De strijd om de beste bureaus op het Binnenhof

De vertrekkende Kamerleden zijn hun werkkamer nog niet uit of de strijd om de beste bureaus op het Binnenhof barst los. Henk Bakker, van 1998 tot 2016 verantwoordelijk voor de verhuizing, weet dat het er soms heftig aan toe gaat: 'Het is een ingewikkelde puzzel die veel bij de partijen losmaakt. Ik ben wel eens voor 'rat' uitgemaakt.'

Tafels wachten op een nieuwe bestemming in het gebouw van de Tweede Kamer, tijdens de verhuizing na de verkiezingen van 2010. Beeld anp

Alsof er motregen valt, zo voelt het in de gangen waar de PvdA haar werkkamers heeft. Het is er stil, voorbijgangers trekken de schouders een tikje omhoog en een enkeling heeft tranen in de ogen. De grootste bedrijvigheid op dit moment: het inpakken van dozen.

Een groot deel van de PvdA'ers verlaat het Tweede Kamergebouw woensdag voorgoed (alhoewel je nooit wie er in de toekomst weer terugkeert), en een veel kleiner deel blijft. Het is alleen nog niet duidelijk waar hun volgende werkkamer zal zijn, en dat is een gevoelig punt. 'De ruimten in het gebouw zijn niet overal even comfortabel', zegt Henk Bakker, oud-directeur bedrijfsvoering van de Tweede Kamer. 'Maar wat nog veel meer meespeelt, is het sentiment.'

Bakker was van 1998 tot zijn pensionering in 2016 verantwoordelijk voor de verhuizingen op het Binnenhof die na elke verkiezingen plaatsvinden. 'Het is een ingewikkelde puzzel die veel bij de partijen losmaakt', zegt hij. 'Ik ben wel eens voor 'rat' uitgemaakt.' De regels zijn overzichtelijk: voor elke zetel krijgen de fracties 52 vierkante meter in het pand, waar ze naast de Kamerleden ook medewerkers, voorlichters en het secretariaat op moeten huisvesten. Als een partij meer dan 16 zetels heeft, heeft ze ook recht op een eigen fractiekamer.

Waar in het immense gebouw deze meters worden vrijgemaakt, is op dit moment inzet van onderhandeling, en daarom wil niet iedereen vrijuit over de eigen wensen praten. 'Dat komt de onderhandelingen niet ten goede', zegt een woordvoerder van een politieke partij, alsof het over de formatie zelf gaat.

Achter Justitie: smalle gangen, slechte airco en lage plafonds

Ook Thierry Baudet van het Forum voor Democratie wil er weinig over kwijt. Zijn werkkamer moet in elk geval groot genoeg zijn voor zijn vleugel, en hij wil graag ramen. Zodat zijn muziek ook buiten hoorbaar is ja, maar 'vooral omdat we een frisse wind willen laten waaien'.

Het Kamergebouw bestaat uit meerdere oude panden, die met elkaar zijn verbonden door nieuwbouw. Direct na binnenkomst vanaf het Plein heb je links het statige voormalige ministerie van Justitie, waar het CDA altijd haar basis heeft gehad, en de laatste vier jaar ook D66, GroenLinks en de ChristenUnie in waren gehuisvest. Met de nieuwe zetelverdeling is dat nu te klein: iemand zal er weg moeten.

Waarschijnlijk verhuist zeker één van hen naar het oude ministerie van Koloniën. Dit pand, rechts vanaf dezelfde ingang, heeft lang niet de uitstraling van Justitie: de plafonds zijn zeker even hoog, maar de gangen zijn smal en de grandeur is er in de jaren zestig uit weg gestuukt. Het is de thuishaven van de PvdA die hoopt er in elk geval nog één verdieping te mogen blijven bezetten.

Achter Koloniën komen drie gebouwen die kortweg A, B en C heten, en achter Justitie zijn er met gipsen wandjes kamers gecreëerd in het oude Hotel Centraal. Dit is het minst populaire deel van de Kamer: ver van de twee entrees en met het voorkomen van een goedkoop hotel langs de snelweg: smalle gangen, slechte airconditioning en lage plafonds.

Stoelen worden heen en weer gereden tussen verschillende werkkamers. Beeld anp
Nog een bureau onderweg naar een nieuw onderkomen. In 2002 ging het verhuizen van een PvdA'er een LPF'er niet snel genoeg: het liep net niet uit op een vechtpartij. Beeld anp

Bijna vechten in 2002

Al een paar maanden voor de verkiezingen wordt aan de hand van de peilingen een eerste opzet voor de huisvesting gemaakt. Na de verkiezingen onderhandelen de ambtelijk secretarissen van de partijen verder met elkaar. 'Dat gaat meestal gemoedelijk', vertelt SGP-voorlichter Menno de Bruyne, die al ruim 30 jaar meeloopt. 'Iedereen kent de pijn van de verliezers en weet dat ze een volgende keer wellicht zelf aan de beurt zijn.'

Een uitzondering was de LPF, die in 2002 met 26 zetels uit het niets binnenkwam. 'Ook toen had de PvdA groot verlies geleden en moest Koloniën worden ontruimd', herinnert de Bruyne zich. 'Dat ging de LPF, die tijdelijk in een zaaltje was ondergebracht, niet snel genoeg en op een gegeven moment toog Jim Janssen van Raay naar de werkkamer van een PvdA'er en vertelde hem om plaats te maken. Het liep net niet uit op een vechtpartij.'

'De grote partijen vinden meestal hun plek wel', zegt Isabelle Kuivenhoven, ambtelijk secretaris van de VVD. Zij heeft de plattegronden met het voorstel voor haar eigen partij op haar bureau liggen en is daar tevreden over. 'De kleine partijen worden ergens tussen gezet. De griffiers en stenografen van Tweede Kamer krijgen de kamertjes die overblijven.'

Lang geleden zaten leden gewoon door elkaar heen in het gebouw. Oud-directeur Bakker stelde, later tot zijn spijt, voor om de fractieleden bij elkaar te plaatsen. Beeld anp

'Soms een pijnlijk proces'

'Lang geleden, en dan heb ik het over de jaren zeventig, zaten leden van verschillende partijen gewoon door elkaar in de gangen', memoreert oud-directeur Bakker. 'Ik heb toen zelf voorgesteld om de fracties bij elkaar te zetten, iets waarvan ik later, toen ik zelf verantwoordelijk was voor de verhuizingen, regelmatig hoofdpijn kreeg.'

In het gewenste scenario komen de partijen er onderling uit en legt bedrijfsvoering een voorstel neer bij het Presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer waar alleen de grootste fracties zitting in hebben. Deze hamert het af en enige tijd later (in dit geval tijdens het reces in mei) worden de muren opnieuw gewit en de dozen versjouwd.

Soms komen de partijen er niet uit. In dat geval hakt het Presidium na stemming de knoop door. 'Het is soms een pijnlijk proces', zegt Bakker. 'Ik vind het niet erg dat de puzzel nu door iemand anders wordt uitgevoerd. Politici kunnen erg lastig zijn als ze hun zin niet krijgen.'

Meer over vertrekkende en nieuwe Kamerleden

Op de rechterflank worden de kasten uitgeruimd
Bij Louis Bontes en Joram van Klaveren, die na de PVV de koppen bij elkaar staken, was de stemming doorgaans monter. Maar nu is het VNL-honk troosteloos (+). Kale wanden, lege kasten, geen medewerker te bekennen. Van Klaveren is er nog wel.

Wat gaan de nieuwe Kamerleden verdienen?

Salaris deskundigen noemen de 'schadeloosstelling' relatief bescheiden, maar Nederlandse Tweede Kamerleden behoren in de EU tot de grootverdieners (+).

Zeven bekende politici die niet terugkeren in de Kamer
Woensdag namen we definitief afscheid van een hoop bekende gezichten in de Tweede Kamer. Deze bekende Kamerleden keren daarin definitief niet meer terug. En: waar kennen we ze ook alweer van?

Het afscheid van Ton Elias (VVD) en Roos Vermeij (PvdA)
Donderdag treedt de nieuwe Tweede Kamer aan. Tientallen ambitieuze nieuwkomers trappelen van ongeduld om het Binnenhof te bestormen. De vertrekkende oude rotten Ton Elias en Roos Vermeij waarschuwen dat succes in kleine stappen komt (+). 'Het is niet altijd groots en meeslepend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden