De Schaduw verkeert nog immer onder vrienden

'Merkwaardig, om niet te zeggen hoogst merkwaardig', zou monsieur Charles C.M. Carlier alias de Schaduw hebben opgemerkt. De ironie van het toeval wilde dat aan de wanden in de zaal, vernoemd naar Simon Vestdijk, levensgrote portretten van Havank hingen....

Enkele uren eerder viel om vijf voor vier op de RK begraafplaats aan de Harlingerstraatweg in Leeuwarden één minuut stilte te beluisteren. Rond een hagelwitte grafsteen stond een groepje mensen geschaard; het mannelijk geslacht overheerste en iedereen was zo niet boven de vijftig dan toch zeker boven de veertig. De Havank-generatie, aangevoerd door de Stichting Mateor (sinds najaar 1994) en door neerlandicus alsmede bevlogen Havankoloog Sef Passage. De steen vermeldde dat daar sinds 22 juni 1964 Hendrikus Frederikus van der Kallen rust, voor het laatst die dag om vijf voor vier in leven gezien in Hotel Amicitia. Een kwartier later werd hij dood aangetroffen op zijn kamer, zestig jaar oud.

Hans van der Kallen was de naam, Havank werd op advies van Anton van Duinkerken zijn schrijverspseudoniem. In navolging van Ivans (de I. van Schevichaven), wiens dood in 1935 de deur bij uitgeverij Bruna deed openzwaaien voor Havank. Tussen zijn debuut (Het mysterie van St. Eustache, 1935) en zijn dertigste 'Roman van Avontuur' (Caviaar en cocaïne, 1959) passeerden de oplage-cijfers naar schatting de zes miljoen. 'Ren als de weerlicht, de nieuwe Havank is uit', adverteerde Bruna en vele generaties renden inderdaad als de weerlicht voor een nieuw avontuur van de Beschermer van Weduwen en Wezen en zijn trouwe Gezellen.

Wie heden ten dage een Havank wil aanschaffen, kan alleen in tweedehands boekenzaken terecht, waar zelfs de eerste drukken voor dumpprijzen liggen. Havanks humor, zijn beeldspraken, zijn exuberante taalgebruik zijn door de tijd achterhaald. Ten onrechte, vindt de Stichting Mateor. En Sef Passage kan alleen maar briesen wanneer De Meester wordt aangevallen. 'Hij is een uniek figuur met een geheel eigen poëtica.' Bordpapieren figuren? 'Meneer, wat een onzin. Misschien lopen er een paar tussendoor, maar dat zie je ook bij Simenon.'

Een berichtje in de Leeuwarder Courant vorig jaar over het 'deerlijk verwaarloosde graf' van Havank werd de aanzet tot de Stichting Mateor. Het graf is inmiddels opgeknapt, maar het verlanglijstje van de stichting gaat veel verder. Meer erkenning bijvoorbeeld van Leeuwarden, al had Havank een uitgesproken haat-liefdeverhouding met zijn geboortestad. Waarom geen Schaduwlaan, Silvèrestraat, Manonpad en Araneapark?

'We hebben ook geen Escherplein', was in de Vestdijkzaal het verweer van burgemeester H. Apotheker. Misschien kan hij met Leeuwarden in de Schaduw van Havank de straatnamencommissie op nieuwe ideeën brengen. Het is een stadswandeling, gebaseerd op Circus Mikkenie, het enige boek van Havank dat de Friese hoofdstad als decor heeft.

In het Leeuwarden van 1953 heeft de tijd met een forse voorhamer gaten geslagen. Hotel Amicitia is verdreven door een foeilelijk flatgebouw, dat de schaduwfiguur van Dick Bruna op de zijgevel van MacDonalds en het geboortehuis van Havank (Wirdumerdijk 41) overschaduwt. De Mercuriusfontein staat niet langer meer in het groen, het Oranje Hotel kent zichzelf niet meer terug op oude foto's en de intense stilte op de Verlaatsbrug is allang verdwenen.

Er moet ook een standbeeld komen, en een museum, nog meer wandelingen, een academische studie, een dissertatie. Onderweg zijn van Passage een studie (De Schaduw geschaduwd), een encyclopedie en diverse lexicons.

De laatste wens van Havank was dat jaarlijks op zijn sterfdag zijn vrienden zouden aanzitten aan 'een luisterrijk maal'. Door toedoen van Mateor geschiedde dat dit jaar voor het eerst, in de Vestdijkzaal. Op het menu uiensoep, boeuf Bourguignon en een Schaduwdessert, besproeid met Chateau Peyrabon uit 1990. Dick Bruna werd uitgeroepen tot 'vriend van het jaar' en vertelde - alle treurige verhalen over de mens Havank ten spijt - alleen maar goede herinneringen te hebben aan deze aangename causeur 'van wie ik veel heb geleerd'.

Stichtingsvoorzitter P.H. Oosterhuis: 'Van der Kallen is dood, de Schaduw leeft onder ons.' Nu nog een uitgever die die mening deelt.

Frans van Schoonderwalt

De Stichting Mateor 058-154243 of 05150-16622. Passage en Plaisir: Leeuwarden in de Schaduw van Havank (Perio, ¿ 4,95, te koop bij de VVV en boekhandels in Leeuwarden).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden