De spijbelbus is echt niet cool

In Amsterdam posten leerplichtassistenten bij school en komt de ‘spijbelbus’ van Bureau Leerplicht Plus aan huis. Zowel ouders als leerlingen zijn erbij gebaat....

Leerplichtassistent Boyke Dhonre (44) maakt het regelmatig mee. Belt hij ’s morgens aan bij een leerling thuis in Amsterdam Zuidoost. Doet de moeder open. ‘Waar is uw zoon?’ Zegt de moeder: ‘Geen idee. Even kijken.’ Loopt ze weg. Even later: ‘Hij ligt in bed, hij slaapt.’

In het begin begreep Dhonre er niets van: hoe kun je als moeder nou niet weten dat je kind nog ligt te slapen? Maar inmiddels weet hij dat die moeders heel andere dingen aan hun hoofd hebben. ‘Het is niet dat het ze niet interesseert, er zijn gewoon grotere problemen in hun leven: schulden, huisuitzettingen, relatieproblemen – en meestal hebben ze zelf ook niet de beste opvoeding gehad.’

Om het contact met ouders te intensiveren legt Bureau Leerplicht Plus in Amsterdam sinds kort meer huisbezoeken af in de hele stad. Dhonre en zijn collega Gregory Inge (28) doen dat in stadsdeel Zuidoost. Sinds een maand of vier begint dat elke ochtend met het posten bij de deur van een middelbare school: het Altra College voor speciaal onderwijs vlakbij metrostation Kraaiennest. De leerlingen die na de bel nog binnenwandelen, worden door hen opgevangen en erop aangesproken dat ze te laat zijn.

In de loop van de ochtend verlaten Dhonre en Inge de school met een lijst namen van afwezige leerlingen. Die bezoeken ze thuis, met de ‘spijbelbus’. Zo slaan ze twee vliegen in een klap: én de leerling wordt opgepikt én er is even ruimte om met de ouders te spreken.

Onze leerlingen zijn al op allerlei plaatsen weggetrapt, zegt Wilfred Macintosh (59), directeur van het Altra College. ‘Die houd je niet in het gareel door continu lik-op-stuk-beleid te voeren als ze zich niet aan de regels houden. Wat wel werkt? Een veilige plek creëren én beter oudercontact.’

Het is een van de thema’s van de Onderwijsagenda van de Volkskrant. Naarmate de leerling ouder wordt, verslechtert het contact tussen ouders en school. En dat terwijl een sterke band en een goede samenwerking tussen ouders en school belangrijk is, zeker voor de minder kansrijke kinderen. Daarom is directeur Macintosh blij met de intensieve benadering van Bureau Leerplicht Plus.

Al jaren probeert Macintosh de ouders meer bij de scholing van hun kinderen te betrekken. Soms met succes, maar vaak ook niet. ‘Een kennismaking met de leerplichtambtenaar of assistent maakt indruk’, zegt hij. ‘Oh, wij worden gecontroleerd, denken de ouders.’ Ook huisbezoeken door de oudercontactpersonen van school werpen vruchten af. ‘Vroeger namen ouders niet eens de moeite om te bellen als hun kind ziek was. Nu wel, dat is een kentering.’

De school van meester Wilfred, zoals leerlingen én leerplichtambtenaren Macintosh liefkozend noemen, telt zo’n zeventig leerlingen. Dhonre kent ze inmiddels allemaal bij naam.

Een fors meisje in groezelige kleren wordt door Dhonre tegengehouden bij de deur. Ze kijkt boos. Met luide stem: ‘Waarom hou je me hier tegen? Nu kan ik niet naar de les door jou, wil je zo graag met me praten?’

Een lange dunne jongen met dreads, hagelwitte sneakers en diamantjes in zijn oor kijkt naar de grond wanneer de leerplichtassistent hem aanspreekt: ‘Waarom ik te laat ben? Mijn wekker staat niet goed.’

Ondertussen heeft Dhonre al meer dan tien namen in zijn opschrijfboekje genoteerd. Een jongen met een grote witte capuchon haalt zijn schouders op als Dhonre hem vraagt waarom hij te laat is. Van een afstandje roept Macintosh tegen hem: zo kunnen we geen examen doen, hè Ramon?

Tegen half tien bekijkt Dhonre de lijst met absente leerlingen, het zijn er ‘maar twee’. Hij gaat bellen. Een meisje blijkt ziek, een jongen is al onderweg.

Dhonre: ‘Dit is uitzonderlijk.’ Vandaag zijn er geen kinderen voor de spijbelbus. Normaal zijn het er zo’n 3 à 4. Dhonre en Inge bellen dan aan. Als het kind thuis is, is de mededeling eenvoudig: je hebt vijftien minuten om je aan te kleden, dan met de bus mee.

‘Het heeft wel een afschrikkende werking’, zegt Dhonre, ‘het is niet echt cool om met de Leerplichtplusbus naar school te worden gebracht.’

Directeur Macintosh, met zijn armen over elkaar: ‘De tactiek werkt vooral op spijbelgebied. Eerst waren regelmatig 12 van de 70 leerlingen afwezig, nu gemiddeld nog maar 3 of 4.’ Maar te laat blijven ze komen. Elke dag bijna een kwart van alle leerlingen, variërend tussen de vijf minuten en anderhalf uur.

Die kinderen gaan vaak pas tegen tweeën naar bed, zegt Dhonre. ‘Geen wonder dat ze ’s morgens niet kunnen opstaan.’ Stuur uw kind om tien uur naar bed, adviseert hij ouders. Maar soms zeggen moeders dan: dat doe ik ook, maar hij blijft achter de computer zitten, dan kan ik er verder ook niks aan doen. Dhonre: ‘Er is veel pedagogische onmacht bij deze ouders. Het ontbreekt deze kinderen daardoor aan voldoende regelmaat en structuur.’

Een kleine jongen van een jaar of 12 met lang haar komt binnen en kijkt verschrikt naar de drie volwassen mannen bij de deur. ‘Dit is het welkomstcomité’, zegt Ramon die nog steeds met Dhonre in gesprek is. Ramon komt elke dag, maar wel elke dag te laat, heeft Dhonre gemerkt. Eigenlijk moet de school dat melden. Maar Dhonre snapt wel dat Macintosh dat niet altijd doet: want is een proces verbaal of een Haltstraf wel de oplossing bij zo’n jongen?

Ramon heeft een psychiatrisch verleden, zegt de directeur later. ‘Hij is lang depressief geweest.’ Macintosh is allang blij dat de jongen nu op z’n minst aanspreekbaar is. ‘Hij gaat op tijd van huis, maar onderweg is hij zo afgeleid, dan kijkt hij naar bloemetjes of stopt hij ergens en vergeet hij waar hij ook alweer heen ging. Hij moet gestaag leren. Voor zulke jongens werkt een straf niet, die hebben al genoeg sores.’

De sfeer is verbeterd zegt Macintosh, sinds er meer oudercontact is, minder lik-op-stuk-beleid en de leerplichtassistenten aan de deur komen bij ouders. De kinderen zijn minder agressief, ze voelen zich veiliger op school. Dat afblaffen bij deze kinderen averechts werkt, weet ook Dhonre. Tegen een geïrriteerde jongen aan de deur zegt hij zonder spoor van ironie: ‘Je komt elke dag te laat, gisteren, vorige week, vandaag weer. Maar ik ben wel blij dat je er bent.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden