De stille kracht blijft in de kou staan

Al zes jaar streeft een genootschap naar een passende markering voor het 150ste geboortejaar van de grote schrijver Louis Couperus. Het legt het moede hoofd in de schoot.

VAN ONZE VERSLAGGEVER BART DIRKS

DEN HAAG - Het leek een sympathiek en eenvoudig idee, maar na jaren beleefd aandringen bij de Egyptische ambassade in Den Haag houdt het een keertje op: in zijn 150ste geboortejaar krijgt Louis Couperus, beroemd om zijn fijnzinnige sfeerbeschrijvingen en dandyachtige voorkomen, geen plaquette op het huis aan de Surinamestraat 20. Hij woonde er met zijn ouders.

Al begon het plan aanvankelijk nog veel ambitieuzer dan een gedenkplaat. Couperusliefhebbers zagen hun kans schoon toen de Egyptische ambassadeur in 2006 zijn residentie te koop zette. Het herenhuis, volgens de makelaar 'een schitterend gemeentelijk monument in de mooiste straat van Den Haag', werd in 1884 gebouwd door de vader van Louis Couperus. Het telt veertien kamers en staat in de deftige Archipelbuurt.

'Het huis is een icoon voor de Couperuslezers', zegt Petra Teunissen, voorzitter van het Louis Couperus Genootschap met zeshonderd donateurs. 'Hij schreef er op zijn 25ste Eline Vere, zijn debuutroman. Het interieur ademt nog die sfeer.'

Egypte vroeg 2,9 miljoen euro voor de residentie. De Stichting Couperushuis Surinamestraat werd opgericht om sponsors en subsidies te werven. 'Het idee was om op de eerste en tweede verdieping chique appartementen te vestigen en van de overwinst de culturele activiteiten te betalen', zegt voorzitter Ankie van der Bol van de stichting Couperushuis. 'Iedereen vond het een mooi plan.'

Maar helaas geen realistisch plan, zeker toen in 2008 de financiële crisis uitbrak. Tweeënhalf jaar geleden gaf de stichting Couperushuis het op. Het bijgestelde doel werd een herinneringsplaquette op de gevel. Monumentenzorg ging snel akkoord, maar Egypte niet.

'Keer op keer zijn we het beleefd gaan vragen, met de pet in de hand. We hebben drie Egyptische ambassadeurs versleten, maar steeds werden we aan het lijntje gehouden', zegt Van der Bol. 'Waarom het niet mocht, is totaal niet duidelijk. Terwijl we een werkelijk prachtige plaquette hadden laten ontwerpen die fraai in de voegen van de muur had gepast.'

De Couperusfans overwogen de hulp in te roepen van burgemeester Jozias van Aartsen, maar ze zagen daar vanaf. Van der Bol: 'Dan zet je Egypte voor het blok. Het zou weliswaar geen diplomatieke rel worden, maar wel een gedoetje. We willen niemand in verlegenheid brengen.'

Toen eind december opnieuw een afwijzend antwoord kwam van de ambassade, besloot de stichting zichzelf op te heffen. 'De website wordt gesloten, de bankrekening is opgeheven, we zijn uitgeschreven bij de Kamer van Koophandel', vat Van der Bol het debacle samen.

Petra Teunissen van het Genootschap vindt dat Louis Couperus dit onverkwikkelijke einde niet heeft verdiend. 'Hij heeft in 1911 zelfs een prachtig boek over Egypte geschreven, Antiek toerisme - een roman uit Oud-Egypte, waar een Romein naar een Egyptisch orakel gaat.'

Het batig saldo van de stichting Couperushuis, 5.000 euro, gaat naar het huidige museum aan de Javastraat en naar het Louis Couperus Genootschap. Van het geld wordt onder meer een app gemaakt voor wie in de hofstad naar sporen van de schrijver zoekt.

De Egyptische ambassade was dinsdag niet bereikbaar voor commentaar. Het huis aan de Surinamestraat 20 staat nog steeds op Funda te koop voor 2,9 miljoen euro.

Subliem taalgetokkel

Op veilingsite Catawiki.nl/boekenveiling loopt nog een dag de veiling van ruim honderd zeldzame boeken en andere Couperiana. De veiling geldt als het eerste evenement in dit Couperusjaar, waarin zijn 150ste geboortedag wordt gememoreerd. Op 10 juni 1863 werd de schrijver van Eline Vere en De stille kracht geboren in Den Haag.

Onder de kavels zijn veel eerste drukken van Couperus' boeken, met de originele omslagen en illustraties van H.P. Berlage en Jan Toorop. De eerste druk van de roman Antiek toerisme - een roman uit Oud-Egypte (1911) wordt ook aangeboden. Couperus beschrijft hierin de reis van de Romeinse patriciër met liefdesverdriet Publius Sabinus Lucius door Egypte.

Zijn gebroken hart dient vooral als literair voorwendsel voor lange beschrijvingen van bestemmingen als Alexandrië, Memphis en Canope. 'Subliem taalgetokkel', schreven de recensenten destijds. Ze waren niet allemaal enthousiast over de roman: hij had beter het liefdesverhaal kunnen schrappen en zich alleen moeten concentreren op de beschrijving van Egypte. Couperus heeft Egypte nooit bezocht.

Het Couperusjaar wordt verder gevierd met lezingen, literaire wandelingen, tentoonstellingen en publicaties. In mei verschijnt een kookboek met Couperus' lievelingsgerechten en een wetenschappelijke uitgave van zijn brieven.

Persis Bekkering

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden