De stad, het vuil en de gloed van goud

Op toeristenkaarten wordt het aangeduid als Komsomolplein, de Moskovieten noemen het 'De Drie Stations', vanwege de drie spoorwegstations. Het Leningradstation leek een Venetiaans paleis, Het Kazanstation een oriëntaalse moskee en het Jaroslavlstation vertoonde een clownsgezicht met pet. Er komen twee metrolijnen en tien autorijbanen samen.


Overdag was het plein een en al beweging, een Circus Maximus van auto's, die 's avonds plaats maakten voor schijnwerpers en insecten; Arkadi vond de stations dan exotisch, operadecors. Iedereen die overdag in de drukte onzichtbaar was, stond nu te koop, de drentelende hoeren met haviksogen, of lag op het grijze trottoir, de dronkaards, bloed, verband, krukken. Bendes straatkinderen waren op zoek naar makkelijke prooien om te beroven. 'Op het Driestationsplein verzamelen de gewoonlijk verborgen kreupelen en verschoppelingen der maatschappij zich als in de Hof der Wonderen, maar dan zonder de wonderen.'


Hoe anders was het gebied tussen het Kremlin en de kathedraal van Christus de Verlosser, waar vroeger arbeiders, studenten en kunstenaars woonden en het naar gestoomde kool rook. Maar de oorspronkelijke bewoners waren door projectontwikkelaars uitgekocht en verdwenen. Nu wordt het De Gouden Mijl genoemd. Duurste huizen, rijkste mensen.


In het Engels is de titel Three Stations; in de Nederlandse vertaling werd het De Gouden Mijl. De zevende thriller van de Amerikaanse auteur Martin Cruz Smith rond de Moskouse inspecteur Arkadi Renko. Hij werd in 1981 geïntroduceerd in de internationale bestseller Gorki Park, ooit door een recensent de Hamlet of cops genoemd; cynisch, soms melancholiek, maar vooral vasthoudend, gekweld door geweten en gevoel. Zijn minachting voor falende, vaak misdadige autoriteiten in de wisselende regimes en overheidsinstellingen van de afgelopen dertig jaar is er niet minder op geworden. Van de Nieuwe Russen, multimiljonairs en miljardairs, werd de maatschappij ook niet beter.


Geen wonder dat Renko - officieel: misdaadonderzoeker bij het Openbaar Ministerie - regelmatig door zijn superieuren wordt berispt, geschorst en, zoals nu, buitenspel gezet door de officier van justitie. Als hij geen bevelen krijgt, kan hij ze ook niet negeren.


Omdat zijn collega, rechercheur Victor Orlov, - 'wodka zit in ons dna' - zich weer eens lam gezopen heeft, gaat Renko met hem mee naar een plaats delict. Een mobiele werkkeet achter het Jaroslavlstation. Op een smerig matras ligt een dode vrouw, zo'n 19 jaar oud, onderlichaam naakt, op haar linkerheup een getatoeëerde vlinder, een geliefd motief onder prostituees. Een halflege literfles wodka. Geen bloed, geen snijwonden, geen kogelgaten, geen naaldsporen. Alsof ze door haar dood heen was geslapen. Een dode hoer, afvoeren. Maar wat Renko betreft zeker niet. Hij ontdekt bij haar een vip-pas voor de Nijinski Miljonairsbeurs.


Op het Jaroslavlstation komt een trein aan. Als het meisje Maya wakker schrikt, is de trein leeg. Vijftien jaar, broodmager, vuurrood geverfd haar. Op de vlucht geslagen omdat ze geen hoer meer wilde zijn. De 'harde klasse' had geen coupés, wel slaapbanken. Ze had twee tassen meegenomen. Een met haar weinige bezittingen, de andere met haar drie weken oude baby. Beide zijn weg.


Martin Cruz Smith schrijft niet alleen prachtig, hij weet ook hoe hij zaken bij elkaar moet brengen, zoals straatkinderen tussen de negen en elf jaar die een nachtsupermarkt overvallen en een miljardair die de Miljonairsbeurs organiseert, waarvan de opbrengst naar Moskouse kindertehuizen zal gaan.


Alle personages - van de 15-jarige Zjenja, een briljant schaker, tot de gestoorde dwerg Dopey, en dat zijn er nog maar twee van de velen - komen tot leven of om het leven, in de stad, het vuil en de gloed van goud.


Martin Cruz Smith: De Gouden Mijl.

Uit het Engels vertaald door Meile Snijders.


Anthos; 245 pagina's; € 15,-.


ISBN 978 90 414 1775 6.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden