Column

'De smog verstoort mijn Teheraanse winterroutine'

Volkskrant-journalist Thomas Erdbrink woont in Teheran. Hij bericht op deze plek over het dagelijks leven in zijn land.

Ieder land heeft zijn eigen milieuproblemen. In Iran is dat luchtvervuiling.Beeld Fatemeh Bahrami/Getty

Teheraanse winterroutine: de wekker gaat. Opstaan. Tanden poetsen. Gordijnen open. Dikke bruine deken van smog in de lucht. Shit. Gordijnen weer dicht. Terug naar bed.

Ieder land heeft zijn eigen milieuproblemen. In Iran is dat luchtvervuiling, een sluipmoordenaar die niemand spaart. Met name in de winter, als de uitlaatgassen van miljoenen auto's niet kunnen ontsnappen vanwege een deksel van koude lucht.

Oma van 86 is al maanden niet naar buiten geweest. In ons huis draaien de luchtreinigers op volle toeren. Mijn schoonvader mag niet meer wandelen in het nabijgelegen park. Onlangs viel een van zijn vrienden er dood neer, vlak nadat hij had geroepen dat het allemaal zo erg niet was.

(Tekst gaat verder onder foto).

Beeld van Teheran.Beeld anp

Vergeet fijnstof en dieselwalmen. Beeld je in dat je in Amsterdam voor het paleis op de Dam staat en dat je het Nationaal Monument aan de overkant niet kunt zien. Opgeslokt door een bruine nevel. Dat is mijn uitzicht deze maandagochtend. En de rest van de week.

Teheran lijkt op de set van een post-apocalyptische film, waarin een volk moet zien te overleven te midden van een ecologische ramp. Onlangs bleek uit een onderzoek dat iedere inwoner van Teheran per jaar meer dan 7 kilo stof en andere gorigheid zou inademen. Ik weet niet hoeveel dat in Nederland is, maar het lijkt me te veel van het goede.

Hoe overleef je dat?

Door het te ontkennen.

Hamid Reza, mijn zwager, stuurt zijn Peugeot 206 verveeld door de stad. Af en toe moet hij wat hoesten. De vervuiling negeert hij volledig, alsof de nevel hem op magische wijze niet treft. Hamid Reza (33) focust zich liever op andere zaken. Hij is verliefd, en wel zo erg dat hij wil trouwen.

Ooit was hij een player. Je zou het op het eerste gezicht wellicht niet zeggen, maar zijn hipsterbaard, ronde brilletje en gulle lach, werken als kattenkruid voor de Iraanse meisjes. Zijn telefoon zit vol met nummers van dames die altijd met hem uit eten willen, of naar de bioscoop, of een weekendje naar de Kaspische Zee.

Niet meer. Hij heeft zijn hart verloren, zegt hij. Onlangs huurde hij een nieuw appartement, dat hij maar net kan betalen. Volgens Iraanse traditionele normen kan hij helemaal niet trouwen, want hij heeft geen eigen koophuis en geen vaste baan. Maar wat is er beter dan dagdromen over de liefde om alles om je heen te vergeten?

Als problemen te groot zijn, is het makkelijker ze te negeren. Dat is overal zo, niet alleen in Iran. 'Wat kan ik aan de luchtvervuiling doen?', vraagt Hamid Reza. Moet hij dan stoppen met autorijden? Dat doen anderen ook niet. 'Ik wil mijn vriendin zien', zegt hij. 'Wat kan ik anders doen?'

Toen ik net in Teheran kwam wonen, was de luchtvervuiling een stuk minder. Er waren winters met sneeuwballengevechten. Mondkapjes? Dat zie je toch alleen in Azië? Ik probeerde eerst zo veel mogelijk te lopen, maar nu neem ook ik de auto als ik een paar straten verderop moet zijn. Want wie loopt, stelt zijn longen bloot aan de giftige dampen. Dus dan toch maar met de auto. Ramen dicht. Luchtfilters dicht. Zelf ook uitlaatgassen uitstoten, meedoen aan de vervuiling is de enige optie.

Op een huwelijk van een familielid lopen alle gasten te kuchen. Newsha's neef heeft net zijn tweede kind gekregen. Het jongetje heeft zwaar ondergewicht en kreeg direct na de geboorte een vreselijke ontsteking aan beide ogen. 'De artsen zeggen dat het door de vervuiling komt', zegt de neef. Zodra zijn kind sterk genoeg is, gaat hij de stad uit, op vakantie. 'Wat kan ik anders doen? Demonstreren? Daar wordt de lucht echt niet beter van.'

Beeld anp

Iran heeft als een van de weinige landen in het Midden-Oosten een auto-industrie, wat banen en prestige oplevert. Omdat het economisch niet goed gaat, besloot de regering onlangs landelijk leningen te gaan verstrekken, zodat iedereen toch een auto kan kopen. Nu zijn er meer auto's in de stad dan ooit.

'We moeten de luchtvervuiling niet politiseren', zei de burgemeester van Teheran na tien dagen luchtvervuiling. 'We moeten goede oplossingen bedenken om de vervuiling tegen te gaan.' Na intensief beraad werd besloten dat een paar dagen alleen auto's met even of oneven nummerborden de straat op mogen. Hetzelfde besluit als vorig jaar. De scholen zijn ook al dicht geweest en de bevolking is al gezegd vooral thuis te blijven. Dat soort dingen gebeuren ook in Rome, Los Angeles, Mexico-Stad en Athene. Volgens gegevens van de Verenigde Naties staat Iran met liefst vier steden in in de mondiale toptien van meest (lucht)vervuilde steden ter wereld.

Als ik de gordijnen open en weer alleen bruine smog zie, denk ik soms bij mezelf: wat doe ik hier? Hoeveel jaar van mijn leven kost me dit? Maar ja, dan moet ik de deur uit, dingen doen, en denk bij mezelf: het gaat wel weer over. Nog even en de lente breekt aan en simsalabim: de smog verdwijnt. Negeren, dat probleem, dat is beter. Wat kan ik anders doen?

Twitter: @thomaserdbrink

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden