De Soprano's van de Afghaanse oorlog

De Haqqani's troggelen protectiegeld af, runnen een netwerk van autodealers, makelaars en beveiligingsbedrijven. En ze doen aan ontvoeringen en aanslagen. Kortom, geen fijn volk.

'De Haqqani's zijn de Soprano's van de Afghaanse oorlog, een brute maffia-familie die een imperium opbouwde door inkomsten uit ontvoering, afpersing en smokkel.' Deze één jaar oude omschrijving van de Haqqani-groep door The New York Times is nog steeds accuraat.


De Haqqani's zijn echter niet alleen maffiosi, ze vormen samen met de Taliban de meest gevaarlijke jihadisten die vechten tegen westerse militairen in Afghanistan. Hun reputatie kregen ze onder meer door een paar grootschalige aanvallen in de Afghaanse hoofdstad Kabul.


September vorig jaar viel de Haqqani-groep de Amerikaanse ambassade en het hoofdkwartier van de westerse coalitietroepen ISAF in Kabul aan. De stad lag bijna 24 uur plat door schietpartijen en raketbeschietingen. Drie maanden geleden vielen de Haqqani's een Amerikaanse basis in Zuid-Afghanistan aan.


De oprichter van de groep is de nu ongeveer 60 jaar oude Jalaluddin Haqqani, die zowel bevriend was met de CIA, als met Osama bin Laden en de Taliban. 'Haqqani is een opportunist, die heult met wie het hem uitkomt', zeggen sommige Afghanen. In de praktijk ligt zijn hart vermoedelijk bij het bevrijden van Afghanistan. Cynischer: hij wil politieke invloed in Afghanistan en iedereen die hem daarbij helpt, is tijdelijk zijn vriend.


Zo was de oude Haqqani alleen bevriend met de Amerikanen in de jaren tachtig, toen hij met steun van de VS en de Pakistaanse inlichtingendienst vocht om de Russen te verjagen uit Afghanistan. Na de Amerikaanse invasie in Afghanistan in 2001, vluchtte Haqqani naar tribaal gebied in Pakistan om daar de wapens op te pakken tegen zijn oude Amerikaanse makkers. Oprichter Jalaluddin heeft de dagelijkse operaties inmiddels overgedragen aan zijn meest radicale en gewelddadige zoon Sirajuddin. Een andere zoon, Badruddin, zou in augustus zijn gedood door een aanval met een 'drone', een onbemand Amerikaanse vliegtuigje.


Hoewel ze in omvang niet heel groot zijn, weten de Haqqani's door hun doelwitten, zoals luxehotels en ambassades, veel internationale media-aandacht te trekken.


Het aantal Haqqani-strijders wordt door terreurexperts geschat op enkele honderden hardcore-leden, tot een paar duizend strijders die min of meer loyaal zijn aan de Haqqani-groep. Ze zouden verantwoordelijk zijn voor minder dan 20 procent van de NAVO-slachtoffers in Afghanistan.


De Haqqani-groep wordt regelmatig verward met de Taliban, omdat ze beide vechten om de westerse soldaten te verjagen uit Afghanistan en beide geen terreuraanslagen buiten Afghanistan en Pakistan nastreven. Toch is het niet dezelfde groep. De Haqqani's hebben trouw beloofd aan Taliban-leider Mullah Omar, maar ze opereren onafhankelijk en zijn financieel zelfstandig. De Haqqani's zijn hun eigen meesters.


Ze zijn volgens The New York Times nog steeds in staat om hun eigen ministaat in de streek Miram Shah in Pakistaans tribaal gebied te beheren, ondanks aanvallen van Amerikaanse drones. In die streek hebben ze hun eigen rechtbanken, belastingkantoren en radicale koranscholen die nieuwe strijders afleveren.


Ze runnen daarnaast een netwerk van autodealers, makelaars en beveiligingsbedrijven in diverse delen van het tribaal gebied. Ze hebben banden met tenminste twee fabrieken die grondstoffen leveren voor bermbommen. Ze troggelen protectiegeld af van organisaties die Afghaanse wegen bouwen met Amerikaans belastinggeld.


Ook zitten de Haqqani's in de ontvoeringsbusiness. Niet alleen voor geld, maar ook uit jihadistische motieven. In mei toonde de groep de laatste video van de Amerikaanse krijgsgevangene Bowe Bergdahl, die al sinds 2009 door hen zou worden vastgehouden. De Haqqani's zelf hintten dit weekeinde echter dat de soldaat in handen is van de Taliban. Journalist David Rohde werd tussen november 2008 en juni 2009 ontvoerd door Haqqani-leden.


Jalaluddin Haqqani zou bevriend zijn geweest met Osama bin Laden. Samen vochten ze tegen de Russen, meldt de New American Foundation. De banden tussen de Haqqani's en Al Qaida zijn nog steeds sterk.


VS BETITELEN HAQQANI-GROEP NU OFFICIEEL ALS TERREURBEWEGING

Na een jarenlang debat hebben de VS dit weekeinde de in Pakistan gevestigde Haqqani-groep officieel tot terreurorganisatie verklaard. Het besluit zal vermoedelijk grote gevolgen hebben voor het vredesproces in Afghanistan. Niet lang na de bekendmaking door de VS vond in de Afghaanse hoofdstad Kabul een zelfmoordaanslag plaats.


Hooggeplaatste Haqqani-commandanten - die de vredeswens van de VS onoprecht noemen - stelden 80 tot 100 aanvallen op Amerikaanse bases in Afghanistan in het vooruitzicht. De Haqqani's wisten al eerder diverse grootschalige aanslagen te plegen.


Een zelfmoordterrorist blies zichzelf zaterdagochtend op nabij de ingang van het ISAF-hoofdkwartier en de Amerikaanse ambassade in Kabul. Tenminste zes burgers kwamen om, onder wie enkele kinderen. De Taliban eisten de aanslag op, meldend dat het doelwit een CIA-kantoor was.


Volgens de zegsman van het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken zit de Haqqani-groep echter achter deze jongste aanslag. Beide terreurgroepen zijn al vaak met elkaar verward als het ging om de verantwoordelijkheid voor een terreuraanslag.


Het besluit om de Haqqani's aan te merken als terreurorganisatie bemoeilijkt hun fondsenwerving in landen als Saoedi-Arabië en de Golfstaten. Het is een poging de Haqqani's verder te verzwakken, in het verlengde van de Amerikaanse aanvallen met onbemande vliegtuigjes boven Pakistan.


Dat het Amerikaanse besluit zo lang op zich liet wachten, komt vermoedelijk doordat het de spanningen tussen de VS en Pakistan vergroot; Islamabad wordt nu direct gelinkt aan terroristen.


De eerste reacties van de Pakistaanse autoriteiten waren overigens mild. De VS beschuldigen de Pakistaanse inlichtingendienst al langer van het onderhouden van banden met de Haqqani-groep.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden