Weblog

De Russische propaganda doodt

Een selectie van interessante debatten op internet en in andere media, bij elkaar geblogd door opinieredacteuren van de Volkskrant.

Bloemen op de plaats waar Nemtsov werd vermoord. Beeld AP

10 juni 2015, 12:42

Journaliste Zjanna Nemtsova, dochter van de in februari vermoorde oppositiepoliticus Boris Nemtsov, heeft na bedreigingen Rusland verlaten. Hieronder citaten uit een opiniestuk van Nemtsova, dat gisteren verscheen in de Russische zakenkrant Vedomosti:

'De Russische propaganda doodt. Ze doodt niet alleen de redelijkheid en het gezonde verstand, maar doodt ook letterlijk. De tragische dood van mijn vader op 27 februari 2015 was een politieke afrekening waarvoor de medewerkers van de staatsmedia de verantwoordelijkheid dragen. Jarenlang hebben die de haat tegen hem en de oppositie aangewakkerd door hen af te schilderen als ‘landverraders’.

Op zichzelf is propaganda geen misdaad. Propaganda maakt nu eenmaal deel uit van de hedendaagse realiteit. Maar het is wel een misdaad om propaganda te gebruiken om aan te zetten tot onwettige daden, geweld en oorlog. Precies daarvoor veroordeelde een internationaal tribunaal de aanstichters van de etnische slachting in Rwanda tot levenslange gevangenisstraffen. De genocide op de Tutsi’s werd mogelijk doordat leden van deze bevolkingsgroep werden ‘ontmenselijkt’ door de Hutu-media. Tutsi’s werden kakkerlakken genoemd.

Veel uitingen van de Russische media die onder controle staan van het Kremlin doen denken aan de retoriek van de Afrikaanse propagandisten. In plaats van de Tutsi’s figureren daar de liberalen, de oppositie, het Westen, de ‘Kievse junta’, terwijl de rol van de Hutu’s wordt gespeeld door de ‘Russische patriotten’. De informatiemachine van Poetin gebruikt, net als die van het nazibewind en de Hutu-media, misdadige propagandamiddelen en zaait haat, met als gevolg geweld en terreur. De voornaamste methode die zij hanteert is ontmenselijking. Daardoor wordt het makkelijker een morele grens te overschrijden en het innerlijke verbod op moord weg te nemen. Het is maar een kleine stap van het afschilderen van mensen als ‘aliens’, ‘kakkerlakken’ en ‘landverraders’ naar het vermoorden van ongewenste figuren.

De Poetingetrouwe media zetten ook aan tot andere misdaden: het aanmoedigen van huurlingen, deelname aan de oorlog in Oekraïne en geweld tegen de oppositie. Het resultaat is de dood van duizenden mensen in de Donbas en aanvallen op oppositieleden en mensenrechtenactivisten in Moskou, Tsjetsjenië en elders. Mijn vader werd ook het slachtoffer van die haatpropaganda.

Ook de agressie tegen Oekraïne begon als een propagandaoorlog. Onder de Russisch sprekende bevolking werden geruchten verspreid dat de nieuwe Oekraïense machthebbers van plan waren hen te onderdrukken. De bevolking van Rusland werd opgeroepen hun broeders te beschermen. Dat gaf de stoot tot de separatistische beweging in Oekraïne en de militaire steun van vrijwilligers uit Rusland.

Het gevaar is dat de door de overheid begonnen haatcampagne een nieuwe golf van geweld uitlokt waarop niemand meer greep heeft. Het enige middel om een halt toe te roepen aan die straffeloze, misdadige propaganda is sancties in te stellen tegen de medewerkers van de belangrijkste Russische televisiekanalen.'

Zjanna Nemtsova (Vertaling: Bert Lanting)

Zjanna Nemtsova. Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.