'De slapeloosheid maakt je gek in de witte nacht'

Vandaag is de langste dag en de stad met de kortste nacht is Sint-Petersburg. De inwoners vieren feest. 'Het lijkt wel alsof het leven één grote roes is.'

SINT-PETERSBURG - Het is kwart over zeven 's ochtends. De terrassen van de koffiezaakjes aan de brede Nevski-boulevard zitten vol. Niemand drinkt koffie, de Russen snakken naar een pilsje. Om af te koelen.

In de zomermaanden lopen dag en nacht in de noordelijke oud-hoofdstad van Rusland dwars door elkaar heen. Tot 11 uur 's avonds is het licht. Dan krijgt het brede hemeldak een roze pastelkleur en trekt het licht langzaam weg. Een uur of twee is het donker, dan komt de zon al weer op.

De nuttelozen van de nacht staan 's ochtends vroeg schouder aan schouder met de vroege werkers. Niemand weet precies hoe laat het is, iedereen doet alsof dat de normaalste zaak ter wereld is. Het ritme tussen dag en nacht is spoorloos verdwenen.

'De natuur neemt je beet', schrijft de Vlaamse Oost-Europakenner Johan de Boose. Hij komt graag in de noordelijke stad. 'Een permanente staat van uitputting omdat nacht wil blijven doen alsof het dag is, gekke demonen schudden aan je lakens, de donkere kant van de ziel weet opeens geen blijf met zijn ideeën, je moet proberen te doen alsof er niks aan de hand is.'

Toeristen zijn een rariteit in Rusland, maar niet in Sint-Petersburg. De stad heeft zelfs een speciaal visumbeleid. Wie met een cruiseschip aankomt, mag zonder al te veel bureaucratische rompslomp een lang weekend in de stad verblijven. Groepen Scandinavische vrijgezellen dwalen door de straten. Uit alle hoeken van het land bezoeken Russische toeristen in de zomermaanden Petersburg. Ze wachten keurig in de rij voor de attracties. Van een bezoek aan het hof van Tsaar Peter de Grote tot een nachtelijke rondvaart door de grachten. Niet alleen de koffiezaakjes, zelfs boekhandels zijn 24 uur per dag open.

De stad, in de 18de eeuw gebouwd naar Amsterdams model, bestaat uit een reeks eilanden en kanalen. Het vrachtverkeer in de Finse Golf mag alleen 's nachts door Sint-Petersburg varen. Volgens een schema staan de bruggen op gezette tijden in de nacht open, meestal tot vijf uur in de morgen. Wie op een ander eiland woont en te laat komt voor de brug heeft pech. Of de nacht moet worden doorgezet, of er moet ergens anders worden overnacht. Taxichauffeurs bieden bij bruggen peperdure ritten aan over de ringweg, maar de Petersburgse romantiek dicteert dat stelletjes blijven wachten. De zon komt op, niemand wil naar bed.

'De slapeloosheid maakt je gek. Je weet niet meer wanneer je moet eten, wanneer je moet werken of wanneer je moet slapen. Het lijkt wel alsof het leven één grote roes is', vertellen Lena en Zjanna, twee studentes uit de Siberische stad Tomsk. Ze wachten bij de Hermitage tot de brug weer dicht is en ze naar hun logeeradres kunnen. 'Het is de mooiste stad in Rusland en het leeft hier echt', zeggen de studentes. 'Maar het moet verschrikkelijk zijn hier in de winter te wonen. Bij ons in Tomsk is het ook koud en donker, maar hier is het 's winters ook nog eens vochtig. De waterkou trekt je botten in, dat is niet te harden.'

Zo ruw de winters zijn, zo mild zijn de zomermaanden. Niet alleen het groen, ook de inwoners zelf fleuren op. Op het grijze, norse Russische gelaat verschijnt een glimlacht. De hele stad springt wanneer de spuitwagens de straten schoonvegen. Wie niet op tijd is, krijgt natte voeten tot hilariteit van de medestanders.

Als de zon opkomt, wedden twee mannen dat ze het Mojka-kanaal kunnen overzwemmen. Spiernaakt springen ze van de kade, een omstander houdt de wacht bij de droge kleren. Vanaf een hoekje kijken twee politieagenten vanuit een auto toe. Niemand verdrinkt, niets aan de hand.

Wie niet wil wachten op de bruggen of gewoon te veel heeft gedronken, trekt naar de Admiraliteitstuinen. Tientallen, zelfs honderden jongeren slapen er op de bankjes, op monumenten, of simpelweg op het gras. De politieagenten slaan het tafereel met een glimlach gade. Ooit hebben ze zelf in de tuinen geslapen. Alleen bij twijfelgevallen wordt poolshoogte genomen. Wie rustig ademhaalt, mag doorslapen. Niet slecht voor een politiestaat.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden