De Speld

AMSTERDAM - De revolte van MatHerben: tien jaar later


Van onze verslaggevers


Diederik Smit


Jochem van den Berg


Na Paars II wist Mat Herben de status quo in het politieke landschap te doorbreken. Niemand kon om hem heen. Wat is er over van de politieke erfenis van Mat Herben?


Toen Mathieu Herben in 2002 een aardverschuiving veroorzaakte in de Nederlandse politiek, was hij voor velen nog onbekend. Hij begon zijn carrière als journalist bij het ministerie van Defensie, waar hij later hoofdredacteur zou worden. In 1993 richtte hij Leefbaar Linschoten op als uitvloeisel van zijn strijd voor het behoud van een hoogstamboomgaard. In 2002 werd hij ook op landelijk niveau een leider die een stem gaf aan het onbehagen in het land. Critici menen echter dat hij juist de bron was van dertig jaar maatschappelijke onvrede.


De vernieuwing die Herben teweegbracht, uitte zich niet alleen in de inhoud maar vooral in de vorm. In een memorabel optreden in de Tweede Kamer in 2003 was het Herben die met behulp van een rode clownsneus iets wilde zeggen. Het gebruik van attributen in het debat is sindsdien niet meer weg te denken uit de politiek. Historicus Bert Bokhoven: 'Vorig jaar ontstond er ophef toen Jolande Sap een stekkerdoos gebruikte om een punt te maken in de Tweede Kamer. Je moet dat kunnen plaatsen in een historische context. Als je niet weet wie Mat Herben was, dan zul je niets begrijpen van de stekker van Jolande Sap.'


Herben was een van de eerste Nederlandse politici die de status van popster bereikte. Toch is de blinde adoratie van zijn volgelingen nooit naar zijn hoofd gestegen. In 2004 besloot hij niet mee te doen aan de verkiezing van de Grootste Nederlander allertijden. Het kenmerkt de bescheidenheid van de bijna charismatische man.


Wat is er tien jaar na dato nog over van het Herbenistische gedachtegoed? Volgens historici is het nog te vroeg om een oordeel te geven over de politieke betekenis van Herben. Bokhoven: 'Pas over honderd jaar zullen we weten of we hem dan nog kennen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden