd om de Eerste Kamer: gunt Denk Lodewijk Asscher zijn machtspositie?

Denk-Kamerlid Selcuk Ozturk. Beeld ANP - Bart Maat

Goedemiddag,
In een zeldzame vertoning van politieke eendracht keren kabinet en Kamer zich tegen een Europees plan. Intussen wordt duidelijk dat de statenleden van Denk de komende tijd nog wel wat telefoontjes kunnen verwachten. 

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

GESPREK VAN DE DAG
Wie krijgt de zetels?

Nu alle stemmen in de provincies definitief zijn geteld, komt er ook steeds helderder zicht op de samenstelling van de nieuwe Eerste Kamer. Na het verdelen van de restzetels, ontstaan daarin nog een paar wijzigingen op de eerste berichten van vorige week. De  regionaal gebonden provinciale partijen profiteren. Zij behouden, via de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF), toch hun ene zetel in de Eerste Kamer. De Partij voor de Dieren levert er juist één in op de eerste prognose en blijft met twee senatoren vertegenwoordigd.

Dat wil zeggen: als alle provinciale statenleden op 27 mei stemmen zoals in de lijn der verwachting ligt: op hun eigen partij. Maar nergens staat dat dit verplicht is. Statenleden kunnen zich om wat voor reden dan ook bedenken. Die mogelijkheid leidde in 2011 nog tot een groots charmeoffensief van premier Rutte jegens een statenlid van de Partij voor Zeeland, dat inderdaad werd overgehaald om zijn stem niet uit te brengen op de OSF maar op een coalitie- of gedoogpartij.

Dit jaar is vooral de positie van de PvdA en de ChristenUnie pikant. De PvdA heeft met 7 senaatszetels net genoeg stemmen behaald om de regeringscoalitie aan een meerderheid van 38 zetels te kunnen helpen. Maar die zevende zetel is een op het nippertje behaalde restzetel en kan dus nog worden afgepakt door een andere partij. Dat geldt ook voor de vierde zetel van de ChristenUnie. In beide gevallen is de PvdA uitgespeeld als nuttige zakenpartner en verliest partijleider Asscher veel invloed op het kabinetsbeleid. De coalitie op haar beurt verliest dan een belangrijke uitwijkmogelijkheid, mocht blijken dat met GroenLinks en Forum voor Democratie geen zaken kunnen worden gedaan. 

De sleutel lijkt vooral bij Denk te liggen. Die partij heeft te weinig statenleden om een eigen Eerste Kamerzetel te kunnen claimen. Maar de Denk-statenleden die wél gekozen zijn, mogen op 27 mei uiteraard wel gewoon stemmen. Als zij, bijvoorbeeld, allemaal op de SGP of de Partij voor de Dieren stemmen krijgen die partijen een extra zetel. Ten koste van de PvdA of de ChristenUnie. 

Een woordvoerder van Denk kon vandaag nog niet zeggen of Selçuk Öztürk en Tunahan Kuzu zin hebben om hun voormalige moederpartij en de regeringscoalitie zo'n kunstje te flikken. De tactische besprekingen moeten nog beginnen. 

DEBAT VAN DE DAG
Nederland op ramkoers

In een zeldzaam vertoonde demonstratie van politieke eendracht keren het kabinet en de overgrote meerderheid van de Tweede Kamer zich tegen het Europese plan om de export van werkloosheidsuitkeringen binnen Europa makkelijker te maken. Als het aan de EU ligt, mag je bij ontslag voortaan je WW-uitkering gedurende zes maanden meenemen naar een ander land. Nu is dat nog drie maanden. 

Dat is tegen het zere been van Kamer en kabinet, die nog nauwelijks zijn bekomen van het nieuws dat Polen hier verbazingwekkend makkelijk kunnen frauderen met hun uitkering.  Van de VVD tot aan de SP vrezen Kamerleden nu dat de relatief hoge Nederlandse uitkeringen worden misbruikt om in andere landen ‘vakantie te vieren'. Het SP-Kamerlid Jasper van Dijk wijst op het welvaartsverschil tussen Nederland en Polen: ‘Bij de keuze tussen 600 euro loon of 1200 euro uitkering per maand weten wij wel wat die persoon gaat kiezen.’

Minister Koolmees van Sociale Zaken deelt die angst en beloofde vanmiddag in de Kamer dat hij er alles aan zal doen om het plan te torpederen. Maar hij geeft zichzelf niet veel kans. De meeste lidstaten zijn vóór dus Nederland zal het hard moeten spelen om z'n zin te krijgen. En hier vol op inzetten, zou de onderhandelingspositie van Nederland bij andere belangrijke onderwerpen kunnen schaden, vreest Koolmees. 

De Kamer lijkt dat risico dan maar te willen nemen en gaat vanavond nog een keer met de minister in debat. Hem zal dan per motie nog een keer uitdrukkelijk worden opgedragen het plan tegen te houden. 

MEEVALLER VAN DE DAG
11 miljard over

Het kabinet mag over 2018 een overschot van 11 miljard euro bijschrijven op de begroting. Dat is nog meer dan waarop in september in de Miljoenennota werd gerekend. Vooral de belastinginkomsten tikken aan in tijden van economische groei. 

Suggesties vanuit de oppositie om de meevaller te investeren in achterstallig onderhoud in de publieke sector, stuitten vandaag meteen op verzet van minister Hoekstra van Financiën. Niet doen, zegt hij, want het is ook belangrijk om de staatsschuld verder af te lossen, zodat er een buffer ontstaat voor slechtere tijden. ‘We weten uit het verleden dat goed weer ook snel kan omslaan, en er zijn aanzienlijke risico’s. Denk aan de Brexit.’

Minister Wopke Hoekstra van Financiën. Beeld ANP - Bart Maat

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.