De Russen zijn weer terug in Praag en ze laten het breed hangen

Natasja, een plaatje van elf, bezoekt de Amerikaanse school in Praag. Een instituut voor bemiddelde buitenlanders, dat een schoolgeld van vijf doorsnee Tsjechische jaarsalarissen vraagt....

Van onze correspondent

Cees Zoon

PRAAG

Het gezin van Natasja bewoont een ruime villa aan de rand van de stad. Het onderkomen is volgestouwd met huisraad dat niet opvalt door goede smaak, maar zeker het duurste is hier te lande voorradig. Klasgenootjes verrast Natasja op verjaarspartijtjes met buitensporig dure cadeaus. Het gezin heeft het breed, en laat het dubbelbreed hangen.

Het gezin, dat is Natasja, moeder en grootmoeder. Vader is thuis in Almati achtergebleven. In de hoofdstad van de voormalige Sovjet-republiek Kazachstan drijft hij 'een business'. De familie is uit veiligheidsoverwegingen naar Praag gestuurd, waar vader 'een paar keer per jaar een dagje' langs komt.

De Russen zijn terug in Praag. De stad wordt sinds enige tijd overstroomd door de nieuwe welgestelden uit het oosten. De meesten zijn afkomstig uit Moskou, en hoewel tal van ex-Sovjet-republieken vertegenwoordigd zijn, spreekt de lokale bevolking simpelweg van een nieuwe Russische invasie.

'Mijn gezin heb ik hier twee jaar geleden naar toe gestuurd, maar zelf ben ik meestal in Moskou, want daar heb ik mijn business', vertelt een Russische zakenman. 'Het leven in Praag is veiliger dan in Moskou en goedkoper dan in het Westen. En we hoeven niet direct de taal te leren, want de meeste Tsjechen verstaan Russisch'.

Echt juichend zijn de Pragenaars niet over de trend. Het is nog maar vier jaar geleden dat de laatste Russische troepen het land verlieten, nadat zij in 1968 'tijdelijk' hun intrek hadden genomen om de toekomst van het socialisme te waarborgen.

De ostentatieve rijkdom van de nieuwkomers wekt wantrouwen. De verhalen over mafia-oorlogen in de opgebroken Sovjet-Unie zijn ook tot Praag doorgedrongen en de 'vrijwillig emigrerende' Russen worden daarmee nagenoeg zonder uitzondering in verband gebracht. Tenslotte is de Russische mafia ook in Praag, net als in andere Oosteuropese hoofdsteden, verwikkeld in tal van duistere activiteiten.

Bij de Tsjechische vreemdelingenpolitie staan 3500 Russen en veertienduizend Oekraïners geregistreerd. Hun werkelijke aantal moet een veelvoud bedragen, gezien de omvangrijke illegale immigratie. Naar schatting vijftigduizend Oekraïners werken illegaal bij Tsjechische bouwbedrijven. In Praag is een arbeidsmarkt voor illegalen ontstaan, die door 'bemiddelaars' worden uitgekleed. Politie-razzia's onder illegale arbeiders zijn schering en inslag.

De Russen worden doorgaans met rust gelaten, omdat zij over eigen middelen beschikken en alleen geld uitgeven. Veelal verkiezen zij de anonimiteit en onthouden ze zich zelfs van onderlinge contacten. Dat gaat veranderen, meent de Russische ambassadeur Aleksandr Lebedev, want de Russen zijn van plan te blijven. De Russische school in Praag telt inmiddels weer vierhonderd leerlingen.

Ook in het Westen lijkt de invasie van Russische miljonairs op gang te komen. Bekend is het verhaal van de Spaanse badplaats Marbella, waar Russen de tradioneel sterk vertegenwoordigde Arabische elite langzaam uit de onroerend-goed-markt drijven.

In Tsjechië blijken zij niet alleen voor Praag, maar ook voor Karlovy Vary een voorkeur te hebben. Het gerenommeerde kuuroord, waar ooit trouwe kameraden uit het oosten zich op kosten van het Tsjechische ziekenfonds lichamelijk mochten laten oplappen, wordt overspoeld door rijke Russen, die wekenlang hele hotelverdiepingen afhuren. Karlovy Vary schikt zich zonder scrupules naar de markt. Business is business.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.