De Russische volkstellers komen overal

De komende week worden de Russen geteld. Enquêteurs reizen af naar elke uithoek van het land; per vliegtuig, per boot en te voet....

De Russische Staroveri in de republiek Toeva blijken niet eenvoudig te tellen. Hoewel de eerste volkstelling in Rusland sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie pas vandaag officieel begint, zijn de resultaten uit de meest afgelegen gebieden van het land al uitgelekt. Daar zijn de volkstellers al enkele weken bezig.

De Staroveri (Oudgelovigen) wonen al sinds 1861 diep in de taiga vlakbij de Mongoolse grens, omdat deze bevolkingsgroep zowel door tsaren als Sovjet-autoriteiten werd vervolgd. De enquêteurs konden na een reis van enkele dagen per vliegtuig, per boot en vervolgens te voet concluderen dat de Staroveri niet bijdragen aan Ruslands negatieve bevolkingsgroei. Bij de laatste volkstelling in 1989 werden er 125 mensen geteld, nu zijn het er 140.

De komende week zal iedereen die in Rusland woont, inclusief zwervers en illegalen , een enquêteur op bezoek krijgen die vragen stelt over leeftijd, sekse, woonplaats, nationaliteit, woonomstandigheden en bron van inkomsten. Een leger van ruim zeshonderdduizend volkstellers gaat de huizen langs, maar zal daarnaast markten en stations afstropen.

Ook kunnen op wijkkantoren formulieren worden ingevuld. Want veel Russen zijn wantrouwig. 'Ik doe mijn deur voor niemand open', zegt de 65-jarige Noerija Zakijevna die sokken en mutsen verkoopt bij de ingang van het Moskouse Savjolovski-station. 'Ik ben doodsbang. Wie zegt mij dat het geen bandieten zijn die zich voordoen als volkstellers?'

Deelname is, in tegenstelling tot in de Sovjettijden, geheel vrijwillig, maar kosten nog moeite worden gespaard om de bevolking over te halen mee te werken. De autoriteiten garanderen dat de informatie anoniem is en niet zal worden doorgespeeld aan de belastinginspectie of de immigratiepolitie.

Bekende Russen vertellen op televisie waarom deelnemen zo belangrijk is, president Poetin en patriarch Alexej II zullen een enquêteur te woord staan en zelfs de twee Russische kosmonauten die verblijven in het Internationale Ruimtestation hebben toegezegd een formulier te zullen invullen, met een speciale pen die is aangepast aan de gewichtsloosheid.

De bedoeling van de volkstelling is om inzicht te krijgen in de bevolkingsaantallen, de etnische samenstelling van de bevolking en in de migratiepatronen sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. De Russische bevolking wordt nu geschat op 143,6 miljoen mensen, maar neemt al sinds 1992 in hoog tempo af als gevolg van het lage geboortecijfer, alcoholgebruik, armoede, aids, tuberculose, het slechte milieu en de oorlog in Tsjetsjenië.

Nieuw is dat de respondent zelf mag kiezen tot welke etniciteit hij vindt dat hij behoort. Dat heeft volgens de krant Nezavisimaja Gazeta in ieder geval tot al één opvallend resultaat geleid. Een gezin in de Siberische provincie Krasnojarsk - vader Evenk, moeder Russisch - heeft aangegeven dat drie van hun kinderen Russisch zijn, drie Evenk, en de jongste is Oekraïens. De volkstellers hebben ook al een heel nieuwe etniciteit ontdekt, de Sjamytsy, een groep van 130 mensen in het noorden van de Siberische Taimyr-regio.

Opvallend bij deze volkstelling is dat niet gevraagd wordt naar religie. Hieraan is een verhit debat voorafgegaan. Leden van religieuze minderheden - moslims, joden, boeddhisten, en christelijke groeperingen - hoopten dat hun aantallen hoger zouder blijken dan tot dusver wordt aangenomen, om zodoende sterker te staan ten opzichte van de dominante Russisch Orthodoxe kerk.

Maar volgens de autoriteiten is deze vraag weggelaten omdat de vraag te persoonlijk is en omdat in de grondwet kerk en staat gescheiden zijn.

Irina Zbarskaja van Goskomstat, het instituut dat de volkstelling uitvoert, vermoedt dat de grootste problemen voor de enquêteurs niet zullen optreden bij het bereiken van de afgelegen gebieden of de illegale immigranten. 'Ik verwacht dat vooral de rijkste Russen in hun enorme ommuurde villa's voor ons het moeilijkst te benaderen zullen zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden