De stijl van Herfkens

EEN anachronisme noemde minister Herfkens van Ontwikkelingssamenwerking het. Niet meer van deze tijd. Ze hekelde het automatisme waarmee dure Nederlandse ontwikkelingswerkers worden uitgezonden, terwijl in het ontwikkelingsland zelf artsen en ingenieurs werkloos aan de kant staan....

Herfkens wil niet bezuinigen. Ze wil zoveel mogelijk rendement op haar ontwikkelingsguldens. Nederland moet alleen mensen uitzenden om projecten op te zetten die snel zonder Nederlandse ontwikkelingswerkers verder kunnen draaien.

Om dit doel te bereiken zegt Herfkens de contracten met 300 Nederlandse ontwikkelingswerkers op en sluist ze het geld naar professionele organisaties die ontwikkelingswerkers uitzenden. Veel van hen zijn geen Nederlanders, maar mensen uit de eigen regio.

Op deze voorstellen, die niet meer behelzen dan een verschuiving van 312 miljoen gulden op jaarbasis op een begroting van 7 miljard gulden, is een storm van protest gekomen. Uiteraard verdedigen de getroffenen zich. Ze wijzen erop dat ze altijd op verzoek van het ontvangende land opereren. Veel ontwikkelingslanden zijn bovendien niet in staat zelf het vertrek van Nederlandse artsen op te vangen.

Deze argumenten van de mensen uit de praktijk zijn niet zonder gewicht. Over het algemeen doen de Nederlandse ontwikkelingswerkers nuttig werk. Maar niettemin heeft Herfkens gelijk met haar zakelijke benadering en haar nadruk op zelfstandigheid van het ontwikkelingsland.

Dat de ontwikkelingssamenwerkers, gesteund door Tweede-Kamerspecialisten van GroenLinks, PvdA en CDA, nu zo verontwaardigd reageren, heeft niet zozeer te maken met dit concrete voorstel. Het is meer een reactie op de cultuurschok die Herfkens teweeg heeft gebracht in het wereldje van de ontwikkelingssamenwerking.

In die besloten wereld werden gedrevenheid en goede bedoelingen vaak belangrijker gevonden dan concrete resultaten. Schutspatroon Jan Pronk wist jarenlang kritiek van buiten onschadelijk te maken. De komst van Herfkens, sterk beïnvloed door haar ervaringen in internationale organisaties als de Wereldbank, maakte aan die geborgenheid een einde.

Zo liet zij Foster Parents toe tot het selecte gezelschap van medefinancieringsorganisaties (de verzuilde organisaties Cordaid, ICCO, NOVIB en HIVOS die met overheidsgeld projecten uitvoeren). Het grote aantal landen dat bilaterale hulp ontving (hulp van overheid aan overheid) beperkte Herfkens tot zeventien.

Haar nuchtere aanpak kan pijnlijk zijn voor gevestigde belangen, maar is wel nodig om het maatschappelijk draagvlak voor onze genereuze ontwikkelingssamenwerking in stand te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden