De snelste sprinter van Smilde

De dwangmatige leugenaar Rocky T. komt vandaag voor de rechter vanwege poging tot afpersing van mediatycoon John de Mol...

Door Harry van Gelder en Xander van Uffelen

Na afloop van een Tsjak-Nkaa!-seminar in Groningen stapt Emile Ratelband medio 2001 in de trein voor de thuisreis naar Arnhem. In Assen stapt ook Rocky T. in. Hij zet zich naast de goeroe van het zelfvertrouwen. Rocky heeft een kleine camera bij zich en begint een geanimeerd gesprek over zijn freelance werk als cameraman. De man van Molukse origine maakt bij Ratelband een keurige, innemende indruk en krijgt vlak voor aankomst in Zwolle diens 'geheime' 06-nummer.

Anderhalf jaar lang is het stil. Maar als Ratelband zich als beoogd lijsttrekker van Leefbaar Nederland klaarstoomt voor de verkiezingen van januari 2003, belt Rocky op. Aangezien Leefbaar Nederland zich als enige druk maakt over de positie van de Molukkers, vertelt hij, wil hij Ratelband graag helpen. Rocky vertelt dat een betrouwbare vriend explosief materiaal in handen heeft: tijdens een besloten bijeenkomst van de jongerenvereniging van de VVD heeft politiek leider Gerrit Zalm geroepen dat hij meer weet van de moord op Fortuyn.

Indianenverhalen, denkt Ratelband aanvankelijk, maar Rocky klinkt overtuigend, zodat de lijsttrekker een dag later met hem naar Den Haag afreist. In het statige huis nabij Scheveningen waar ze aanbellen, blijkt niemand thuis, waarna Rocky Ratelband meesleept naar het café om de hoek, waar de informant ook vaak zit. Als ook daar de informant niet aanwezig is, suggereert Rocky om naar Parijs af te reizen, waar de vriendin van de informant woont. Voor Ratelband is het voorlopig genoeg. Hij vraagt of Rocky zijn vriend wil bellen, en als hij een paar dagen later na een optimistisch gesprek met Rocky opnieuw naar Den Haag afreist en na een mislukte poging bij het huis wederom in het café is beland, weet de goeroe dat hij met een fantast te maken heeft.

Ratelband is niet het eerste en ook niet het laatste slachtoffer van Rocky T., die nu 36 jaar oud is en wiens echte voornamen Matheüs Constantijn luiden. Hij is in hechtenis genomen en verschijnt vandaag voor de rechter op verdenking van afpersing en bedreiging van mediamagnaat John de Mol. Daarvoor al was Karel Aalbers, in zijn pogingen als voorzitter bij de Arnhemse voetbalclub Vitesse terug te keren, door hem in de wielen gereden en zag tv-presentatrice Irene van der Laar zich opeens terug in Weekend als de vermeende geliefde van Rocky.

Verder werd hij in Parijs in de watten gelegd bij de Franse vliegtuigbouwer Dassault omdat hij zei namens de regering van Oost-Timor te komen om vliegtuigen aan te schaffen. Ook wist hij een Amerikaanse wapenfabrikant te bewegen toestemming te vragen aan het State Department voor wapenleveranties aan de Molukken en trachtte hij de overname door Erik de Vlieger van de luchtvaartmaatschappij Dutchbird te traineren.

Vooral bij sportverenigingen presenteert Rocky zich als redder in nood. Naast Vitesse kregen ook de voetbalclubs NAC en AGOVV reddingsplannen voorgeschoteld. Toen schaatssponsor SpaarSelect dreigde af te haken, kwam hij met een nieuwe geldschieter op de proppen, en de luchtvaartmaatschappij Fly Emirates zou de beoogde sponsor zijn van de Nederlandse Volleybal Bond.

Ook de media weet hij uitstekend te bespelen. Het weekblad Voetbal International bracht ooit het verhaal dat Rocky de bemiddelaar was van een grote sponsor van Vitesse. In De Telegraaf stond in oktober 2004 nog het verhaal dat John de Mol Atletico Madrid zou kopen, een verhaal dat zeer waarschijnlijk was ingestoken door Rocky. Bij de Volkskrant t r a ch t t e hij diverse malen wilde verhalen gepubliceerd te krijgen. Hij figureerde eenmaal in de Volkskrant, toen hij bij de rechter-commissaris een verklaring onder ede had afgelegd over de beslommeringen bij Vitesse. Ook deze verklaring bleek onjuist.

Het dwangmatig liegen van Rocky lijkt op wat in de psychiatrie bekendstaat als pseudologia fantastica. 'Personen die last hebben van deze stoornis, weten heel overtuigend en vasthoudend hun verhalen te vertellen,' zegt hoogleraar psychiatrie Frank Koerselman van het Utrecht Medisch Centrum (UMC). 'Pas nog is in Spanje een verzetsheld ontmaskerd die zestig jaar lang vertelde over zijn concentratiekampverleden, terwijl hij daar nooit gezeten had.'

Iedereen liegt wel eens, zegt Koerselman. 'Na verloop van tijd worden verhalen soms mooier en wordt onze eigen rol belangrijker gemaakt. Pas als het normale functioneren in het geding komt, is sprake van een stoornis. Deze personen hebben fundamentele twijfels over hun eigenwaarde en zijn verslaafd aan aandacht en erkenning .'

Weinreb ocky wilde in zijn jeugd in R Smilde - waar een grote Molukse gemeenschap woonachtig was - al met mooie verhalen de aandacht trekken, vertelt een kennis. 'Op de atletiekvereniging, AAC ' 61 in Assen, vertelde hij dat hij de snelste sprinter van Smilde was. Hij schermde met razendsnelle tijden, maar daar was nooit iemand bij geweest. Als er een wedstrijd gelopen moest worden, bleek hij telkens geblesseerd.'

Volgens hoogleraar Koerselman - die Rocky niet kent en alleen in algemene termen kan spreken - komt het vaak voor dat dwangmatige leugenaars smoesjes verzinnen om ontmaskering te voorkomen. 'Dat vergt grondige voorbereiding en planning.'

Rocky's smoesjes als tiener waren relatief onschuldig, zegt een andere jeugdkennis. 'Hij had vooral praatjes over hoe hij de vrouwtjes inpakte en welke liefdesavonturen hij beleefde.' Later kregen de vertelsels een grotesker karakter en vertelde hij 'succesverhalen over allerlei buitenlandse bedrijven'.

Die bedrijven waren voor Rocky ook de kapstok om bij Vitesse voor de eerste keer in het landelijke nieuws te komen. Op zijn gezag publiceerde Voetbal International een verhaal dat de Amerikaanse winkelketen Wal-Mart 100 miljoen gulden (45 miljoen euro) wilde investeren in de noodlijdende voetbalvereniging uit Arnhem. De namen die hij noemde als contactpersonen bij de beoogde sponsor, bleken vlak daarna niet te bestaan.

Desondanks organiseerde Rocky een persconferentie in het Sheraton Hotel op Schiphol. Gesoigneerd, strak en modern pak, trendy schoenen en in zijn linkerhand een papieren boods ch a p pentas, zo schreef de Volkskrant daags erna. Als de sponsor urenlang niet komt opdagen, zegt hij: 'U kwetst mij met uw wantrouwen. Mijnheer, mijn reputatie staat ook op het spel.'

De actie op Schiphol levert Rocky niets op. Het gaat bij mensen die pathologisch liegen ook niet om geld, maar om de erkenning en de aandacht, is de ervaring in de psychiatrie. Ook bij de andere affaires waar Rocky later opduikt, is geldgewin niet zijn primaire drijfveer. Een betaalde baan heeft hij niet, zegt zijn advocaat Sam Bharatsingh. Zijn familie voorziet in zijn onderhoud. Reizen met de trein doet hij meestal zonder kaartje .

Alleen in de afpersingszaak van John de Mol, waarvan bij de rechtbank in Amsterdam vandaag een eerste pro-formazitting dient, speelt geld een rol. Rocky eiste dat vier miljoen euro in een sporttas van de voetbalclub Ajax zou worden gedaan en dat die tas zou worden achtergelaten in de trein naar Brussel, luidt de verdenking.

Als geld ter sprake komt in een fantasieverhaal, hoeft dat geen hoofddoel te zijn. Het is een methode om aandacht te krijgen. Opmerkelijk is het gemak waarmee Rocky zijn slachtoffers weet te overtuigen. 'Hij is niet echt een praatjesmaker of doordouwer', zegt Emile Ratelband. Ook advocaat Ludo Hameleers van Karel Aalbers (Vitesse) vond de verhalen van Rocky T. in eerste instantie geloofwaardig genoeg om na te trekken. 'Veel feiten klopten aan zijn verhaal, maar of alles klopte, was onduidelijk en moeilijk te verifiëren. Daarom hebben we hem uiteindelijk niet gebruikt.'

Een fantast heeft aan talent om te overtuigen niet genoeg. Een verhalenverteller moet ook in zichzelf en zijn verhalen geloven en heeft aanhangers en bewonderaars nodig. 'In zijn algemeenheid zijn ook de slachtoffers personen die behoefte hebben aan aandacht en veel geloof hechten aan de fantasieverhalen', zegt hoogleraar Koerselman.

Emile Ratelband steekt de hand volledig in eigen boezem. 'Als lijsttrekker was ik bevattelijk voor zijn verhalen. Ik kreeg weinig aandacht in de media, terwijl ik die wel nodig had. Rocky speelde daar handig op in.' Hij wist de juiste combinaties te maken tussen een fantastisch verhaal enerzijds en aandacht van de luisteraar anderzijds. Ratelband: 'Als Rocky vandaag opnieuw zou langskomen, nu ik geen lijsttrekker ben en geen antenne heb voor grootse verhalen, zou ik er nooit in trappen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden