zes vragen klimaattop New York

De straat roept om actie, wat doen de wereldleiders? Zes vragen over de klimaattop in New York

Studenten organiseren een klimaatprotest op 20 september in Nicosia op Cyprus. Beeld Reuters

Zeker zestig wereldleiders komen maandag in New York bijeen voor een ‘Climate Action Summit’ van de VN. De klimaatcrisis vraagt om daadkracht.

1 Waarom een top voor klimaatactie?

De speciale klimaattop is hard nodig want vier jaar na het historische akkoord van Parijs, dat in 2021 van kracht wordt, schiet de uitwerking nog niet op. Veel landen hebben Parijs nog niet geratificeerd (zoals Rusland), de op een na grootste CO2-vervuiler heeft zich teruggetrokken (de Verenigde Staten) en er wordt gesteggeld over punten en komma’s.

Erger is dat de klimaatplannen die landen in Parijs indienden volstrekt achterhaald zijn. Die leiden tot een fatale 3 graden opwarming in 2100. En de tijd dringt. Om de CO2-uitstoot in 2050 terug te dringen tot nul (zoals moet), dient die in 2030 gehalveerd te zijn. Maar de uitstoot bereikte in 2018 nieuwe records. VN-baas António ­Guterres wil wereldleiders daarom maandag tegen elkaar laten opbieden met nieuwe actieplannen die veel verder gaan dan de huidige.

2 Welke landen doen mee en welke niet?

Meer dan zestig landen worden op de klimaattop verwacht, waaronder grote Europese landen als het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland (dat deze week nog een ambitieus nieuw klimaatbeleid vaststelde). Veel regeringsleiders moesten toch al in New York zijn vanwege de Algemene Vergadering van de VN. Ook grote bedrijven en milieuorganisaties zullen hun opwachting maken, alsmede activisten zoals Greta Thunberg.

Niet welkom is een aantal notoire vervuilers zoals Australië, Japan, Zuid-Afrika en Zuid-Korea, landen die nog volop inzetten op het bouwen van nieuwe kolencentrales. Ook afwezig zijn landen die het akkoord van Parijs afwijzen of dwarszitten, zoals Brazilië, Saoedi-Arabië en de VS. Wel acte de présence geven China en India, de twee landen die verreweg de meeste kolencentrales bouwen.

Klimaatprotest in Nairobi, Kenia op 20 september. Beeld Reuters

3 Wat moet de klimaattop opleveren?

VN-baas Guterres hoopt dat het bijeenbrengen van wereldleiders na een zomer van hittegolven, bosbranden en hurricanes het gevoel van urgentie zal vergroten, zodat landen hun uitstoot sneller afbouwen en meer geld gaan steken in het VN-klimaatfonds. Concreet wil hij een stop op nieuwe kolencentrales, afschaffing van subsidies op fossiele energie en een snellere transitie naar duurzame energie.

Méér ambitie is absoluut geboden. ‘Parijs’ is gebaseerd op een maximale opwarming van een relatief ‘veilige’ 2 graden of beter nog 1,5 graad in 2100 (we zitten al op 1 graad). Volgens de gezaghebbende Climate Action ­Tracker komen we met de huidige klimaatplannen echter uit op 2,9 graad in 2100, en 3,2 graad als we de afspraken niet nakomen. Zonder extra maatregelen passeren we 1,5 graad al in 2035 en de 2 graden in 2053.

4 Wat komt Nederland brengen?

Nederland is in New York aanwezig met premier Mark Rutte en de ministers Sigrid Kaag van Buitenlandse Handel en Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur. Nederland wil goede sier maken met het klimaat­akkoord, vrucht van het poldermodel. Kaag brengt extra geld mee om arme landen te helpen bij het opstellen van klimaatplannen, en Van Nieuwenhuizen zal reclame maken voor de Nederlandse expertise inzake klimaatadaptatie, zoals voor kustbescherming.

Ook in Sydney werd op 20 september gedemonstreerd. Beeld Getty Images

5 Hoe groot is de kans op succes maandag?

Niet groot. Het was een mooi plan van Guterres om regeringsleiders te confronteren met de klimaatcrisis, maar veel landen zijn er niet klaar voor. De Europese Unie heeft net een nieuwe Commissie benoemd, China stelt volgend jaar pas zijn nieuwe vijfjarenplan vast, veel opkomende landen willen nieuwe kolencentrales en de VS willen even helemaal niks.

‘New York komt te vroeg’, zegt een insider desgevraagd. ‘De boodschap van de politiek zal zijn: sorry, we zijn nog bezig, volgend jaar beter.’ Dit zal, drie dagen na de ‘Global Climate Strike’ van vrijdag, de grootste klimaatdemonstratie ooit, de kloof tussen politiek en straat pijnlijk zichtbaar maken. Zo ook de kloof tussen politiek en bedrijfsleven, want ook dat wil eindelijk daadkracht zien.

6 Wat wordt de volgende stap na New York?

Op de klimaattop in Santiago de Chile in december (COP25) gaat het reguliere klimaatcircus gewoon door. Ambtenaren en juristen zullen verder bakkeleien over vervolgstappen op Parijs. Echte doorbraken worden pas verwacht in 2020 in Glasgow (COP26). Dat is voor landen de laatste kans om hun huidige klimaatplannen aan te scherpen voordat Parijs op 1 januari 2021 officieel van kracht wordt.

Milieupolitie in de ruimte

Weer een klimaattop. Wereldleiders praten deze week in New York over maatregelen die de opwarming van de aarde moeten tegengaan. Wat heeft Nederland tot nu toe bereikt in het terugdringen van broeikasgassen en de overgang naar duurzame energie?

Concrete maatregelen om de broeikasuitstoot terug te dringen. Dat is de inzet van de klimaattop in New York komende maandag. Maar wie controleert of landen hun doelen wel halen? Europa werkt aan een soort milieupolitie in de ruimte. Tegen valsspelen en CO2-leugens.

Hoe de Zweedse tiener Greta Thunberg als klimaatactivist kon uitgroeien van een schuwe 15-jarige scholier tot een mediagenieke Cassandra met superpower.

Commentaar: Niets doen is niet langer een optie in toenemende klimaatcrisis. Politieke leiders moeten in New York daadkracht tonen. Onmiddellijke actie is geboden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden