Analyse Tractor

De sleutelrol van de tractor in het boerenprotest

Eenmaal op de weg gaat een tractor door, hoeveel weerstand er ook is van modderige kuilen, gewassen en politici. Waarom dit voertuig zo tot de verbeelding spreekt. 

Boeren demonstreren op 1 oktober massaal op het Haagse Malieveld. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

In een Noord-Koreaanse film die ooit op de Roemeense staatstelevisie werd uitgezonden, zucht een dorp onder armoede die voortvloeit uit archaïsche landbouwmethodes. Op een dag zien die dorpelingen een glinsterende colonne aankomen. Wat blijkt: het communistische regime heeft in zijn tomeloze wijsheid besloten deze boeren met trekkers op te stuwen in de vaart der volkeren. Hoeveel geluk die trekkers in het uur erna brengen, laat zich moeilijk in woorden uitdrukken, maar de film eindigt met dorpelingen die tranen van dankbaarheid plengen op de brede achterbanden van de tractoren.

Het is een understatement dat een tractor wat vermag, in het echt én in de beeldvorming. Wie weleens een tentoonstelling van socialistisch-realistische kunst bezocht, weet dat op buitenproportioneel veel schilderijen tractoren te zien zijn. Geen ander voertuig waar de Sovjet-Unie en haar vazalregimes uit de vorige eeuw zo dol op waren. Telkens weer was die tractor hét symbool van vooruitgang. Vergeleken met die trekker kwamen andere wonderen van techniek er bekaaid vanaf. Het kan niet anders of dat had te maken met het feit dat die tractor voor zoveel meer staat dan vooruitgang alleen.

Nederlandse politici en bestuurders die de afgelopen dagen en weken colonnes trekkers zagen naderen, plengden geen vreugdetranen, maar hadden wel iets anders gemeen met de dorpelingen uit de Noord-Koreaanse film: de aanblik van een stoet naderende trekkers volstond om hen te doordringen van een besef dat er iets aankwam waarmee niet te spotten viel, iets dat in staat was verandering af te dwingen. 

Sloomheid

Boze mensen met spandoeken kun je buiten laten staan. Boze mensen op tractoren kun je maar beter snel ontvangen – als je tenminste wilt dat je deur langer heel blijft dan die van het Groningse provinciehuis. Een Groningse boer ergerde zich maandag dermate aan de sloomheid van de lui binnen dat hij in een kort doch krachtig tochtje met zijn tractor de deur ramde, en zijn mededemonstranten direct toegang verschafte tot bestuurders die over hun lot beslissen.

 Wie op een tractor rijdt, die bezit brute kracht. Die maakt een vuist die even groot is als een achterband van een trekker breed is. Met duizend fietsen kun je geen avondspits verstoren, met tien trekkers lukt het je wel. Die brute kracht van de trekker was voor 20ste-eeuwse propaganda-afdelingen minstens zo aantrekkelijk als de vooruitgang waaraan die trekker bijdroeg. 

In het noordwesten van Europa rijden minder trekkers rond dan vroeger, maar iedereen die weleens buiten de stad met kleuters op stap is geweest, weet dat ze vaak door dit voertuig gebiologeerd zijn. Op open dagen van Nederlandse boerderijen staan kinderen steevast in lange rijen om even bovenop een tractor te mogen plaatsnemen. Wie bovenop een tractor zit, die voelt zich sterk en machtig, die kan de hele wereld aan, of dat in elk geval zo ervaren.

En dan staat die trekker óók nog voor vastberadenheid. Dit is geen subtiel en wendbaar voertuig, maar wel een koersvast. Als het eenmaal op weg is, dan gaat het door, hoeveel weerstand het ook ontmoet van modderige kuilen, gewassen en politici. Zo weinig mensen als in westerse landen nog op trekkers rijden, zo veel mensen gebruiken dagelijks de tractor-emoji op hun smartphones. Die emoji staat voor iets als: snel en elegant zal het niet gaan, maar het gaat me lukken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden