De shutdown van de Amerikaanse overheid is te danken aan een president die hard naar rechts is afgeslagen

De Amerikaanse overheid is vrijdag om middernacht voor onbepaalde tijd gesloten. De regerende Republikeinen wisten in de Senaat niet genoeg stemmen te verzamelen voor een resolutie die de overheid in staat stelt geld te blijven uitgeven.

De Amerikaanse president Donald Trump bij het Witte Huis. Beeld reuters

De Democraten stemden tegen, omdat er geen oplossing in stond voor de 700 duizend zogeheten Dreamers, de kinderen van illegalen die door Barack Obama werden gedoogd. President Donald Trump maakte in september een eind aan dat gedoogbeleid. Wel vroeg hij het Congres met een oplossing voor het door hem gecreëerde probleem te komen. De Democraten dachten het slim te spelen, door die oplossing koppelen aan het gesteggel om de overheid open te houden.

Trump, vandaag precies een jaar aan de macht, is in belangrijke mate verantwoordelijk voor de politieke impasse die nu is ontstaan. Hij torpedeerde twee compromisvoorstellen die zowel door Democraten als Republikeinen werden gesteund.

Dealbreker

Trump, de man die zo trots is op het sluiten van deals, was dus tot twee keer toe de dealbreker. Dat kwam onverwacht. De afgelopen weken had Trump zelf gezegd dat hij hoopte op een 'wet van liefde', waarmee de Dreamers uit hun penibele situatie zouden worden gehaald. Tegelijkertijd zou de grensbewaking moeten worden aangescherpt. De twee voorstellen waarover Democraten en Republikeinen het deze week eens werden, deden precies dat.

Het lijkt erop dat immigratiehaviken in het Witte Huis en in de Republikeinse partij de president op het laatste moment 180 graden hebben laten draaien. Met name Stephen Miller, de rechtse speechschrijver in het Witte Huis, lijkt daarbij een belangrijke rol te hebben gespeeld. Lindsey Graham, een van de Republikeinse auteurs van de compromisvoorstellen, was met stomheid geslagen door de plotselinge draai van de president. 'We hebben geen betrouwbare partner in het Witte Huis om mee te onderhandelen.'

'Het is bijna alsof u wilde dat de overheid zou worden gesloten', sprak Chuck Schumer, de Democratische leider in de Senaat, in de nacht van vrijdag op zaterdag, terwijl hij zich via de camera richtte tot de president.

Ruk naar rechts

In een verklaring gaf het Witte Huis de schuld voor de gesloten overheid aan de Democratische 'losers'. Die zouden hebben gekozen voor 'onwettige illegalen' en daarmee de 'wettige burgers' in de steek hebben gelaten. Ook in die woordkeuze was weer de hand van Stephen Miller te zien, de hardliner die de wij/zij-tegenstellingen graag aanscherpt.

Dat roept de vraag op of Trump een ruk naar rechts heeft gemaakt. Vorige week had hij zich met zijn 'shithole'-opmerkingen al op het racistische pad begeven. Ook zijn er de laatste weken opvallend veel activistische (illegale) immigranten opgepakt door de immigratiedienst.

Het is nog onduidelijk wat de effecten van de gesloten overheid precies zullen zijn. Federale ambtenaren krijgen in principe geen salaris meer (maar krijgen dat wel met terugwerkende kracht uitbetaald wanneer de overheid weer overgaat). Toch zijn er allerlei uitzonderingen, onder meer voor militairen en politieagenten. In eerste instantie wordt vooral Washington getroffen door de federale sluiting. Ten eerste omdat veel inwoners werken voor de federale overheid, en ten tweede omdat de overheidsinstanties in DC door de federale overheid worden betaald. In de rest van Amerika worden veel ambtenaren door de stad of de staat betaald (bijvoorbeeld onderwijzers of politieagenten).


Eén jaar Trump

We blikken dit weekend uitgebreid terug op een jaar presidentschap van Donald Trump. Wat kreeg hij gedaan, welke rol spelen sociale media daarbij en wie is toch die vrouw die consequent blijft liegen voor haar baas?

Media over één jaar
Trump
Donald Trump is een jaar president van de VS, aanleiding voor terugblikken door media en columnisten. Was het wel zo erg als velen vreesden?

Alle dagen in het nieuws
Na zijn inauguratie op 20 januari 2017 heeft Donald Trump op alle mogelijke manieren het beeld bepaald. Scroll hier door de opvallendste beelden.

Raad Trumps cijfers
Een jaar is Donald Trump nu president van Amerika. Hoeveel daalden zijn waarderingscijfers, hoeveel illegalen zette hij uit en hoeveel gingen de belastingen omlaag? Raad het zelf, in deze quiz.

Trumpfilter
Nieuws over Donald Trump: we kunnen ons voorstellen dat het nogal overdadig overkomt. Daarom verdelen we het in verschillende categorieën. Wat is echt belangrijk, wat eigenlijk gewoon business as usual en wat is vooral afleiding?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.