De slaven moeten nu hun nageslacht tot volk smeden

Captain Kirk ging met zijn team altijd naar nieuwe planeten en liep in die nieuwe werelden weleens een bar binnen. Wezens van allerlei soorten zaten daar hun drank en voedsel te nuttigen. Met een mond vol tanden zat ik als kind naar de raarste schepsels in Star Trek te kijken en had nog niet door dat de bedenker van deze sciencefictionserie ons toen al de toekomst van onze steden voorhield.

Europa zal meer en meer worden als de bars op die vreemde planeten. Door de toenemende migratie en de machtsverschuiving van de centrale regeringen naar de regio's zullen klassieke natiestaten met de tijd afbrokkelen. De mensen vinden hun soortgenoten al op grond van hun culturele en religieuze codes en stellen hun autonomie veilig door zo veel mogelijk bij elkaar te kruipen. Waarschijnlijk zullen in de toekomst niet de centrale regeringen binnen de grenzen van een land de machtsverhoudingen bepalen, maar de volkeren in de steden met voldoende gewicht in de schaal.

Het is niet zo moeilijk je een Europa voor te stellen waar de belangrijkste bevolkingsgroepen, zoals de 'wezens' in Star Trek doen, strijden voor de beste plek aan de eettafel. In een wereld waar het denken in culturele en religieuze identiteiten de klassenstrijd en de ideologieën naar de achtergrond heeft verdrongen, hebben volkeren met een gemeenschappelijke geschiedenis en een collectief geheugen ongetwijfeld betere kansen op het feestdiner.

De huidige leidersfiguren van de verschillende 'kampen' in onze steden staan misschien niet stil bij dit alles, maar ze handelen instinctief wel naar het toekomstige belang van hun groep.

Dat is ook de filosofie achter het activisme van politicus Sylvana Simons en ideoloog Gloria Wekker, vlagvoerders in de antiracismebeweging. Zij en hun volgers hebben hun tanden in de slavernijgeschiedenis gezet en zullen, in welke mate ook aan hun eisen tegemoet wordt gekomen, niet loslaten. Want dat verleden is vanuit historisch perspectief weliswaar belangrijk voor de lesboeken, maar voor het verwezenlijken van de toekomstplannen van de groep een kwestie van leven of dood.

De slaven, of zoals ze het liever genoemd willen hebben, de 'tot slaaf gemaakten', hebben in hun dramatische levens de blanke plantagehouders gediend. Nu, honderden jaren na hun dood, hebben ze nog een andere taak te vervullen. Ze moeten hun nageslacht van het hartverscheurende gemeenschappelijke verhaal blijven voorzien opdat Europeanen met een donker huidpigment kunnen uitgroeien tot een rotsvast volk. Dan hebben we het dus over de nieuwe natie Afro-Europeanen, sterk vertegenwoordigd aan iedere onderhandelingstafel en compact dankzij de herinnering aan de tragedie van de voorouders.

Het gaat ze dus om de toekomst. Voor Sylvana Simons bijvoorbeeld hebben de gruweldaden uit het verleden zeker niet de eerste prioriteit. Sloot immers niet dezelfde Simons zich met groot enthousiasme aan bij de politieke partij Denk, zonder zich te laten weerhouden door het feit dat bij die partij de Armeense genocide - in 1915 kwamen daarbij meer dan een miljoen Armeniërs om het leven - wordt ontkend? Ik hoor de antiracismeactivisten ook niet over de hedendaagse slavernijpraktijken in de Arabische oliestaten. Als ze de bestrijding van de miljoenen misstanden in de niet-blanke gemeenschappen op de agenda hadden staan, had ik het vast ook gehoord.

Ik heb er begrip voor dat Simons en haar consorten de toekomst van hun groep veilig willen stellen in Europa. Daarentegen werken de blanke Nederlanders, die iedere keer toesnellen om weer een nieuwe eis van de antiracisten in te willigen, mij wel op de lachspieren. Ze lijken bereid om de hele Nederlandse geschiedenis op de brandstapel te smijten, als het nageslacht van de tot slaaf gemaakten ze maar vergeeft voor wat de Coens en de Mauritsen ooit hebben gedaan. Niet beseffend dat die vijandschap in hun richting de brandstof is waar de antiracisten op drijven, dat geen sprake kan zijn van vergeving en dat zij met dat vervelende gevoel van schaamte voor hun voorouders in hun hart de laatste adem zullen moeten uitblazen.

Mijn favoriete personage in Star Trek was luitenant Nyota Uhura. Ze kwam een keer terug naar de 20ste eeuw van de aarde om hier de walvissen te redden. Mij nam ze helaas niet mee toen. Ik ben nog steeds hier, om te constateren dat de toekomst helaas noch op aarde noch op de planeten het humanisme en het universele denken in petto heeft, maar heel veel strijd tussen de door traditie en religie gedomineerde identiteiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden