De schoonvader en het bloed aan de paal

MAAK EEN toptien van Nederlanders die het meest worden geïnterviewd en Johan Derksen, tegenwoordig hoofdredacteur van Voetbal International, staat er in....

Waarschijnlijk is dat nog meer dan aan Derksen te wijten aan de vragenstellers die zonder uitzondering het recentste interview als voorbeeld nemen. Ik weet inmiddels meer van Derksen dan Derksen zelf. Want dat is het wonderlijke: je leest het toch.

Dus daar gáán we weer, in de regionale pers ditmaal. (Ik las vorige week een interview in het Haarlems Dagblad. De Nieuwe Revu met het interview met Derksen heb ik niet gekocht: aan alles komt een eind, ook aan mijn incasseringsvermogen.)

De traditionele waarschuwing voor het personeel van VI wordt ditmaal zo verwoord: 'Wij zijn een begeleidend pamflet van tv-beelden.'

Ik wilde de pagina al omslaan toen mijn oog op de slotalinea viel. Derksen vertelt daarin dat hij tijdens het wereldkampioenschap van 1978 in Argentinië van de tribune werd gehaald en werd vastgezet.

Er ging geen grootse daad van verzet aan vooraf - Derksen weigerde op te staan toen het Argentijnse volkslied ten gehore werd gebracht - maar anderen hadden er een voorbeeld aan kunnen nemen. Uiteindelijk slaagde Frits Barend er in hem vrij te praten.

Ik kende die anekdote niet. Wonderlijk trouwens dat twee decennia later de een de ander beschuldigt van anti-semitisme, en de ander de een paranoïde noemt. Voor wie de behandeling van deze affaire heeft gemist: de een is Barend, de ander Derksen.

Nadat hij de anekdote heeft verteld, zegt Derksen in het Haarlems Dagblad: 'Ik weiger eer te betonen aan een bewind dat mensen spoorloos laat verdwijnen en boven zee uit helikopters gooit. De vader van Máxima heeft van de praktijken geweten en ik vind het onverteerbaar als die meneer de schoonvader van ons toekomstig staatshoofd wordt. Die vader moet in ons land persona non grata zijn.'

Ik stelde het in 1998 al vast: het is, anders dan tien, twintig jaar geleden, zeer ongebruikelijk om als voetbalverslaggever maatschappelijke thema's te beroeren. In april van dat jaar zou het Nederlands elftal een vriendschappelijke wedstrijd spelen tegen Nigeria.

Onder meer vanwege de moord op schrijver en milieu-activist Ken Saro-Wiwa verzetten Freek de Jonge en minister Pronk zich daar tegen. Natuurlijk werd de wedstrijd gewoon gespeeld. Het lafhartige compromis was dat voor de wedstrijd in Amsterdam de volksliederen niet ten gehore werden gebracht. Ook werd het banket van het programma geschrapt.

Vergeleken daarmee is het niet opstaan voor het Argentijnse volkslied een heldendaad. Misschien heeft Zorreguieta wel in hetzelfde stadion gezeten als Derksen. Hij was staatssecretaris en later minister van Landbouw onder generaal/dictator/beul Videla, de beschermheer van het wereldkampioenschap in 1978.

Over mijn ambivalente gevoelens ten opzichte van de boycotactie 'Bloed aan de paal' van Freek de Jonge en Bram Vermeulen, heb ik twee jaar geleden al geschreven. Wie van voetbal hield, werd door het duo in verwarring gebracht.

Vorig jaar schreef Matty Verkamman in Trouw een interessant verhaal over het WK'78, onder de zeer toepasselijke kop 'Bloed aan de paal en bal op de paal'. En ik maar denken dat Bram en Freek maatschappelijk voor veel onrust hadden gezorgd.

Verkamman: 'Met hun voorstelling 'Bloed aan de paal' scoorden Bram en Freek vooral in eigen kring. Van de kant van de voetballers kregen zij steun van enkelen, zoals de ex-internationals Jan Mulder en Oekie Hoekema.'

Ook 22 jaar later verbaas je je over de onverschilligheid en domheid van talloze betrokkenen. Videla is een keurige man, een fatsoenlijke christen, sprak de toenmalige ambassadeur.

Dat de spelers zich geen raad wisten, is te begrijpen. Voetballers zijn voetballers. Bovendien waren ze bereid geweest met De Jonge en Vermeulen van gedachten te wisselen en spraken Rijsbergen, Jongbloed en Suurbier de wens uit de 'dwaze moeders' van Buenos Aires te bezoeken. (Mocht niet van de KNVB, uit veiligheids overwegingen.) Aanvoerder Krol kondigde aan dat hij zou weigeren de wereldbeker uit handen van Videla te ontvangen.

Nee, dan de coaches, Happel en Zwartkruis. Wat kunnen mij de mensenrechten schelen, zei Happel. En volgens Zwartkruis was het in Buenos Aires op straat veiliger dan in zijn woonplaats Amersfoort.

Geef mij dan maar Mies Bouhuys. Toen de schrijfster werd verteld dat Zorreguieta als minister van Landbouw niet daadwerkelijk bemoeienis met de verdwijningen en de martelingen in Argentinië zal hebben gehad, zei ze dat die vaststelling niet relevant is: aan de handen van Adolf Eichmann kleefde ook geen bloed.

Ik stel mede namens Derksen voor dat Zorreguieta, als hij de volgende keer door onze koningin voor een etentje wordt geïnviteerd, eerst vijf partijen één tegen één speelt tegen de hardste en gemeenste voetballers uit de eredivisie.

Uitgenodigd kunnen worden: Stijn Vreven (FC Utrecht), Michel Kreek (Vitesse), Carlos van Wanrooy (RKC), Ernest Faber (PSV) en Paul Bosvelt (Feyenoord). Jammer dat Cor Lems zijn loopbaan heeft beëindigd.

Als Zorreguieta de vijf partijen heeft doorstaan, moet hij vijftig meter sprinten tegen Arnold Bruggink. Ik zal clementie tonen: vanwege het leeftijdsverschil mag hij hem proberen vast te pakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden