De sportpsycholoog hoort er gewoon bij

Wie in de olympische stress schiet, kan in Londen aankloppen bij Rico Schuijers, psycholoog.

LONDEN - Vier jaar geleden verbleef sportpsycholoog Rico Schuijers noodgedwongen buiten het olympisch dorp in Peking. Nu is hij een volwaardig lid van het High Performance Team van sportkoepel NOC*NSF. 'Niet meer en niet minder', aldus chef de mission Maurits Hendriks, bij de presentatie van het High Performance Center, een tot topsportcentrum verbouwde loods op een parkeerterrein in Stratford.


Diverse specialisten staan in het HPC klaar voor de Nederlandse atleten, die de hectiek van het olympisch dorp willen ontvluchten. Onder leiding van 'burgemeester' Kamiel Maase, zoals de oud-atleet door Hendriks werd omschreven, kunnen coaches en sporters een beroep doen op de expertise van krachttrainers, video-analisten, fysiotherapeuten én dus die ene mentale coach.


De erkenning van de sportpsychologie vergde een cultuuromslag, aldus Schuijers. 'Het belang van mentale processen wordt al sinds de oudheid erkend. Maar er was in de sport een andere denkwijze nodig om mentale training gestructureerd aan te bieden. En dan niet vlak voor een groot toernooi, maar vanaf het begin van de voorbereiding. Houding en gedrag in de sport is te trainen, dat besef is nu wel doorgedrongen.'


De 46-jarige Schuijers was al in de aanloop naar de Spelen van Londen op afroep beschikbaar voor teams en atleten. Zo begeleidde hij onder anderen de hockeyers. Zijn rol zal tijdens het toernooi niet veranderen. Wie in een olympische stress schiet, kan zich melden op het HPC. 'Maar als ik weinig te doen krijg, is dat een goed teken.'


Atleten kunnen ook tijdens de Spelen hun vaste begeleiders consulteren. Schuijers heeft als geaccrediteerde mental coach een coördinerende functie. 'Er heeft een overdracht plaatsgevonden', zegt Hendriks. En Schuijers: 'Zo hadden de roeiers en de wielrenners hun eigen mentale coaches.


'We hebben overleg gehad over wat ze met die atleten hebben gedaan. Ik had mijn eigen sporters en er was ook een groep atleten, die geen mentale training heeft gehad. In samenspraak met hun coaches bekijken we ter plekke of ze mogelijk ondersteuning nodig hebben.'


Het taboe rondom sportpsychologie en mentale training is nog niet verdwenen. Hendriks: 'Ik merk dat mentale begeleiding nog niet gemeengoed is, terwijl het voor topsporters net zo onmisbaar is als fysiotherapie.'


Niet iedereen denkt er zo over. Op Roland Garros bagatelliseerde tennisser Robin Haase de invloed van mentale coaching. 'Moet ik iets aannemen van een psycholoog die niets van tennis weet?', zei hij. 'Alsof het helpt om op 5-5 in de tiebreak naar de snaren van mijn racket te turen. Dat leidt me alleen maar af.'


Onbekend maakt onbemind, stelt sportpsycholoog Schuijers. 'Ik heb me nooit een enge zielenknijper gevoeld die rare dingen deed met topsporters. Toen het ijsbad werd geïntroduceerd om atleten af te laten koelen, vonden mensen het ook vreemd. Nu begrijpt iedereen hoe belangrijk het is. Het is jammer dat Haase zo denkt over mentale training. Het getuigt van een gebrek aan inzicht in de processen om sporters mentaal sterker te maken.'


Er is dus nog een wereld te winnen voor de sportpsychologie, aldus Schuijers. Maar ook in Londen moet hij wellicht uitrukken als een brandweerman, omdat atleten niet aan preventie hebben gedacht. Het is zijn les op weg naar de Spelen van Rio de Janeiro in 2016. 'Mentale begeleiding is de afgelopen vier jaar nog te weinig geïntegreerd geweest in de programma's van de sportbonden.


'Het is dé uitdaging voor de Spelen van Rio om mentale coaching vanaf het begin door te voeren. Hoe verandert het gedrag van de sporter tussen training en wedstrijd, hoe reageert de coach onder stress? Tot 2016 moet sportpsychologie op alle gebieden worden aangeboden om inzicht te krijgen in die processen.'


Zover is NOC*NSF nog niet, erkent chef de mission Hendriks. 'Vier sportpsychologen opnemen in ons olympische team vind ik nu nog over de top. Toch is de realiteit dat we op het gebied van de mentale begeleiding slechts stapjes hebben gemaakt. We zijn er nog niet. Ik vind Noorwegen een down to earth sportland. Maar de Noren nemen wel vier sportpsychologen mee voor honderd atleten. Of ik die richting op wil? Als het functioneel is, wil ik het overwegen.


'Ik wacht nu op feedback van de coaches, want het High Performance Team zal niet meer verdwijnen. Het probleem is dat mentale training nog niet door iedereen wordt geaccepteerd, terwijl de media er de nadruk op legt. Terwijl ik die standpunten naast elkaar probeer te leggen, lopen ze verder van elkaar weg. Het helpt niet om de acceptatie van de sportpsychologie te bevorderen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden