Reportage Zeven als norm

De strijd aangaan met de zesjescultuur door de norm te verhogen naar... een zeven

Eva (17), Max (14), Arinda (13) en Ava (12) van Wolfert Tweetalig in Rotterdam. Beeld Freek van den Bergh

Zelf robots bouwen, een documentaire maken of je eigen bordspel ontwerpen. Het kan allemaal op havo-vwo-school Wolfert Tweetalig in Rotterdam. Maar de school vraagt daar wel iets voor terug: gemiddeld een zeven staan. Het is een poging om op te staan tegen de zesjescultuur. Resultaat? De cijfers gaan omhoog, maar sommige ouders morren.

‘Ik vond het geen probleem’, vertelt Ava (12) uit 1 vwo in een warm kantoor op de derde verdieping van Wolfert Tweetalig. ‘Het klinkt misschien verwaand, maar voor mij is een zeven wel haalbaar.’ Naast de deur staat een prijzenkast die uitpuilt van de bekers. De leerlingen blijken onder meer goed te zijn in debatteren en volleybal. Arinda (13) uit 2 havo voegt toe dat leerlingen in het eerste jaar nog wel overgaan met een 6,8. ‘Als ze de Wolfert spirit hebben. Dat betekent dat ze leergierig en enthousiast zijn. Hier is een zes niet goed genoeg.’

Als leerlingen van de basisschool naar de middelbare school gaan, zijn ze nog volop gemotiveerd om te leren. Maar al gauw gebeurt er iets geks: hun motivatie neemt af en hun cijfers dalen vanaf het eerste tot het derde jaar. De Staat van het Onderwijs stelde dit jaar nog dat er in weinig landen zo weinig motivatie is om te leren als in Nederland.

Energie

Onderwijskundige Lindy Wijsman promoveert vandaag aan de Universiteit Leiden op een onderzoek naar het indammen van deze zesjescultuur. Ze volgde ruim 150 leerlingen van Wolfert Tweetalig van de eerste tot en met de derde klas. De leerlingen werden vergeleken met leerlingen van andere scholen en ook twee eerdere cohorten van hun eigen school. Doel van het onderzoek: het zesjestij keren door de overgangsnorm te verhogen naar gemiddeld een zeven (de externe stimulans) en extra verdiepende lessen aan te bieden in vakken die leerlingen leuk vinden (de intrinsieke motivatie). Tijdens die lessen bouwen ze robots, maken ze documentaires en ontwerpen ze hun eigen bordspel.

‘In plaats van extra tijd besteden aan een vak dat je toch al stom vindt, extra tijd besteden aan een vak waarvan je energie krijgt zodat je daar nog beter in kan worden’, legt Wijsman uit. Dus liever een zes voor Nederlands compenseren met een acht voor wiskunde dan voor beide vakken een zeven staan. Wijsman noemt het niet erg om voor sommige vakken een zes te halen. ‘Maar het is jammer als je minder hebt opgepikt dan mogelijk was. Daar had je van kunnen profiteren in je latere studie en carrière.’

Dat is ook de reden dat Wolfert Tweetalig meedoet. ‘Ik ben ervan overtuigd dat kinderen beter kunnen presteren dan ze laten zien’, zegt directeur Arnold Koot van de school waar Chinees van de eerste tot en met de derde een verplicht vak is en de leerlingen in de tweede op uitwisseling kunnen naar Shanghai en in de vijfde voor maatschappelijke stage naar Mumbai. ‘Die instelling van ‘een 5,5 is ook voldoende’ vind ik niet kunnen. Dan haal je niet eruit wat erin zit en moet je maar naar een andere school gaan. Ik wil niet dat mijn leerlingen hun talenten vergooien.’

Je best doen

De hogere norm leidt er niet toe dat meer leerlingen dan voorheen blijven zitten of van school af moeten. Een zeven gemiddeld staan is dan ook best te doen, vertellen de scholieren. ‘Er zitten altijd een of twee leerlingen in een klas die echt hard werken en een 6,9 staan. Maar als je je best doet, haalt 90 procent van de klas het wel’, zegt Max (14) uit 3 vwo. In de klas van Arinda staan momenteel veertien van de 25 leerlingen lager dan een zeven gemiddeld en dus op niet overgaan. Max: ‘Docenten herinneren je daar ook telkens aan om je te pushen. Uiteindelijk valt het allemaal wel mee.’

‘Mijn vrienden van andere scholen zeggen wel dat ik het drukker heb dan zij’, vertelt Eva (17) uit 5 vwo. ‘Wij hebben ook toetsen het hele jaar door plus een toetsweek in plaats van alleen drie keer per jaar een toetsweek.’ Ze staat probleemloos hoger dan een zeven en dat is niet zo gek: na de middelbare school wil ze naar University College in Den Haag. Toelatingseisen: een acht gemiddeld. Steeds meer vervolgopleidingen stellen zulke eisen. Daardoor is de hogere norm ook beter te verkopen tijdens informatieavonden voor ouders van toekomstige leerlingen.

Uit het onderzoek van Wijsman blijkt dat de leerlingen uit Rotterdam qua cijfers en motivatie hoger scoren dan de leerlingen in de vergelijkingsgroepen. ‘Aan de ene kant is dit een mooi resultaat: het is dus mogelijk om de prestaties en motivatie te verbeteren’, zegt ze. ‘Maar we zien ook bij de leerlingen van Wolfert een dalende trend van de eerste naar de derde. Dit is dus niet dé oplossing.’

Protesten

Wolfert Tweetalig is van plan de verhoogde norm ook in de hogere klassen door te zetten. In 5 vwo gaat dat nog niet gebeuren vanwege protesten van ouders. Ze maakten zich zorgen over de stress en een te hoge werkdruk. ‘Ik denk dat ouders en leerlingen moeten leren kiezen. Alles doen gaat niet’, zegt Koot. ‘Ouders spelen daarin een rol, maar durven die niet allemaal te pakken. Ze willen hun kind niet verbieden uit te gaan of hun telefoon in de slaapkamer te hebben uit angst voor ruzie.’

De methode krijgt voorlopig ook geen navolging op andere middelbare scholen. Koot heeft verschillende presentaties gegeven voor andere schoolleiders, maar niemand hapte toe. ‘Andere scholen durven niet. Ze kunnen een zeven niet verkopen aan de ouders. Terwijl kinderen veel meer kunnen dan wij denken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.