De slag om Bill en Hill

De lijst van verklaarde Clinton-haters is lang en zijn vijanden doen er alles aan om de president met veel kabaal zwart te maken....

Immoreel. Arrogant. Ruggengraatloos. On-Amerikaans. Een moordenaar. Een drugshandelaar. Een verrader. Een machtsgeile vetzak. Een verkrachter van jonge meisjes en Amerikaanse waarden. Een slappe ouwehoer. Een linkse, incompetente hufter.

Geen Amerikaanse president wordt met zo veel overgave gehaat als Bill Clinton. Op ontelbare websites, in pamfletten, in boeken, op videobanden en in talkshows wordt president Clinton dag in dag uit afgeslacht, beschimpt en verbaal gevierendeeld. De Clinton-haters, de Clinton-crazies, zijn misschien klein in aantal, maar hyperactief en paranoïde tot op het bot. Ze worden beschermd door de vrijheid van meningsuiting en koesteren hun walging binnen een constitutionele cocon.

De president wordt afgeschilderd als een satan, als het middelpunt van samenzweringen, moordaanslagen, de internationale narcotica-handel en talrijke andere smerige zaakjes. Het spreekt vanzelf dat het vuilnis dat dagelijks over hem wordt uitgestort, met de entree van Monica Lewinsky in het nationale drama alleen maar kwalijker is gaan ruiken.

De haat, de intense afkeer en de steeds opnieuw opduikende schandalen hebben Hillary Clinton tot de conclusie gebracht dat 'er een enorme rechtse samenzwering' aan de gang is. Het oogmerk van deze complotteurs zou de omverwerping van Bills presidentschap zijn, aldus Hillary deze week, wier klacht een tikkeltje Nixoniaans maar wel invoelbaar klonk.

De Clinton-haters, wraakzuchtige goudzoekers, media-geile opportunisten en rechtse organisaties die bij de val van de president de vlag uitsteken, zijn met naam en toenaam bekend. Maar van een complot kan niet worden gesproken. Openbaar aanklager Starr is een rechtlijnige, fantasieloze jurist met conservatieve opvattingen, maar geen politiek gemotiveerde groot-inquisiteur. Er is veel eerder sprake van een circus, dat via de ether en cyberspace een geweldige hoop kabaal maakt.

Een jaar geleden bracht Hillary het in een gesprek met het politieke kabelstation C-Span nauwkeuriger onder woorden. 'Er is een zeer effectieve, zeer uitgesproken, goed-georganiseerde rechtse getuigenispers aan het werk', meende zij toen. En alles wijst erop dat zij daar gelijk in heeft, hoewel Clinton zichzelf natuurlijk met zijn versierderijen tot een heel makkelijk doelwit heeft gemaakt.

'Uit onderzoek van CNN en Gallup blijkt dat een op de vijf Amerikanen Clinton verafschuwt', zegt Kathleen Hall Jamieson, hoogleraar massacommunicatie. 'Die afkeer is niet alleen politiek van aard, maar vooral ook persoonlijk. Er is iets in Clintons persoonlijkheid en zijn geschiedenis dat mensen enorm afstoot. Zijn ''ik heb niet geïnhaleerd''-verhaal, zijn dienstweigering, zijn halfslachtige ontkenningen van buitenechtelijke relaties met vrouwen: er zijn mensen die dat allemaal afstotelijk vinden.'

Jamieson: 'In de tijd van Nixon was er geen C-Span, geen CNN, geen MSNBC, geen talkshows en al helemaal geen websites. We hebben er dertig jaar over gedaan om te weten te komen dat Kennedy in het Witte Huis sliep met Marilyn Monroe. Als Clinton iets doet, weet in 20 minuten de hele wereld het en heeft iedereen binnen 25 minuten een opinie klaar. Ik denk dat de gebeurtenissen van de afgelopen tijd meer zeggen over de media en de wijze waarop in Amerika politiek bedreven wordt, dan over iets anders.'

Bill Schneider, politicoloog en verbonden aan het American Enterprise Institute en CNN, heeft uitgezocht dat van al die Amerikanen die Clinton haten slechts een handjevol, hooguit honderd, actief zijn. Het aantal invloedrijke Clinton-haters mag dan klein zijn, ze hebben wel een omvangrijk publiek.

In de talkshows van conservatieve figuren als Rush Limbaugh (20 miljoen luisteraars), Oliver North (10 miljoen) en Watergate-inbreker G. Gordon Liddy (10 miljoen) wordt dag in dag uit ten strijde getrokken tegen de Clintons. Van Gordon Liddy is bekend dat hij tijdens oefeningen pistoolschieten portretten gebruikt van de president en de First Lady. Liddy en North gaan elke dag bijkans schuimbekkend tekeer.

Een luisteraar van North uit Lolita, Texas, bekende over Monicagate 'niet zo veel plezier meer te hebben gehad als sinds de dag dat president Kennedy werd vermoord'. Limbaugh is iets subtieler en daardoor effectiever, hoewel hij deze week bij elke nieuwe onthulling in de radiostudio leek klaar te komen: 'Yessss, yessss, yessss, dit is het, dit is het, dit is rock'n'roll, dit is geschiedenis'

In cyberspace speelt een zekere Matt Drudge een rol. Zijn The Drudge Report is een compilatie van verzinsels, feitjes, zogenaamde reconstructies en heel veel geruchten. America Online, met acht miljoen abonnees, heeft de omstreden beslissing genomen het Drudge Report in het bestand op te nemen en daardoor heeft het werk van de 28-jarige Californiër opeens een zekere status gekregen. Dat Drudgde op oorlogspad is, geeft hij grif toe.

'Wie denkt dat Clinton een zware week achter de rug heeft, vergist zich. Het ergste moet nog komen. Daar zullen we wel voor zorgen. Dit is namelijk een oorlog die wij niet meer kunnen verliezen', verzekerde hij in Meet the Press van NBC.

Dominee Jerry Falwell, een televisie-evangelist, heeft in zijn programma Old Time Gospel Hour de afgelopen drie jaar meer dan honderdduizend banden van de video-film The Clinton Chronicles verkocht. Het geraaskal van Falwell op deze video is bijna niet te reproduceren. Hij beweert dat afgelegen vliegvelden in het landelijke Arkansas ('het Chicago van de jaren tachtig en negentig') met medeweten van gouverneur Clinton zijn gebruikt door de Columbiaanse narcotica-bazen. Zijn bronnen zijn Clinton-haters uit Little Rock, zoals een zekere Gary Parks. Parks beweert met grote stugheid dat zijn vader, Jerry Parks, is vermoord op last van Clinton, omdat hij te veel 'wist'. Vader Parks zou als veiligheidsagent van Clinton op het punt hebben gestaan opening van zaken te geven, toen hij in Little Rock werd doodgeschoten. Via de talkshows komen dit soort verhalen op de websites en sijpelen vervolgens door in de gewone pers en in boeken.

Tot die boekenschrijvers behoort de Britse journalist Ambrose Evans-Pritchard, tot afgelopen zomer correspondent van The Sunday Telegraph in Washington. Deze geschifte Brit schreef voor zijn krant niet alleen het ene na het andere dwaze verhaal, hij bundelde zijn werk in The Secret Life of Bill Clinton, dat inmiddels de bijbel van de Clintonhaters heet te zijn. 'De moordmachine' van Clinton zou in Arkansas een bloedbad hebben aangericht om alle smerige zaakjes in de doofpot te houden, volgens deze correspondent.

Evans-Pritchard behoort ook tot het kamp dat nog altijd gelooft dat Vincent Foster, een vriend van de Clintons die in 1993 in een park buiten Washington zelfmoord pleegde, op last van de president is geëxecuteerd. Na drie onderzoeken van de FBI, twee onderzoeken van het Congres en een onderzoek van de onafhankelijke aanklager Ken Starr is vastgesteld dat het zelfmoord was. De Brit, en met hem een hele horde Clinton-haters, weet met grote stelligheid dat er sprake is van een 'cover-up' en dat Clinton op elk gewenst moment van de dag kan beschikken over 'een doodseskader'.

Een van die andere gelovigen is Richard Mellon Scaife, een multimiljonair in Pittsburgh. Hij is uitgever van de Pittsburgh-Review Tribune, een blad dat gespecialiseerd is in het zoeken naar rottigheid in Clintons verleden. Scaife financiert rechtse groepen als Accuracy in the Media en het Western Journalism Center. Hij financiert ook grote advertentiepagina's vol met complottheorieën in The Washington Times.

Deze krant is het platform van fatsoenlijk en onfatsoenlijk rechts in Amerika. De columns van keurige rechtse senatoren als Trent Lott en John McCain worden afgedrukt naast het werk van Arianna Huffington. Arianna heeft een bek als een scheermes en is kampioene vuilspuiten en roddelen. Haar geliefde thema wordt gevormd door vermeende 'uitspattingen' van Bill Clinton in Californië en als ze geen andere stof heeft, schrijft ze bij vlagen niet al te domme stukjes over conservatieve kwesties.

Zij was het die als eerste onthulde dat de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Zwitserland, Lawrence, ten onrechte in de gewijde grond van de militaire begraafplaats Arlington was begraven. Daaraan ontleent zij vervolgens de stelling dat de echtgenote van de ambassadeur vrijde met de president. Een bewering die dan weer ongecontroleerd wordt overgenomen op websites en door presentatoren van talkshows, die nooit een smakelijk verhaal zullen checken.

Van haar type zijn er meer in het kamp van de Clinton-haters. Susan Carpenter-McMillan bijvoorbeeld. Ook een Californische, ook rijk, en veelvuldig behandeld door een plastisch chirurg. Susan Carpenter-McMillan, een conservatieve activiste, heeft Paula Jones onder haar hoede genomen. 'Wil je mijn mening over Bill Clinton? Hij is een leugenaar, een versierder, een exhibitionist die zijn broek laat zakken zodra hij alleen met een vrouw in een kamer is. Hij bedriegt zijn vrouw, loog tegen zijn familie en tegen zijn land, kortom ik heb een hekel aan die slijmbal en we zullen alles doen om hem klein te krijgen', zei zij een jaar geleden.

Net als Arianna Huffington is Susan Carpenter een vrouw met veel haar, veel make-up, een luide stem en veel geld. Voor 'big bucks' doet zij het niet. Het gaat haar om de sensatie en de aandacht. Paula Jones is volledig naar de achtergrond gedrongen. Elke mening, elke gedachte die zij mogelijk zou hebben, wordt verwoord door Susan, die de afgelopen dagen niet van de buis te branden was. Want daar gaat het haar om. Zijn anderen uit op geld, of laten ze zich leiden door politieke motieven, Susan Carpenter is een Clinton-haatster omdat zij daarmee de hele dag kan doorbrengen in de studio's van CNN, MSNBC, ABC en CBS.

Het echte juridische werk in de Paula-Jones-zaak wordt georganiseerd en gefinancierd door het Rutherford Instituut uit Charlottesville in Virginia. Van dat instituut, dat wordt geleid door een zeker John Whitehead, had niemand in de VS gehoord tot een half jaar geleden. Het blijkt een advocaten- en fondsenwervingsbureau te zijn dat gespecialiseerd is in rechtse thema's. Van Whitehead is onder meer bekend dat hij dominee Falwell eens heeft verdedigd in een lasterzaak. En het is Whitehead die in de affaire rond Paula Jones geld ziet. Of hij incasseert een deel van de schadeclaim, of hij deelt straks in de royalty's die Paula Jones met de verkoop van haar film- en boekrechten zal verdienen.

Vorige week doken opeens de namen op van Linda Tripp en de New Yorkse uitgeefster Lucienne Goldberg. Tripp en Goldberg zijn met elkaar bevriend. Het was Tripp die de beweringen van Monica Lewinsky vastlegde op de band. Zij zou gehandeld hebben op advies van Goldberg.

Toen Tripp nog op het Witte Huis werkte, stelde ze aan haar vriendin de uitgeefster/agente voor een smakelijk boek te schrijven onder de titel Behind Closed Doors: What I Saw Inside The Clinton White House. Kort daarvoor had ze gezien dat een voormalige FBI-agent, Gary Aldrich, rijk was geworden met een boek waarin wordt beweerd dat Clinton regelmatig het Witte Huis uitsluipt om zich in een naburig hotel met de vriendin van die dag te gaan vermaken.

Tripp, een gescheiden moeder die ook al ten tijde van president Bush op het Witte Huis had gewerkt, vond dat het tijd geworden was haar kennis te verzilveren. Zij was bereid voor een half miljoen dollar haar zwijgplicht te verbreken. De deal ging niet door omdat haar verhalen naar de smaak van uitgeefster Goldberg niet vunzig en sensationeel genoeg waren. Het boek van Tripp was naar haar smaak 'te serieus'.

Goldberg is een New Yorkse goudzoekster die in de jaren zestig voor president Nixon werkte en die was gespecialiseerd in 'dirty tricks' tegen de Democraat George McGovern. Hoe toevallig is het dat diezelfde Goldberg het anti-Clintonboek van FBI-agent Aldridge heeft verkocht en goed bevriend is met de Brit Evans-Pritchard. Verwacht wordt dat Goldberg wel bereid is een boek van Tripp uit te geven, nu zij een sleutelrol speelt in Monicagate. Goldberg: 'Ik leef van de sensatie. Ik ben apolitiek, hoewel ik Clinton een engerd vind. Ik beschouw het leven als een permanent gevecht tegen de verveling. En dat lukt nu aardig.'

Al die grotendeels onbewezen verhalen over doodseskaders, hotelromances en andere escapades sijpelen door naar de grote kranten en weekbladen. En tegen de complottheorie van Hillary kan worden ingebracht dat het Newsweek was dat Monicagate blootlegde. 'Dat neemt niet weg', zegt Michael Beschloss, historicus en gespecialiseerd in de geschiedenis van het presidentschap, 'dat door de moderne media de president het mikpunt is geworden van allerlei passies. De president is zo indringend aanwezig in de huiskamers dat hij een emotionele rol is gaan spelen.'

Volgens CNN-politicoloog Bill Schneider is het simpeler. 'Het wemelt van de voorbeelden van presidenten die werden verafschuwd. Iedereen schrijft en praat nu heel positief over Truman, maar hij verliet het Witte Huis als een vernederd man. Bij Clinton is er iets anders aan de hand. Hij maakt niet de indruk een sterk leider te zijn, hij jogt, hij zweet, hij praat te veel, hij denkt hardop. Bij een betrekkelijk kleine, maar wel luidruchtige groep wekt dat weerzin op.'

James Carville, een professionele mannetjesmaker en misschien wel Clintons meest loyale dienaar, ziet het anders. 'Er is een oorlog aan de gang, een smerige, heel vuile oorlog tussen Clinton en zijn vrienden, en een groep Clinton-haters. Die oorlog gaan wij winnen', denkt Carville. Hij behoort tot de stoottroepen die het in de media opnemen tegen de Susan Carpenters, de Huffingtons en de Falwells.

De televisie is het slagveld, de oorlog tussen de vrienden en de vijanden van Bill en Hill is een theaterproductie. Vandaar dat de Clintons oude vrienden als Harold Ickes, Dick Morris en Mickey Kantor hebben ingeschakeld. Het zijn juristen en mediaspecialisten die meewerkten aan de campagnes van 1992 en 1996. Ze zijn juridisch geschoolde onruststokers en straatvechters. De clan was compleet toen ook Harry Thomason met zijn privé-jet in Washington arriveerde. Thomason is een televisie- en filmproducer die de grote tv-optredens van Clinton en de Democratische Conventie regisseerde. Hij heeft samen met Ickes de regie in handen genomen van de State of the Union en de campagne van Clinton door het Midden-Westen uitgestippeld.

Wat zich deze dagen in Washington afspeelt, lijken scènes uit Wag the Dog van Barry Levinson. In die film redden een Washingtonse onruststoker (Robert de Niro) en een Hollywoodse producer (Dustin Hoffman) de president van de ondergang, die een verhouding heeft gehad met een 14-jarig meisje (het vuurvliegmeisje). Zij creëren een televisieoorlog met Albanië om de aandacht af te leiden. Wat Thomason, Ickes en Carville gaan verzinnen om de schade van een met spermavlekken besmeurde baljurk te beperken, zal in de komende weken en maanden blijken.

De realiteit is op het ogenblik veel spannender dan het scenario van de beste Hollywood-schrijver. Gemakkelijk hebben de 'Friends of Bill' het niet. Een enkeling, zoals George Stephanopoulos, reageerde te traag en te afwachtend en werd meteen buiten de kring van vrienden gestoten.

'Georgie Boy' is niet zeker van Clintons ontkenning. Hij weet dat de Clintons een verstandshuwelijk hebben, hij weet dat zij een politieke firma vormen. Lees Primary Colors er op na, de sleutelroman van Joe Klein die is verfilmd door Mike Nicols, en het is duidelijk dat Hillary net zo ambitieus is als Bill. Zij is in alle opzichten de gedreven politica van het Witte Huis en accepteert in het belang van de goede zaak zijn escapades.

Maar er was na de Gennifer-Flowers-zaak een stilzwijgende afspraak tussen de Clintons onderling en de belangrijkste campagnemedewerkers. Geen gerotzooi meer, geen slippertjes, geen fellatio: het is gewoonweg te riskant, want alles komt uit in Washington.

'Ik hoop en bid dat het allemaal niet waar is', zei Stephanopoulos donderdag tegen Channel 7, een Washingtons tv-station. Want als blijkt dat Clinton gelogen heeft over de relatie met Monica en, erger nog, over het aanzetten tot meineed, zullen zelfs onrustzaaiers als Carville en Hollywood-producers als Thomason president Clinton niet redden. Dan zal ook de verdedigingslinie van Hillary afbrokkelen. Monica, die liefdespoëzie en cadeautjes uitwisselde met de president, is immers geen verzinsel van rechtse houwdegens.

'Waarom is seks toch nodig? Waarom alles op het spel zetten voor een bevlieging', vroeg een anonieme vriend van de Clintons zich af in een gesprek met David Remnick van The New Yorker. En: 'Wat zou het toch zonde zijn als alles op het spel is gezet voor wat seks met een kind uit Beverly Hills. Ik weet het, het onderzoek van Starr is krankzinnig. Het afluisteren van deze vrouw is ook krankzinnig. Maar wie geef ik de schuld? Ik geef Clinton de schuld.' Een 'Vriend van Bill' die bevangen door grote twijfels uitkijkt naar het slot van het drama, dat naar goed Hollywoods gebruik niet al te lang op zich zal laten wachten.

Oscar Garschagen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden