Reportage Slag om de recreatieruimte

De slag om een Woerdense zonneweide: ‘Als je een steiger plaatst, dan weet je toch dat daar jongeren op afkomen?’

Het Gardameer in Woerden is net als zijn Italiaanse naamgenoot een trekpleister voor zonaanbidders en waterratten. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Een groenstrook aan de Cattenbroekerplas leidt tot spanningen in Woerden. Op warme dagen trekken jongeren massaal naar ‘het strandje’ en zijn steiger, maar volgens omwonenden is de overlast ‘totaal uit de hand gelopen’.

Zelfs de nieuwbouwhuizen lijken te zweten op een van de warmste dagen van het jaar in Woerden. Aan de rand van de dichtbebouwde vinexwijk doemt een welkome oase op in de zinderende hitte: het Gardameer. Net als zijn Italiaanse naamgenoot is de straat aan de Cattenbroekerplas een trekpleister voor zonaanbidders en waterratten. Vanaf de steiger laten zij zich in de koele plas vallen. Verbranden doen ze op de naastgelegen zonneweide, tussen de zakken chips en opblaasbeesten.

Vanaf het dakterras op de aangrenzende flat heeft de Woerdense Ellen (49) prachtig zicht op la dolce vita. Maar terwijl de temperatuur buiten richting de 38 graden klimt, zit ze met haar vier buren binnen. De balkondeur dicht. Haar vinger glijdt over een iPhone-scherm, langs foto’s van fietsenchaos, barbecues en afval. ‘Overlast 2019’ heet het foto-album. De inhoud komt overeen met die in het mapje ‘Overlast 2018’. ‘En het taalgebruik van die jongeren’, mompelt ze. ‘Fuck dit, fuck dat. Het is ordinair spul.’

Ellen is niet haar echte naam, en haar vier buren durven ook niet met die van hen in de krant. Vorige zomer is de situatie rond het Gardameer ‘totaal uit de hand gelopen’. De beelden die de senioren heimelijk van recreanten maakten om hun overlast aan te tonen, schoten velen in het verkeerde keelgat. De buurman die zich voor de camera’s van RTV Utrecht beklaagde over ‘radio’s met boosters’, werd naar eigen zeggen nog de hele zomer lastiggevallen. Ook in de buurt leidde de kwestie tot verdeeldheid; niet alle omwonenden zien de recreanten als een probleem.

Steiger

De bron van alle overlast is een steiger. Nadat jongens vorig jaar ontdekten dat ze daar mooie bommetjes vanaf konden maken, is de groenstrook ernaast ‘het strandje’ gaan heten. Zodra de temperatuur zomerse waarden bereikt, haasten tientallen, zo niet honderd jongeren zich naar het kleine stukje groen in de volgebouwde wijk. Het officiële recreatiestrand aan de overkant van de Cattenbroekerplas laten ze links liggen. Het is er ‘goor’ en er ligt bovendien niet zo’n fijne steiger.

Dus klinkt op warme dagen als deze een onophoudelijke soundtrack van kinderstemmen vermengd met die van jongens die al wel de baard in de keel hebben. Volgens de overlevering ligt er soms zelfs ontlasting in de bosjes, bij gebrek aan toilet. ‘Als er goed weer wordt voorspeld, kijken wij direct hoe we ons huis moeten ontvluchten’, zegt Ellen. Afgelopen weken trok ze elke avond met haar man naar de tuin van vrienden die op vakantie waren, een koelboxje avondeten onder de arm. Nu hopen ze bij elk weerbericht op een plens regen.

Mede onder druk van deze omwonenden, bij elkaar goed voor tientallen telefoontjes naar de politie en brieven naar de gemeente, kwam er dit jaar een bord met spelregels. Geen muziek of alcohol op het veld, afval in de afvalbakken. Een wassen neus, vinden de vijf flatbewoners, die willen dat bezoekers worden geweerd. In ieder geval ’s avonds.

Begin juli kregen ze een uitnodiging in de bus van de gemeente. Voor de cursus ‘Aanspreken, afspreken’ welteverstaan. ‘Een korte training waarin u leert hoe u jeugd effectief kunt aanspreken en afspraken met ze kunt maken.’ ‘Wij worden gewoon afgescheept als lastige oude mensen’, zegt een benedenbuurvrouw verontwaardigd.

Lastig parket

Volgens verantwoordelijk wethouder Tymon de Weger moet het worden gezien als een ‘serieuze’ poging om de communicatie tussen boze bewoners en jongeren te verbeteren. Het groenstrookje aan het Gardameer zet hem in een lastig parket. Want tegen een verblijf in de openbare ruimte kan de gemeente niet optreden. Mensen zijn vrij om met honderden tegelijk bij de steiger neer te strijken, ook al is die daar niet voor bedoeld.

Drukte bij de steiger op de een-na-warmste dag van het jaar. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

In hun zoektocht naar verkoeling komen jongeren vaker in aanvaring met omwonenden. Die zitten niet altijd te wachten op een verkapt openluchtzwembad voor de deur. Vorige maand nog daagden enkele omwonenden de gemeente Amsterdam voor de rechter om een zwemverbod af te dwingen bij een steiger in Oost. Met succes: wie binnenkort vanaf de Borneokade in het water plonst, riskeert een boete van 140 euro. Al gaf een woordvoerder van de gemeente in Het Parool al aan niet te zullen handhaven.

In Woerden zit zo’n zwemverbod er nog niet in. Alleen als de recreanten overlast veroorzaken, met muziek of geschreeuw, kunnen handhavers ingrijpen. Die rukken op hete dagen dan ook om de haverklap uit, net als de buurtwerkers. Veel omwonenden leggen zich er nu bij neer dat het een paar dagen per jaar erg druk is, zegt de wethouder, anderen blijven zich eraan storen. ‘Ik zal nooit zeggen dat ze zich aanstellen. De ene Nederlander gaat er makkelijker mee om, de andere is gevoeliger.’

Recreëren op de vierkante meter

Woerdenaren hebben gemiddeld 36m2 recreatieterrein per inwoner. Ter vergelijking: in Amsterdam is dat 32 en in Drenthe gemiddeld 200m2 per inwoner. (Bron: COL, 2015)

Eenhoorn

Op de zonneweide zijn de meningen minder genuanceerd. ‘Het is bullshit’, zegt Justin (24). ‘Als je een steiger plaatst, dan weet je toch dat daar jongeren op afkomen?’ Zijn vriend Dyllan (24) blaast in een stuk plastic dat volgens de verpakkingsdoos een eenhoorn moet worden. ‘Het is hier van ons allemaal’, vindt hij. Zijn muziek heeft hij vandaag wel thuisgelaten. Geen zin in ‘gezeik’. ‘Vorige keer zaten we hier met zo’n klein draagbaar speakertje, gewoon beetje hardcore, Nederlandstalig, en toen kwam meteen de politie op ons af.’

Alexander (16) begrijpt dat de flatbewoners niet om die zonaanbidders zitten te springen. ‘Maar dit is gewoon de beste plek, dat is het probleem.’ Als hij zich ongezien waant, kan hij de verleiding niet weerstaan om toch even met zijn vrienden een balletje te trappen. Het duurt nog geen minuut voordat twee wijkcoaches zich bij de vriendengroep melden. Dat mag natuurlijk niet.

Dyllan (met opblaasbare eenhoorn) op ‘het strandje’: ‘Het is hier van ons allemaal.’ Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Vanaf zijn badhanddoek ziet de 16-jarige Marnick het hoofdschuddend aan. ‘Ik heb hier deze zomer al twaalf handhavers gezien, die hebben toch betere dingen te doen?’ De regels op het veldje storen de tiener, hij heeft het gevoel dat alle jongeren als lastpakken worden weggezet. ‘Je kan zo toch niet relaxed chillen? Ik moet me de hele dag afvragen: mag dit wel of niet.’

Beeld de Volkskrant infographics

Recht op verkoeling

Natuurlijk heeft iedereen recht op verkoeling, zegt flatbewoner Roy (33). ‘Maar als ik op mijn balkon zit en ik hoor de hele tijd Famke Louise of Lil’ Kleine door die boxen blèren, dan ben ik daar op gegeven moment wel klaar mee.’ Hij ervaart niet dezelfde overlast als zijn oudere buren, maar 150 mensen voor je deur heeft wel ‘flinke impact’. Terwijl de oplossing volgens hem binnen handbereik ligt: het recreatiestrandje aan de overkant. ‘Waarom maken ze dat niet gewoon aantrekkelijker voor de jongeren?’

Volgens wethouder De Weger zijn er inderdaad plannen om het strandje te ontwikkelen. ‘Maar het duurt echt nog een jaar of twee tot dat rond is.’ In de tussentijd wil de gemeente een drijvend vlot aan de overkant van het water verankeren, om de jongeren weg te lokken. Voor de vijf omwonenden gaat het niet ver genoeg. Het is hun alles aan gelegen om te voorkomen dat ze volgend jaar niet nog een fotoalbum vol overlast moeten aanmaken. Daarvoor moet de zonneweide minder aantrekkelijk worden gemaakt, vinden ze. Die steiger moet verplaatst. ‘En desnoods asfalteren ze de boel.’

De Volkskrant brengt deze zomer de strijd om de beperkte recreatieruimte in kaart

Op elkaars lip: recreëren is een oorlog tegen elkaar geworden, schreef Sander van Walsum in een essay.

Een tweede fietspad in de onveiligste straat van Bergen? ‘De wethouders voelen zich Robin Hood. Ze stelen het wandelpad van de rijken.’

Drie muziekfestivals zijn er ’s zomers in recreatiegebied de Groene Ster in Leeuwarden en steevast leiden ze ook tot drukte bij de rechtbank. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden