De slag om de venusheuvel

Uitgeverijen hebben, met dank aan E.L. James, een gat in de markt ontdekt. Ook vrouwen lezen graag porno. Sylvia Day haakt als eerste in op het succes van de 'Vijftig tinten'-trilogie.

'Hij greep me in mijn nek toen het orgasme door me heen joeg, beginnend met extatische spasmes in mijn binnenste, en naar buiten uitstralend tot ik over mijn hele lichaam trilde. Hij keek toe hoe ik mijn zelfbeheersing verloor en hield mijn blik vast terwijl ik liever mijn ogen dicht had gedaan. Bezeten door zijn starende blik kreunde ik en kwam harder klaar dan ik ooit had gedaan, mijn lichaam schokkend bij elke scheut genot.'


We zitten op pagina 97 van Verslaafd aan jou, het door de uitgever als Amerikaanse bestseller aangekondigde en de afgelopen week verschenen deel 1 van de vertaalde Crossfire-trilogie van Sylvia Day. Hierin valt de beeldschone Eva Tramell vanaf pagina 11 als een blok voor de rijke, knappe zakenman Gideon Cross. In no time hebben de twee elkaar veroverd en Eva en Gideon lusten elkaar rauw. Bovenstaand citaat beschrijft een vrij rustieke scène uit hun seksleven, die meteen duidelijk maakt dat niet alleen 'Gideon de man' maar ook 'Eva de vrouw' volop geniet.


Misschien valt het allemaal wat rauw op uw dak, maar er raast nu eenmaal een vrouwelijke pornostorm die over het Westen. 'Intens, duister en sensueel' staat op de kaft van het boek, dat door de uitgever wordt omschreven als 'Het perfecte boek voor liefhebbers van Vijftig tinten grijs van E.L. James.'


Voor wie heeft liggen slapen: de CPNB-top 60 meldt al weken dat Vijftig tinten grijs op 1 staat, Vijftig tinten donkerder op 2 en Vijftig tinten vrij op 3 (en inmiddels op 4). Ook de Britse schrijfster E.L. James hield het namelijk niet bij één boek en schreef een hele 'Grey-trilogie', waarin de 21-jarige studente én maagd Anastasia Steel zwicht voor een oudere én schatrijke zakenman die een sm-relatie met haar wil. Op de fictie-bestsellerlijst van de New York Times is het van hetzelfde laken een pak: James staat er op 1, 2, en 3, en dat al wekenlang.


Wat moet je over zo'n rage zeggen? Dat vrouwen dus toch maar één ding willen: hard genomen worden door hun (of een) baas? Want daar lijkt het op in deze nu als serieuze boeken uitgegeven Bouquet-reeks, waarin de prins nog altijd staalblauwe of duistere rookogen heeft en toch veel/iets rijker is dan de prinses, die voor de emancipatoire vorm nu een heuse baan heeft of studie doet.


Je kunt ook stellen dat vrouwen in wezen geen smaak hebben, omdat het overgrote deel van de pornoteksten literair niet te pruimen is. Bikkelen met bakvisproza is het, want hoor Anastasia zuchten: 'En het enige waar ik aan kan denken, is dat ik gekust wil worden, dat ik dat megaduidelijk had laten merken, en dat hij dat niet heeft gedaan!' Ook het aantal beeldschone mensen (m/v), Bentley's en weelderig ingerichte appartementen is bij beide auteurs van een lachwekkende kinderachtigheid.


Dan is er nog de andere opinie-optie: dat het een geweldige stap voorwaarts is dat vrouwen openlijk durven uit te komen voor hun seksuele verlangens (vooral in het preutse Amerika). Niks geen stiekem kasteelromannetjes kopen bij de sigarenboer, maar gewoon open en bloot in de erkende boekhandel zo'n blauw- of grijsgekleurd boek van de stapel pakken - uitgevers weten dat vrouwen niet enthousiast worden van geslachtsdelen op de cover - en afrekenen maar, met je zelfverdiende geld. Lachte je man je eerder uit om zo'n slecht geschreven pocketboekje verscholen onder je kussen, nu lees je het met rechte rug op de bank. En jij niet alleen, je bent met velen.


In het publieke debat wisselen waardering en weerzin elkaar in een harmonieuze cadans af. Publiciste Lisette Thooft nam het deze zomer in NRC Handelsblad op voor James en haar miljoenen 'pulplezeressen': 'Het gaat helemaal niet om de onderwerping van een vrouw aan een man. Het gaat over liefde en de combinatie van seks met liefde. En over vrijpartijen waarin een man heel veel aandacht aan zijn geliefde geeft.' Thooft besluit zelfs met een aanbeveling: 'Lazen mannen maar meer van dit soort boeken.'


Maar bij de filosoof en columnist Ger Groot hoeft ze hier niet mee aan te komen. In dagblad Trouw typeerde hij James' triologie als 'seksuele fantasietjes van 'n hedendaagse Joop ter Heul'. Op heilsleerpraatjes uit feministische hoek zit hij evenmin te wachten. 'Zoals kunststromingen onvermijdelijk eindigen in koektrommel-kitsch, zo eindigt het feminisme bij E.L. James in de tuttigheid van een dekselse bakvis die zichzelf 'best wel' ondeugend vindt.'


Ook criticia Marja Pruis toonde zich teleurgesteld. In de Groene Amsterdammer schreef ze dat ze na twintig bladzijden Grijs verveeld was gestopt. Dagen later sloeg ze het boek weer open en las ze het slot, waarin meneer en mevrouw Grey zeggen 'voor altijd' van elkaar te zullen houden. Pruis: 'Fifty shades blijkt Tjeempie in Driestuiverland. Waarom voel ik me nu ook nog 's bedrogen?'


Misschien zit de teleurstelling erin dat vrouwen niet veel verschillen van mannen die het pornonet afstruinen: ze zijn net zo weinig chic in de basisbehoeften. Opvallend is misschien nog wel dat midden in de dominante beeldcultuur, waarin seks & erotiek een muisklik away zijn, vrouwen zich blijven verlustigen in het Woord. Hoe uitgebreid de fysiek van de hoofdpersonages, de jurken en feestpartijen in deze boeken ook worden beschreven, die woorden laten nog steeds de verbeelding in het hoofd vrij. Zo kan een vrouw haar eigen paradijsje creëren en daar mag ze, inderdaad, het prinsesje zijn dat ze in het dagelijks leven vol werkstress, ziektes, veeleisende kinderen en vermoeide echtgenoten al lang niet meer is. Heel primitief, dat escapisme. En paradoxaal, want welke vrouw wil nou in het echt een prinses zijn? Maar wil een in een auto verdwaalde GroenLinks-stemmer soms ook niet stiekem 130 kilometer per uur rijden?


Hoe stompzinnig de met jeugdtrauma's opgedirkte en in kromtaal geschreven Ana- en Eva-verhaaltjes ook zijn, de sekstaal is een stuk beter. De vele expliciete scènes liegen er niet om en ik moet de vrouw die het hierbij droog houdt nog tegenkomen. Want de goede smaak en de emotionele huishouding mogen de sekskasteelroman veroordelen, het lijf, zo leren wetenschappelijke tests, trekt zich er niets van aan. Het is maar of je ervoor kiest. Heel soms valt er al lezende trouwens wel iets te lachen, bijvoorbeeld als de vriendin van Ana haar erop wijst dat ze 'vreselijk sekshaar' heeft. Dan is er tussen al die uiterlijke perfectie een momentje van herkenning. Ook Eva is best leuk als ze Cross afpoeiert met: 'Je hebt absoluut een goede stem voor telefoonseks, maar ik moet gaan. Ik heb een afspraak met mijn vibrator.'


Van de feminiene pornostorm wordt de wereld vast niet slechter, hooguit de privéseks hier en daar beter. (En de uitgeverijen natuurlijk, die worden van 'de slag om de venusheuvel' zo veel beter dat het wel feest lijkt.) Voor de mening van mannen hoeven vrouwen niet bang te zijn. Balen de meeste echtgenotes er (heel erg) van als hun mannen aan de porno zijn, omdat ze zich afgewezen en vernederd voelen, mannen kan het niet schelen als hun vrouw porno leest. Het effect ervan zullen ze eerder toejuichen. Want dat Eva thuis heus geen waanzinnige Bevrijder (Gideon) heeft, maar het met haar doorsneeman moet doen, weet hij ook. Dat is dan ook het enige risico dat zij loopt: dat de thuisseks zo tegenvalt.


Het wachten is nu op het duiden van de mondiale uitbraak van Porneoke. U weet wel, dat je met een groepje vrienden seksstandjes nadoet met je kleren aan (in het begin dan). Lachen!


COPYCATS

Ook in het omslagontwerp lijkt Verslaafd aan jou van Sylvia Day de bestseller van E.L. James te imiteren. Op Vijftig tinten grijs zien we een glossy gefotografeerde zijden das, op Verslaafd aan jou luxe manchetknopen in overeenkomstige donkere tinten. Kopieergedrag is geen zeldzaamheid in het boekenvak. Een bekend voorbeeld in Nederland is de autobiografische familiekroniek Het zwijgen van Maria Zachea van Judith Koelemeijer uit 2001. De omslagillustratie van haar bestseller, kinderen op de rug gezien aan zee, dook daarna in vele varianten bij andere uitgeverijen op.

VERSLAAFD AAN JOU

Met de Crossfire-trilogie van de Amerikaanse schrijfster Sylvia Day hoopt uitgeverij Bruna in te haken op het spectaculaire verkoopsucces van E.L. James' erotische trilogie Vijftig tinten grijs, Vijftig tinten donkerder en Vijftig tinten vrij.

Day, een getrouwde moeder van twee kinderen, werkte als tolk-vertaler Russisch voor het Amerikaanse leger. Ze publiceerde tientallen liefdesromans onder pseudoniem (Livia Dare), voor ze deze zomer doorbrak met Bared to You, het eerste deel van haar erotische trilogie.

Bared to You staat sinds dertien weken in de New York Times-bestsellerlijst, direct achter James. In de VS zijn er inmiddels ruim een miljoen exemplaren van verkocht; de eerste druk van de Britse Penguin-editie bedroeg zeshonderdduizend exemplaren. Dit najaar volgen vertalingen in dertig landen.

De Nederlandse editie, vertaald door Marike Groot en Ineke de Groot, verschijnt deze week onder de titel Verslaafd aan jou (Bruna; € 15,-) . De volgende delen, Reflected in You en Entwined with You, verschijnen hier vrijwel tegelijk met de Amerikaanse edities, onder de titels Begeerd door jou (november) en Verbonden met jou (januari).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden