Column

De SP gaat onafwendbaar dezelfde kant op als de Partij van de Arbeid

Martin Sommer over de SP-malaise

Marcel van Dam is niet speciaal een vriend maar hij kan het altijd wel scherp zeggen. Hoe komt het dat de SP nauwelijks profiteert van de peilloze diepte waarin de PvdA is verdwenen, was de vraag in zijn column van donderdag. Het is inderdaad een raadsel. Voorheen lag de links-rechts verdeling in de Kamer min of meer vast, met communicerende vaten tussen de partijen onderling. Nu halen de linkse partijen bij elkaar geen veertig zetels meer.

Waarom kan de SP de dominante positie van de PvdA niet overnemen? Is het omdat Emile Roemer te aardig is? Hij is inderdaad aardig. Ik ben hem nog altijd vier bier schuldig, beken ik hier. Maar Mark Rutte is ook aardig en daar hoor je niemand over. Ja, toen hij zelf in de afgrond verkeerde van de Verdonk-crisis, toen waren er klachten over Ruttes tekort aan politieke gemeenheid. Sindsdien is hij meer dan opgekrabbeld en nu is de premier onbezwaard allemansvriend.

Ik geloof dus niet dat het aan Roemer ligt. Is het omdat de SP als linkse partij zijn taak als beschermer van de zwakken verzaakt? Dat is de stelling van Van Dam. Wie Renske Leijten volgt over de zorg, of Sadet Karabulut over de pensioenen, weet beter. Als twee bijthonden hangen ze in de kuiten van hun PvdA-staatssecretarissen. Martin van Rijn moet nog steeds bijkomen nadat Leijten zijn aftreden eiste omdat hij zelfs zijn eigen moeder niet fatsoenlijk kon verzorgen.

Er zijn geen worstenmakers meer

Of is het omdat de rechtse partijen te links zijn geworden en dus de markt voor links verpesten, zoals WBS-denkhoofd Menno Hurenkamp vrijdag in de krant schreef. Hier worden we al warmer. Zijn stelling dat de VVD nu feitelijk het PvdA-programma uitvoert, is zelfs mij te gewaagd. Maar dat de PVV zich bijvoorbeeld in de zorg net zo luidruchtig weert als de SP, kan niemand ontgaan. En dat Rutte 1 aan zijn eind kwam omdat Wilders niet wilde bezuinigen op de portemonnee van Henk en Ingrid, moet voor de SP ook geen plezierig idee zijn geweest.

Ik denk dat we de sleutel voor het Van Dam-raadsel bij de SP zelf moeten zoeken. Te meer omdat SP-bastion Oss nu verloren is aan een lokale partij. De Brabantse details ontgaan me, maar wat ik in Den Haag zie is dat de SP onafwendbaar dezelfde kant opgaat als de Partij van de Arbeid. Er zijn geen worstenmakers meer. Het begon ooit met de massalijn, met Marijnissen en Remy Poppe. Niet lullen maar poetsen en lokale actie voor de gewone man.

Nu is Emile Roemer als opgewekte onderwijzer denkelijk de laatste niet-academicus van de fractie. Ik zag van de week het debat over ontwikkelingssamenwerking. Met namens de SP de heer Smaling. Ook een aardige man, maar hij hield wel een gestudeerd betoog over Afrika. Tegen PVV'er Martin Bosma, die zoals bekend ontwikkelingshulp weggegooid geld vindt. Het was een mooi betoog van Smaling, met veel liefde voor Afrika, er kwamen boektitels aan te pas, en helemaal in lijn met de PvdA. Als je het heel oneerbiedig wilt zeggen, meer liefde voor de mensheid dan voor de buurman.

SP-leider Emile Roemer is in gesprek met de pers. Beeld anp

Randstad tegen provincie, academici tegen de rest

Marcel van Dam gaat over de oude deling tussen links en rechts. De nieuwe deling is de culturele deling. Randstad tegen provincie, academici tegen de rest, en vooral de kosmopolieten van een grenzenloze wereld tegen de lokalo's die zichzelf willen blijven. Ik ken Brabant niet goed, maar goed genoeg om te weten dat ze in het land van Guus Meeuwis aan hun wortels hechten.

Dat is als je het mij vraagt de verklaring van de uitslag in Oss. De academici van de PvdA hebben lang geleden de trossen los gegooid en hun oude kiezers vaarwel gezegd. Nu ze in bestaansnood verkeren, moeten ze van Spekman gaan luisteren maar gehoor geven kunnen ze niet meer. De SP overkomt naar mijn oordeel precies hetzelfde, maar dan dertig jaar later.

Ooit was er de SP brochure over gastarbeid en kapitaal, waarin de toelating van buitenlanders aan de kaak werd gesteld. Toentertijd kwam dat de SP op de kritiek van racisme te staan. Nu zeggen de socialisten dat ze de eersten waren met kritiek op het immigratiebeleid. Dat is waar, maar luister nu eens naar Sharon Gersthuizen in de Kamer en haar teksten over uitgeprocedeerde asielzoekers. Ik hoor geen verschil met de luxesocialisten van GroenLinks. Het is prachtig en diep menselijk. En het is precies waar de SP-kiezers niet op zitten te wachten.

Misschien is de professionalisering en de academisering van de SP onafwendbaar, omdat Nederland nu eenmaal steeds beter opgeleid wordt. Misschien is de SP net als destijds de PvdA op zoek gegaan naar een nieuwe achterban, omdat de echte arbeiders op zijn. Maar dit ontgaat de SP kiezers niet en dit is mijn typering van de stand van zaken: de SP is de PvdA, maar dan dertig jaar later.

Politiek columnist Martin Sommer sprak deze column gisteren uit tijdens 'de Volkskrant op zondag', het maandelijkse debat in de Rode Hoed georganiseerd door de Volkskrant. Emile Roemer was één van de gasten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.