De Slag om Zwarte Piet is allesbehalve onschuldig

Als we zo nog even doorgaan, dan overleeft Sinterklaas het niet. Een kinderfeest dat bezoedeld wordt door aantijgingen van racisme en landverraad: daar is de lol gauw van af. Als we niet uitkijken, blijft het Sinterklaasfeest na de alsmaar doorzeurende Zwarte Piet-discussie als een smeulend hoopje marsepein en suikerbeest achter. Een traditie die omstreden raakt, die controversieel wordt, daarvan zijn de dagen geteld. Overdreven?

Sommigen denken dat het Sinterklaasfeest met een kleine pragmatische aanpassing - Kleurpieten, Roetveegpieten - doodleuk bij de tijd kan worden gebracht . Wat een mooi multicultureel poldercompromis! Maar niet heus. Op enige termijn zal het vast wel de moeizame uitkomst worden - Kleurpieten vermengd met Zwarte Pieten -maar in de tussentijd moet men niet naïef zijn en de krachten en emoties die bij dit debat vrijkomen onderschatten.

De Slag om Zwarte Piet is om heel wat redenen uiterst pijnlijk en ongemakkelijk. Het is heel ongemakkelijk als ongeveer het meest oer-Hollandse wat er is, het Sinterklaasfeest, opeens als racistisch festijn in de beklaagdenbank terecht komt. Radicale anti-racisten stellen dat Nederland aan een vals bewustzijn lijdt en haar eigen racisme miskent. Dat is een vergaande aantijging, die maakt dat elke Nederlander zijn dierbare jeugdherinneringen aan Sint en Piet - en die zitten diep in het DNA van de Nederlandse kinderziel verankerd - met terugwerkende kracht als racistisch moet beschouwen. Dat is nogal veel gevraagd.

Minstens zo ongemakkelijk is dat de meest geprononceerde verdediging van Zwarte Piet in handen is van rechts-populistische, extreemrechtse en ultranationalistische groeperingen. Van Leefbaar Rotterdam tot 'Voorpost'. Zij zien in de aanval op Zwarte Piet een aanval op Nederland. De valse rechts-populistische mythe luidt dat een kosmopolitische elite, samen met de migranten, Nederland zouden willen opheffen. Het zwart maken van Zwarte Piet zou daarvan een bewijs zijn.

De Zwarte Piet-discussie is dus allesbehalve onschuldig. Er is sprake van heftige polarisatie. Wie stelt dat Zwarte Piet moet blijven, is een racist die het Nederlands slavernijverleden ontkent. Maar wie Zwarte Piet wil veranderen of afschaffen, is iemand die landverraad pleegt jegens de eigen cultuur. Tussen deze twee extreme, ongenaakbare posities, zit de gemiddelde Nederlander ingeklemd. Wachtend op Dieuwertje Blok, het orakel van het Sinterklaasjournaal.

Terecht wil men niet te snel overstag. Hikt men aan tegen al te veel accommoderen en meegaan met de aanpassers van de Piet-Make-over. Het is nogal wat om je dierbare Sinterklaasfeest opeens met racisme in verband te brengen. Dat iets racistisch kan overkomen, wil niet zeggen dat het dat is, of zo bedoeld is. Het Sinterklaasfeest is een van de zeldzame tradities die nog van generatie op generatie worden overgedragen. Sinterklaas gold als 'puur' ten opzichte van het vals-sentimentele en hypercommerciële Kerstfeest. Dat juist Sinterklaas zo onder vuur is komen te liggen, is meer dan onprettig. Het raakt de Nederlandse 'gezelligheidscultuur' in het hart.

Maar de aarzelingen gaan verder. Wat betekent het onder druk aanpassen van een Nederlandse traditie in meer algemene zin? Welke andere tradities gaan sneuvelen in multicultureel Nederland? Laten we eens een iets lastiger voorbeeld nemen. Minder politiek-correct dan het koloniale schuldcomplex. Moet de Amsterdamse Gay Pride worden afgeschaft omdat die te krenkend en provocerend is voor onze moslimmigranten die nog in het beginstadium van het homo-emancipatieproces zitten? Hoeveel waarde moeten we precies hechten aan krenking in een multiculturele samenleving van 120 culturen en nationaliteiten, omgeven door de Nederlands-westerse Leitkultur?

Het Zwarte Piet-debat gaat, met andere woorden, over de spelregels van het toekomstig samenleven in Nederland. Het is daarom geen klein, maar groot bier. In welke mate moeten nieuwkomers de tradities en gewoonten van de gevestigde meerderheidscultuur respecteren: 'When in Rome, do as the Romans do'? En tot hoever zal die traditionele cultuur zich hebben aan te passen aan de opvattingen van grote groepen nieuwkomers?

Zoveel is duidelijk: een kinderfeest dat ten prooi valt aan radicale anti-racisten en ultranationalisten, raakt besmeurd en controversieel, en dan is de lol er gauw van af. De Slag om Zwarte Piet dreigt zo de Sinterklaas-traditie als geheel te bedreigen. Om dat te voorkomen is er maar één remedie: 'Makkers, staakt uw wild geraas'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.