Reportage

De Russische Nachtwolven zijn er. 'Leve onze bevrijders'

In het Treptower Park in Berlijn klinkt zaterdag veel lof voor Poetin. Van zowel Russen als de Nachtwolven, maar ook van Duitsers met heimwee naar de DDR.

Leden van de Nachtwolven dragen zaterdag een veteraan uit WO II van de trappen van het Sovjetmonument in Berlijn. Beeld AFP
Leden van de Nachtwolven dragen zaterdag een veteraan uit WO II van de trappen van het Sovjetmonument in Berlijn.Beeld AFP

Aan de rand van het park, op de Elsenstrasse, geven de Nachtwolven nog eens gas. Met oorverdovend lawaai rijden ze over het asfalt, de Russische vlaggen achterop. 'Ze zijn gekomen!', roept een jonge vrouw aan de rand van de straat enthousiast. Op haar geblondeerde haren rust een Pilotka, de klassieke Sovjetbaret met ster. Andere omstanders applaudisseren en juichen. 'Leve onze bevrijders!'

De Russen komen! Al dagen gonsde het in de Duitse media over de Nachtwolven, de Russische motorclub die de afgelopen dagen door Oost-Europa trok, in het spoor van het Rode Leger dat zeventig jaar geleden Berlijn binnentrok. Fanatieke aanhangers van Poetin zouden het zijn, wellicht zelfs gefinancierd door het Kremlin, sommige van de leden hebben naar verluidt samen met de pro-Russische separatisten in het oosten van Oekraïne en op de Krim gevochten.

Woeste 'Rocker'

De meeste van de vele honderden die het plan hadden opgevat om op 9 mei in Berlijn te zijn, de dag dat Rusland de overwinning op 'Hitler-Duitsland' viert, hebben de Duitse hoofdstad niet bereikt. Geen visum voor Polen, gedoe aan de Duitse grens. Een twintigtal heeft het wel gered. Samen met een aantal Duitse sympathisanten van al dan niet Russische afkomst rijden ze zaterdag op motorfietsen door Berlijn.

In het Treptower Park in het oosten van de stad worden ze dolenthousiast ontvangen. De woeste 'Rocker', gehuld in leer, leggen even later bloemen in het park, waar in massagraven minstens zevenduizend Sovjetmilitairen zijn begraven. De Russische ambassadeur in Duitsland, Wladimir Grinin, is hen voorgegaan. In de ruimte onder het immense standbeeld van een Sovjetsoldaat - zwaard en kind in de hand, de laarzen vertrappen een hakenkruis - is de diplomaat niet de enige die vandaag knielt en een kruis slaat.

Het is zaterdag druk in het park. Wie niet beter weet, zou zich vandaag in het Gorki-park in Moskou wanen. Duits horen we nauwelijks, de vele duizenden bezoekers spreken vooral Russisch. Het zijn soms 'echte' Russen, speciaal voor de gelegenheid met bussen naar Duitsland gekomen. 'Mijn opa heeft hier in 1945 tegen Hitler gevochten', zegt een man die Alexander heet. Hij draagt een foto van zijn grootvader met zich mee.

null Beeld anp
Beeld anp

Huidige crisis

Alexander is vandaag niet de enige die een zwart-witfoto van een soldaat bij zich draagt. Er zijn vele Duits-Russen die in Duitsland wonen, ook zij dragen foto's van hun voorvaderen met zich mee. Sergej en zijn moeder Raisa dragen foto's van haar vader en oom. Beiden officier in het Rode Leger. 'Hier gevochten, zeventig jaar geleden', zegt de oude vrouw. 'Mijn vader vertelde er nooit veel over, maar dat het verschrikkelijk is geweest, was mij wel duidelijk. Wist u dat er in de Grote Vaderlandse Oorlog 27 miljoen Sovjetburgers zijn gedood?'

Haar zoon vertelt dat zij 35 jaar geleden naar Duitsland zijn geëmigreerd. 'Rusland was toen geen goed land', zegt hij, 'Duitsland was beter.' Uit zijn verdere relaas mag je opmaken dat de rollen inmiddels ietwat zijn omgedraaid. 'Rusland doet het goed onder Poetin', zegt hij. 'Hier in Duitsland danst Frau Merkel te veel naar de pijpen van Obama.'

Dat Poetin zich als een agressor zou gedragen in het oosten van Oekraïne en op de Krim, wil er bij Sergej niet in. 'De Krim hoort bij Rusland. Het is juist de agressie van het Westen, van de Amerikanen en de NAVO, die voor de huidige crisis heeft gezorgd.'

Communist

Het zijn geluiden die je vandaag vaker hoort in het Treptowerpark, daar waar een glas wodka 1,50 euro kost en melancholieke Russische soldatenliedjes klinken. En niet alleen bij de Russen. Ook de Duitsers die bloemen komen leggen, vinden dat de Ami's, de Amerikanen, beter naar huis kunnen.

Er lopen de nodige DDR-Nostalgiker rond, wapperend met oude DDR-vlaggen. Ze ogen als vriendelijke mannen van middelbare leeftijd, discussiëren graag met de verslaggever uit Nederland. 'Jullie hebben een heel verkeerd beeld van de geschiedenis. Een wereldbeeld dat door de Amerikanen is bepaald', zegt Walter. Desgevraagd vertelt hij dat hij 'nog steeds communist' is.

Twee jaar terug waren er in het zelfde park nog incidenten rond deze mannen, die gehuld in het uniform van de Nationale Volksarmee (NVA), het leger van de DDR, bloemen kwamen leggen bij het Sovjetmonument. De kledij mag niet in het openbaar gedragen worden. Vandaag hebben de mannen de grijze uniformen en de groene helmen thuisgelaten. 'We willen geen gedoe', zegt Walter, 'het is een feestdag. Vandaag immers, zeventig jaar geleden, werd het Hitlerfascisme vernietigd!'

null Beeld anp
Beeld anp

Stomme politiek

Verderop hebben de Nachtwolven hun motoren weer gestart. Nog even op de foto met lieden die in oude Sovjetuniformen zijn gekleed, en dan verdwijnen ze, ronkend. Op naar een ander, groot Sovjetmonument in de stad, aan de Strasse des 17. Juni. Ook daar gaan ze bloemen leggen, ze hebben het er maar druk mee, 'Putins Propaganda-Rocker'.

Saillant is dat hun volgende bestemming genoemd is naar de opstand in het oosten van de stad, die op 17 juni 1953 neergeslagen werd door, jawel, de Russen. Hoewel? De DDR-Nostalgiker zien dat ietwat anders. 'Achter die rellen zaten de Amerikanen, dat weet iedereen', zegt Walter. 'En nu Schluss met die stomme politiek. Feest! Wodka!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden