De Schreeuw

Kijk, dat is toepasselijk: als de burgemeester spreekt, hagelt het. Maar als Hans Teeuwen zingt, ‘Zet God op de pot, en stop de profeet maar in je reet’, is het ineens droog en breekt de zon door....

Symboliek die het in een roman slecht zou doen, maar waar de werkelijkheid haar hand niet voor omdraait. Ik sta naast een oude vrouw met een zelfgebreide Pim Fortuyn-muts strak over het hoofd getrokken (blauw en geel en met grote letters PIM vlak boven haar wenkbrauwen) en een jonge, hippe moeder met haar zoontje op haar schouders.

‘Ik vind het mooi’, zegt het kind.

‘Het is nog niet onthuld’, zegt zijn moeder.

Dat klopt, het beeld van Jeroen Henneman staat verpakt in groen plastic dat kleppert in de wind, een Hollands geluid. Het plastic is redelijk strak om het beeld gewikkeld, de contouren zijn duidelijk zichtbaar als de wind uit de goede hoek komt. Van mij zou het voor altijd ingepakt mogen blijven – dat klepperende geluid, het hoort er nu al bij. Maar dan trekken de zussen van Theo van Gogh aan een touw en is het beeld, De Schreeuw, echt onthuld.

De mensen klappen.

‘Mooi’, zegt de moeder met het jongetje op haar schouders.

‘Best wel’, beaamt de kleine.

De oude Pim-fan pinkt een traantje weg. Waarom zijn er van haar held geen mooie beelden? Intussen staat verderop Theodor Holman de media te woord – dat hij toch altijd weer iets te zeggen heeft over zijn oude vriend, het is een wonder. Aan de andere kant: als iemand had kunnen voorzien hoe Holman zich als weduwe op zou werpen, was het ongetwijfeld Van Gogh geweest. En reken maar dat hij zich een hoedje zou hebben gelachen.

De Schreeuw is niet zo groot.

Het is net als met mensen die je kent van televisie. In het echt zijn ze altijd kleiner dan je dacht. Dit beeld dat zoveel commotie heeft veroorzaakt, was in mijn verbeelding een enorm statement, een reus van een beeld, een schreeuw van jewelste. Maar nee – het is bescheiden, en netjes.

Wel een mooi beeld.

Sommige mensen leggen een bloemetje in de modder, anderen klampen elkaar vast. Iedereen heeft het over de hagel en de zon. Bram Peper maakt een praatje met Joop Daalmeijer, Katja Schuurman met Tara Elders, hoofdcommissaris Welten met hoofdofficier Leo de Wit, Marjan Luif kust Peer Mascini. Fotografen leggen alles vast. Hans Teeuwen meldt dat Ajax met 2-0 voorstaat.

Na de onthulling is er een borrel, twee straten verderop. Obers gaan rond met bladen vol glazen; hapjes en broodjes worden geserveerd. De sfeer is geanimeerd te noemen en houdt het midden tussen de verplichte koffie met cake na een begrafenis en de vernissage in een galerie. Aan de muur hangen foto’s die Bert Nienhuis maakte van de totstandkoming van het kunstwerk.

Waarom is het zo klein?

‘Het kon niet groter’, zegt Jeroen Henneman, ‘op deze plek kon het niet groter. Het is 4 meter 60 hoog. Dat is hoog hoor.’

Ja.

Maar 8 meter is hoger, en 10 nog hoger. Neem nu de bomen die het beeld flankeren – daarbij vergeleken valt het beeld in het niet, om nog maar te zwijgen van het enorme park waarin het staat. Het beeld is een druppel op de gloeiende plaat, en het valt in het niet bij de man wiens dood er aan ten grondslag lag. Wat kunst vermag, veel is het eigenlijk niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden