ReportageOnrust Den Haag

De Schilderswijk relt om niets, tegen alles

Een politiebusje passeert café De Wereld in de Schilderswijk waar vorige week avonden lang rellen plaatsvonden.  Beeld
Een politiebusje passeert café De Wereld in de Schilderswijk waar vorige week avonden lang rellen plaatsvonden.

Het is weer eens raak in de Schilderswijk. Sinds woensdag dagen rellende jongeren bijna elke avond de politie uit - met tientallen arrestaties tot gevolg. Waarom is de Haagse volkswijk zo’n magneet voor onrust en doorgeschoten baldadigheid? ‘Het is een opstapeling.’

De kust is veilig, zaterdagmiddag op het kruispunt van de Vaillantlaan en de Hoefkade. Auto’s passeren in slakkengang, vrouwen met trolleys doen hun boodschappen in de vele mini-markets die deze buurt rijk is. De grootste bezienswaardigheid betreft een oudere man in een verkleurd oranje hesje, die laat zien hoe scherp de bochten zijn die zijn scootmobiel kan maken – aan niemand in het bijzonder. Niets wijst erop dat deze plek de afgelopen nachten het brandpunt was van hevige zomerrellen.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Woensdag-, donderdag- en vrijdagavond zochten jongeren hier de confrontatie met de politie. Ze zetten brandkranen open om vervolgens brandjes te stichten. Zelfs een jeugdhonk moest eraan geloven. Politieagenten en hun voertuigen werden getrakteerd op eieren, stenen en vuurwerk. Er kwam een noodbevel, de Mobiele Eenheid greep in. Minstens honderd jongeren waren betrokken bij de rellen. Wie niet meer vastzit, heeft een gebiedsverbod opgelegd gekregen.

In het theehuis aan het betreffende kruispunt roert een oudere bezoeker moedeloos in zijn koffie. Hij woont hier. ‘Ik slaap al drie nachten niet’, zegt hij zachtjes. Een man met een blauw-witte pet heeft vanaf zijn vaste plekje gezien hoe de rellen zich de afgelopen dagen ontwikkelden: ‘Het begint met jongens van veertien die met die brandkranen gaan spelen. Kattenkwaad, een beetje uitdagen, maar niet goed. Alleen: de politie reageert meteen, en dat willen die jongens nou juist. En dan komen er van alle kanten oudere jongens met brommertjes en auto’s bij.’ Die wonen niet allemaal in de Schilderswijk maar tot in Rotterdam en België aan toe. Via Snapchat en andere sociale media verspreiden de jongeren live beelden van de ‘actie’ en spreken ze af.

Donderdagavond in de Schilderswijk.  Beeld ANP
Donderdagavond in de Schilderswijk.Beeld ANP

‘Het leek wel oorlog’

Even verderop zegt Jekaterina Martsenko dat ze echt niet zo snel van haar stuk te brengen is. Maar nu is ze bang. De afgelopen nachten was de bardame tijdens haar nachtdiensten ongewild getuige van de rellen. ‘Donderdag was het ergst, toen riep de ME dat we binnen drie seconden allemaal naar binnen moesten en de deur op slot moesten doen’, zegt ze aan de toog van Café de Wereld. ‘Het leek wel oorlog, dit hoort toch niet bij Nederland? Waarom doen ze dit?’

Het makkelijkste antwoord op die vraag is: uit verveling. Al voor de zomer zaten de jongeren lang in hun kleine kamertjes, omdat de scholen dicht waren. De gebruikelijke vakantie naar Marokko kon niet doorgaan, veel festivals en andere evenementen ook niet. Het is snikheet, iedereen begeeft zich naar de straat, waar niet heel veel te doen is. Dan maar zelf voor ‘vermaak’ zorgen.

Als dit zou kloppen, zou op alle plekken waar verveling heerst de pleuris moeten uitbreken. Waarom nu toch steeds weer die Schilderswijk? ‘Het is een opstapeling’, zegt Saif (16), die niet bij de rellen betrokken was maar vrienden heeft die er wel bij waren. ‘Verveling, mensen zijn boos dat de gemeente de Parallelweg heeft afgesloten voor auto’s, en ze zijn boos op agenten omdat die racistisch zouden zijn.’

Van de inwoners van de Schilderswijk heeft 91,4 procent een migratie-achtergrond en bij de rellen zijn voornamelijk niet-westerse Hagenezen betrokken. ‘Ik wil niet discrimineren, maar het zijn vooral Marokkanen’, zegt barvrouw Martsenko daarover.

Jongeren op een brommer rijden langs Café de Wereld aan de Van der Vennestraat in de Schilderswijk. Na nachten van onrust was het zaterdagnacht rustig in de wijk.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Jongeren op een brommer rijden langs Café de Wereld aan de Van der Vennestraat in de Schilderswijk. Na nachten van onrust was het zaterdagnacht rustig in de wijk.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Tegen de gevestigde orde

De rellen zijn meer verbonden met de wijk dan met de afkomst van haar inwoners, relativeert Diederick Klein Kranenburg. In zijn promotieonderzoek naar de geschiedenis van de Schilderswijk schetst hij het beeld van een wijk die altijd al het afvoerputje van de stad is geweest – ook toen het nog een witte volkswijk was. Een wijk met haar rug naar de samenleving. Daar horen rellen tegen de gevestigde orde bij.

Die zijn er dan ook vaak met Oud en Nieuw of juist zomers: zolang er maar veel volk op straat is. Altijd zijn symbolen van de overheid de dupe: brandkranen, politieauto’s, agenten. Dat is al zo sinds vóór de Tweede Wereldoorlog. Dat de Schilderswijk is getransformeerd van een witte volkswijk naar een migrantenwijk, heeft volgens Klein Kranenburg niet zoveel met de rellen te maken.

‘Het is de cultuur hier’, zegt Saif. ‘Iedereen met een achterstand woont hier opgepropt. Dus je doet het automatisch minder goed op school, je hebt een slechte reputatie en geen toekomst.’

Oplossingen

Ondertussen staan Haagse politici op hun achterste benen. ‘Snijden in uitkeringen die worden verstrekt aan huishoudens waar deze herrieschoppers toe behoren is een mogelijkheid’, vindt het CDA. Richard de Mos van de grootste partij Hart voor Den Haag denkt aan uithuisplaatsingen en heropvoedingskampen.

‘Ze moeten echt keihard worden aangepakt’, zegt een buurtvader in buurtkamer Teniersplantsoen. Omdat hij eerder gelazer heeft gehad met jongeren wil hij niet met zijn naam in de krant. ‘Een boete en de gevangenis in. Die jongens stonden zaterdagochtend weer op straat, dat kan toch niet?’

Volgens de man die het vanuit het theehuis allemaal heeft zien gebeuren moet de politie juist begripvoller zijn. ‘Ze kunnen beter met die ouders gaan praten.’

Saif denkt dat het nu het beste is om een avondklok in te stellen. Of de jongeren zich daaraan zullen houden? ‘Nee, dat denk ik niet.’

Niet alleen de Schilderswijk

De Schilderswijk heeft zeker niet het patent op zomerrellen. Waar in Den Haag het ergste op zaterdag wel voorbij was, nam Utrecht het stokje over. Vrijdag waren er brandjes en vuurwerk in Kanaleneiland. Bushokjes werden gesloopt. Ook hier moest de politie een noodbevel en de ME inzetten. Achttien jongeren, voornamelijk van buiten de wijk, werden gearresteerd.

Zaterdag was het de beurt aan Overvecht, waar met stenen en vuurwerk vernielingen werden aangericht. Van de 250 tot 300 aanwezigen werden er 23 gearresteerd, voornamelijk omdat zij geen gehoor gaven aan het noodbevel.

De kersverse Haagse burgemeester Jan van Zanen besloot vorige week al terug te komen van vakantie na een dodelijke steekpartij in Scheveningen. Het is al tijden onrustig in het kustdorp, waar grote groepen jongeren bonje maken. Donderdag volgt een spoeddebat in de gemeenteraad over de gebeurtenissen in Scheveningen. Ook de rellen in de Schilderswijk zullen daarin aan de orde komen.

Lees ook

Schilderswijk: samen voor ons eigen
Het nostalgische beeld van de Haagse Schilderswijk als een volksbuurt waar iedereen elkaar hielp, klopt niet. Wel stonden en staan veel inwoners met de rug naar de samenleving.

Op vernieuwde Haagse Markt leeft ‘kansloze jongere’ op
De Haagse Markt is vernieuwd. Hier shoppen aanhangers van Wilders én jihadisten. ‘Kansloze’ scholieren lopen er stage. ‘Ze vinden er een familie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden