De sms als grt suc6

Vijftien jaar geleden verstuurde een Finse student het allereerste sms-bericht. Elke mededeling blijkt te kunnen worden versleuteld en versimpeld – er zijn romans, gedichten en bijbels in sms-taal....

Peter van Ammelrooy

Willy Rovers, de hoogste ambtenaar bij de Belastingdienst, zat vorige week in een lastig parket. Hij moest een politiek rampzalige boodschap overbrengen aan zijn baas, staatssecretaris Jan Kees de Jager van Financiën. De fiscus had liefst 730 duizend elektronische belastingenaangiften vernaggeld – terwijl de automatisering bij de belastingdienst toch al jaren niet op rolletjes loopt.

Wat moest Rovers doen? Hoe kon hij zijn desastreuze mededeling het snelst overbrengen en toch geleidelijk laten indalen? De ambtenaar greep vrijdagavond zijn mobiele telefoon en stuurde De Jager – die in een Rotterdamse kroeg het begin van het weekeinde stond te vieren – een sms. ‘Er is iets mis met de aangiftes.’

Niets dat beter aantoont hoe de sms – het korte tekstbericht dat we per mobieltje versturen – van bijproduct een transportmiddel van belangrijke boodschappen is geworden. De short message service werd in 1985 bedacht door de telefoonmaatschappijen om hun klanten op de hoogte te houden van gemiste gesprekken, ingesproken berichten of een oprakend beltegoed – geheel geautomatiseerd, zonder dat de servicedesk een telefoontje hoefde te plegen. Niemand die had bedacht dat die bellers wel eens terug zouden sms’en – en al helemaal niet dat ze elkaar onderling cryptische boodschappen zouden gaan sturen van het type bakjo? (‘ben al klaar, jij ook?’)

Dat bleek een misrekening van formaat. 1.900 miljard varianten op die tekst gingen vorig jaar de wereld rond, aldus onderzoeksbureau Gartner. En dit jaar zullen we er nog eens 100 miljard méér versturen, voorzien de Amerikanen.

Die voorspellende gave had niemand in de telecomindustrie toen vijftien jaar geleden de Finse student Riku Pihkonen de allereerste echte sms verstuurde. Niemand die meer weet aan wie Pihkonen zijn historische bericht verstuurde en welke belangwekkende tijding hij wilde overbrengen. Wel is bekend waar de student onbewust een mijlpaal vestigde. Dat was bij een papier- en rubberlaarzenfabrikant in het zuidwesten van Finland, die zou uitgroeien tot de grootste producent van mobiele telefoons van de wereld: Nokia.

Strikt formeel had Pihkonen niet de primeur. Het eerste tekstbericht werd een jaar eerder verstuurd, in Groot-Brittannië, door ene Neil Papworth. Hij wenste Richard Jarvis van het mobiele belbedrijf Vodafone op 3 december 1992 een ‘gelukkige kerst’. Maar Papworth verzond zijn sms vanaf een computer naar het toestel van zijn zakenpartner, Pikhonen vanaf een mobiel naar een andere gsm, zoals het hoort.

Kerstwensen waren niet de eerste toepassing die de consument bedacht voor de sms. De korte teksten – maximaal 162 letters, cijfers, leestekens en smileys – bleken vooral een uitstekend middel om de kosten van het mobiel bellen binnen de perken te houden. In den beginne was een mobiel telefoongesprek een kostbare aangelegenheid. Werden telefoongesprekken eerst nog afgerekend per seconde, een sms’je kan de beller nog steeds tegen een vast tarief versturen, zelfs vanuit het buitenland.

De beperkte lengte van de berichten bleek geen enkel beletsel te vormen. Fanatieke sms-gebruikers ontwikkelden hun eigen, efficiënte berichtentaal, zoals, in het Nederlands, ‘bms’ voor ‘bel me snel’ en ‘suc6’ voor ‘succes’.

In Schotland ontstond er in 2003 nog een klein relletje om, toen een leerlinge een opstel geheel in sms-taal bij haar docent inleverde. ‘My smmr hols wr CWOT. B4, we usd 2go2 NY 2c my bro, his GF & thr 3 kids. ILNY, it’s a gr8 plc.’ (Ontcijferd en vrij vertaald: ‘Mijn vakantie was een complete tijdverspilling. Hiervoor gingen we altijd naar New York, om mijn broer, zijn vriendin en hun drie kinderen op te zoeken. Ik ben dol op New York, het is een geweldige stad.’)

Geen enkele oude, herkenbare tekst is intussen meer veilig – zelfs niet de Heilige Schrift. Na Engelse en Australische vakgenoten kondigde in 2006 ook de Heerenveense uitgever Jongbloed een Bijbel aan in sms-taal, tot aan psalm 23 toe: ‘D Hr=mun hrdr, dus hbk als wt knodg hb.’ (De Heer is mijn herder, dus heb ik alles wat ik nodig heb.) De SMS-BBL telde 64 pagina’s met fragmenten en is na een eerste oplage niet meer herdrukt, meldt de uitgeverij.

In Japan is de sms doorgedrongen tot literaire kringen, berichtte de correspondent van de Volkskrant in Tokio eerder deze week. De helft van de boeken die in de eerste zes maanden van het vorig jaar in de top-10 van beste fictie belandden, werden geschreven op een mobiel. Van de gedrukte weergave van deze ‘mobieltjesromans’ of movels werden gemiddeld 400 duizend exemplaren verkocht.

Tegenover een Australische krant verklaarde uitgever Mayumi Sato van het bedrijf Goma Boeken het succes van deze werken. ‘Het is misschien gek dat jonge lezers deze boeken kopen nadat ze ze al op hun mobieltje hebben gelezen. Maar vaak hebben ze suggesties aangedragen terwijl het verhaal zich ontrolde, en willen ze een fysieke kopie van iets waaraan ze hebben bijgedragen.’

Gek? Niets is de sms te dol. Hij heeft er in vijftien jaar tal van kunstjes bijgeleerd. Hij treedt op als jurylid: per sms wijzen de kijkers de winnaars aan van talentenjachten als Idols en spekken ze de kas van omroep en tv-producent. De tekstberichten slaan ook alarm bij files, bij smog, bij aardbevingen en bij alcoholcontroles. Ze bezorgen reclame. Ze reserveren een bioscoopstoel of een tafel in een restaurant. In het noorden van Nederland heeft de sms bij vervoerder NoordNed een treinkaartje van papier vervangen.

De politie Midden en West-Brabant schakelt er duizenden lekenspeurders mee in als ze een gestolen auto zoekt, een voortvluchtige bankrover of een verward persoon. Het korps won er deze maand een prijs mee, voor vernieuwingen in de rechtshandhaving. Kabelaar UPC spoort wanbetalers aan snel met hun abonnementsgeld over de brug te komen – ook via een sms.

Elders in de wereld, in Maleisië, dacht een islamitische man een paar jaar geleden dat het voldoende zou zijn als hij zijn vrouw drie keer per sms het bericht zou sturen dat het huwelijk ten einde was. Schriftgeleerden staken echter een stokje voor die wat al te moderne interpretatie van het islamitisch scheidingsrecht. De man van Britney Spears kreeg wel per tekstbericht van het popsterretje zijn congé. Kevin Federlines lot – hij las ‘U R Dumped’ op zijn mobieltje – is een op de zeven bellers overkomen, bleek eind vorig jaar uit een peiling onder 2.194 Amerikanen.

Niet alleen echtelieden moeten het in tekstberichten ontgelden. Zeven jaar geleden werd Joseph Estreda de eerste president ter wereld die per sms werd afgezet door zijn volk, de Filipijnen, die zijn corrupte gedrag beu waren. Nederlandse scholieren keken de kunst af toen ze afgelopen november via sms en internet tot een spontaan massaprotest opriepen tegen de urennorm in het onderwijs.

Soms is het tekstbericht letterlijk een middel dat levens redt. Buitenlandse toeristen in Zuid-Afrika stuurden vorige week een noodkreet per sms rond toen ze in de baai van Plettenberg door opkomend water werden verrast. ‘In de val op rots. Omringd door water. SOS. Stuur kustwacht.’

Achteraf vertelden de geredden dat ze niet eens wisten of hun bericht de bewoonde wereld wel had bereikt. Dat realiseerden ze zich pas toen de reddingsboot ze uit hun benarde positie bevrijdde.

En soms komt de boodschap niet aan. Jan Kees de Jager, staatssecretaris van Financiën, zei woensdag in de Tweede Kamer dat hij bij het eerste sms’je van zijn rechterhand bij de Belastingdienst niet meteen van de ernst van de zaak was doordrongen. Onbekend is of Willy Rovers er nog een berichtje op heeft laten volgen: ‘R s cht strnt aan d knkkr.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden