De SP is niet langer overal tegen

De Volkskrant legt de verkiezingsprogramma's langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. De SP wil dolgraag regeren en biedt daarvoor ruimte, toch lijkt dat een heilloze missie.

SP-leider Emile Roemer presenteert het concept-verkiezingsprogramma van de SP voor de verkiezingen van 15 maart 2017 Beeld anp
SP-leider Emile Roemer presenteert het concept-verkiezingsprogramma van de SP voor de verkiezingen van 15 maart 2017Beeld anp

De SP hunkert al tien jaar naar regeringsdeelname. Dit keer heeft de partij het in koeienletters op de kaft van het programma gezet: Nu wij. Symbolisch presenteerde lijsttrekker Emile Roemer het programma voor de ingang van het Binnenhof. 'Wij willen bonken op de poorten van de macht en die macht terugpakken.' Die wij, dat zijn de mensen aan de onderkant van de samenleving: met een minimumloon, met een uitkering, met een klein pensioen, mensen die ziek zijn of gehandicapt.

Zij krijgen meer te besteden, gaan minder betalen voor hun sociale huurwoning en hoeven niet langer eigen geld bij te leggen als ze zorg nodig hebben. Roemer spreekt van 'een breed maatschappelijk investeringsplan'.

De SP aan het roer

Een land van en voor de gewone man en vrouw. Waar buren samen hun wijk inrichten en werknemers bepalen hoe hoog het salaris van de baas is. Sparen kan bij de staatsbank en zorg komt van de overheid.

Voor de geharnaste communist is de revolutie die socialisten Ron Meyer (partijvoorzitter) en Emile Roemer (fractieleider) beogen tamelijk bescheiden, in vergelijking met andere grote en middelgrote partijen is het behoorlijk radicaal. De macht hoeft niet volledig omvergeworpen, maar moet wel in alle lagen van de samenleving worden gedeeld. Inspraak en zeggenschap zijn kernwoorden in het 'sociale Nederland'.

MOTTO
Nu wij.

BOODSCHAP
Meer macht voor de gewone man en vrouw.

OPVALLENDSTE ZIN
'Mensen zijn gelukkiger in een land waar de verschillen kleiner zijn.'

De bestuurskamer is niet langer het exclusieve domein van de bobo's. Werknemers, zorgmedewerkers, patiënten en studenten krijgen een plek aan tafel. Een hoger salaris voor de directeur? Eerst toestemming vragen aan de ondernemingsraad. Fuseren met een andere zorginstelling? Eerst langs de cliëntenraad. Ook het landsbestuur moet inspraak dulden. De burger kan via referenda de overheid corrigeren.

'Mensen zijn gelukkiger in een land waar de verschillen kleiner zijn', schrijft Roemer in zijn voorwoord. Daarom krijgt de gewone man meer te besteden, of hij nu werkt of niet. Wie een kleine portemonnee heeft, kan tegen een schappelijke prijs een van de vele gesubsidieerde woningen huren. Zorg is een taak van het Rijk, niet van concurrerende zorgverzekeraars. Wie zorg nodig heeft, hoeft geen eigen geld bij te leggen.

Verkiezingsprogramma's langs de meetlat

50Plus
D66
PVV
GroenLinks
VVD
CDA

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Originaliteit

Meer dan elke andere partij kort de SP op de rijken en deelt uit aan de onderkant.

In duurzaamheid en diversiteit is er geduchte concurrentie van PvdA, GroenLinks, D66 en PvdD.

De kans is groot dat de SP in deze campagne kampioen nivelleren zal zijn. Liefst 10 procent inkomen erbij voor iedereen aan de onderkant van de arbeidsmarkt, een inkomensafhankelijke zorgpremie, lagere lasten voor lage inkomens, 65 procent belasting voor inkomens boven 1,5 ton, een extra vermogensbelasting voor miljonairs.

Originaliteit

PLUSPUNT
+ Meer dan elke andere partij kort de SP op de rijken en deelt uit aan de onderkant.

MINPUNT
- In duurzaamheid en diversiteit is er geduchte concurrentie.

En meer dan bij andere partijen groeit de overheid bij de SP. Het vlaggenschip van de strijd tegen de marktwerking is het 'Nationaal Zorgfonds': een brede door de overheid gefaciliteerde basisverzekering zónder eigen risico. De precieze details en het prijskaartje zijn nog ongewis. De financiële paragraaf komt later.

Overlap met andere partijen is er ook: meer wijkagenten, regulering van wietteelt, taalles voor vluchtelingen, diversiteitsbeleid, gratis kinderopvang. Andere (linkse) partijen willen het ook. De paragraaf over bio-industrie en dierenwelzijn doet denken aan de Partij voor de Dieren. Eenzelfde EU-kritische houding vindt de kiezer bij onder andere de ChristenUnie.

In de accenten klinkt het eigen geluid weer door. Bijvoorbeeld op pagina 33: 'We staan de komende jaren geen nieuwe outletcentra toe, omdat ze kunnen leiden tot verloedering van naburige binnensteden en dorpscentra.'

Politieke haalbaarheid

De SP stuurt bij, maar wijst niet langer alles af.

De nivelleringsagenda is veel te radicaal voor coalitiekandidaten VVD, CDA en D66.

Twee weken geleden maakten Roemer en D66-leider Pechtold elkaar openlijk het hof. Hun lokale bestuurders hebben positieve coalitie-ervaringen opgedaan in steden als Amsterdam, Utrecht en Leiden. Dat smaakt naar meer. Zelfs met de VVD kan de SP in enkele gemeenten goed opschieten.

Politieke haalbaarheid

PLUSPUNT
+ De SP stuurt bij, maar wijst niet langer alles af.

MINPUNT
- De nivelleringsagenda is veel te radicaal voor coalitiekandidaten VVD, CDA en D66.

Er is ruimte voor samenwerking. De socialisten zijn niet langer overal tegen. De decentralisatie van jeugd- en thuiszorg blijft overeind, de AOW-leeftijd wordt flexibel. Zorgspecialisten gaan slechts 'zoveel mogelijk' in loondienst. Het salarisverschil tussen bestuurders en de werkvloer moet kleiner, maar wel via cao-overleg. De gaswinning gaat naar een 'veilig niveau', niet naar nul. Het Zorgfonds lijkt een onhaalbare kaart, maar inperking van het eigen risico wint snel aan politieke steun.

Sociaal-economisch staat de SP diametraal tegenover CDA en VVD. Ook met D66 ligt het lastig. Gezien de verhoudingen in de Eerste Kamer staan deze partijen vooraan in de rij bij de formatie. Mocht dat clubje een vierde lid zoeken, dan lijkt de SP geen kans te maken.

Hoofdpunten

• Ondernemingsraden beslissen mee over salaris van bestuurders.
• Kiezer kan overheid en EU bijsturen met correctief referendum.
• Lagere vergoeding voor politici, geen wachtgeld meer.
• Breed basispakket verstrekt door 'Nationaal Zorgfonds', geen zorgverzekeraars meer, geen eigen risico, inkomensafhankelijke zorgpremie.
• Minimumloon, AOW en uitkeringen met 10 procent omhoog.
• Flexibele pensioenleeftijd.
• Meer vermogensbelasting voor miljonairs, een vijfde topschijf voor inkomens boven 1,5 ton.
• Een nationale volksbank.
• De studiebeurs terug.
• Langer ouderschapsverlof voor moeders én vaders.
• Meer sociale huurwoningen, lagere huur.
• Een 'Nationaal Historisch Museum' voor een breed publiek.
• Referendum over EU zonder Europese Commissie.
• Alleen nog vredeshandhaving, stoppen met JSF.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden