De sandaal is terug, want 'fout' bestaat niet meer

DE 'JEZUSRACER' is helemaal terug. Een sandaal is niet langer een weekendschoen voor boekhouders, gekocht in het plaatselijke dr Scholl-filiaal....

Wat heeft de revival van de sandaal te betekenen? Is het simpele retro, een item dat geleend is van de hippie-cultuur, net als Timothy Leary en paddestoelen? Of is het de zoveelste exponent van de nieuwe lulligheid, een pedicure-variant van easy-listening-muziek? Of gaan we met deze open zomerschoen back to basics, zoals dat in marketing-termen heet? Wars van trends kiezen we een simpel, praktisch produkt.

Wie opgroeide in een tijd van punk en new wave, inmiddels ook al weer bijna twintig jaar geleden, had een scherp besef van goede en foute kleding. Zwart, leer en spijkerbroek waren altijd goed en verder was er een heleboel fout. Wie zich volgens deze neo-klassieke regels kleedde, waande zich ook na zijn dertigste een volwaardige vertegenwoordiger van de jeugdcultuur.

Maar opeens bleken de spelregels veranderd. Op de covers van de trendy bladen staan tegenwoordig een soort spoorstudenten, met slordig haar, een strak nylon overhemdje en een oranje-paarse spencer. Als onbetwist symbool van alles wat fout was, lijkt de sandaal de climax van deze stroming.

In de jaren negentig bestaat 'fout' niet meer. Fout is slechts een fiche dat je kunt inzetten in het ironische spel met stijlen. Een trendy outfit met Birkenstock-sandalen. Geestig!

In een postmoderne collage worden sjiek en ordinair, oud en nieuw, formeel en casual gemixt tot een persoonlijk geheel. Hoewel alles lijkt te kunnen, vergt de beheersing van deze codes enige studie. Je moet natuurlijk wel de goede foute kledingstukken combineren met de goede goede. Een foutje is snel gemaakt.

'Ik kocht laatst een paar sportschoenen van het merk Simple, dat nogal in opkomst is', zegt de Utrechtse cultuursocioloog en trends-onderzoeker Hans van der Loo. De jongens in mijn straat zeiden meteen: jeetje, echte Simples. Maar ik droeg er een Diesel-broek op. Dat kon dus echt niet. Waarom niet, dat wisten ze me ook niet te vertellen, maar één ding was duidelijk. Ik zat absoluut fout.'

De postmoderne collage-stijl is een uitdrukking van de gedachte dat er geen grote waarheden meer zijn. Maar langzamerhand raakt het postmodernisme, dat normen en waarden relativeert, uit de mode. Begin dit jaar nam Van der Loo deel aan een forum over moreel verval. Naast hem zat het CDA-Kamerlid Hans Hillen, met vastberaden standpunten over gezin en moraal. Tot Van der Loos stomme verbazing liep het publiek, voornamelijk bestaande uit academici, helemaal weg met Hillen. Van der Loo zelf vond het nog wel meevallen met die normvervaging. Dat was ook altijd een cultureel-correct standpunt in academische kringen. Maar nu voelde hij zich plotseling een overjarige toffe peer uit de jaren zestig.

De hang naar zekerheid en duidelijke waarden leidt ook tot een andere smaak, denkt Van der Loo. 'Ik geloof dat er een zekere herijking plaatsvindt. Veel mensen zeggen: ik doe niet meer mee aan dat postmoderne spelletje. Het is te vermoeiend.'

In trendwatchers-kringen is er een woord voor, wellness. Je maakt je niet meer zo druk over je imago, maar je doet gewoon waar je je goed bij voelt. 'De light-producten zijn al een tijdje uit en de fitness-centra hebben het ook moeilijk. Veel mensen zeggen letterlijk: laat maar hangen', aldus Van der Loo.

De populariteit van de sandaal is dan ook geen voorbeeld van nieuwe lulligheid, denkt Van der Loo. De sandaal breekt juist met deze stijl, die voortdurend op zoek is naar maffe items. Sandalen zijn zoiets als de onbespoten aardbeien van de boer die op de markt staat. Eenvoudig, ambachtelijk en praktisch. De essentie van de sandaal is niet de ironie, maar iets veel simpelers. Geen zweetvoeten in de zomer.

Helaas leven we in een bedorven tijd. Echtheid wordt al evenzeer 'in de markt gezet' als het meest patserige, trendy product. Sportschoenenfabrikant Simple zegt te breken met de poeha van merken als Nike. Maar wie een gymschoen koopt, krijgt de 'filosofie' van het bedrijf er ongevraagd bij. Hoe vreselijk authentiek deze fabrikant wel niet is. Simple.

Peter Giesen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden