De ruk naar rijper

Seks en geweld rukken op in het computerspelletje en de doelgroep is de oudere jeugd geworden. Een probleem voor ouders met jongere kinderen....

Door Peter van Ammelrooy

Voor extra punten: steel een auto en pik een prostituee op. Maak gebruik van haar diensten (je ziet de auto schudden). Zodra de vrouw uitstapt, sla je haar de hersens in.

Zie hier in kort bestek de hooker trick, een van de verborgen elementen in Grand Theft Auto III. Het razend populaire computerspel van de Britse ontwikkelaar Rockstar Games deed bij zijn verschijning vorig jaar veel stof opwaaien. Ouders en andere opvoeders vroegen zich af of ze hun kinderen wel in de huid moesten laten kruipen van een extreem gewelddadige autodief.

Controverse is de games-industrie niet vreemd. Het behoort tot de folklore: ieder jaar is er wel een titel die onbedoeld leidt tot zwaarwichtige commentaren in de kranten. Vijf jaar geleden overkwam het Carmageddon. In dat spel moet een sadistische automobilist zo veel mogelijk andere weggebruikers om zeep helpen.

Dit jaar bereikt de folklore een hoogtepunt. Met de feestdagen in zicht liggen liefst drie games onder vuur. Op Grand Theft Auto: Vice City - de opvolger van GTA III - dreigt in Australië een winkelverbod. Dead or Alive: Xtreme Beach Volleyball wacht elders mogelijk hetzelfde lot. En nog voor het op de markt is verschenen, hebben vier grote Amerikaanse winkelketens - Wal-Mart, Circuit City, Toys 'R' Us en Best Buy -de banvloek uitgesproken over BMX XXX.

De reden? Seks. In alledrie titels sneuvelt het laatste taboe dat nog rustte op computerspellen. BMX XXX windt er geen doekjes om. Letterlijk: de speler kan het spel zo afstellen dat jonge vrouwen topless op hun mountainbikes racen. En wie de heldinnen in een donkere steeg volgt, kan videofilms bekijken van een stripshow. Met échte vrouwen die uit de kleren gaan.

BMX XXX is dan ook gemaakt voor de rijpere gamer, zegt manager Gregory Fishbach van het softwarehuis Acclaim. 'Consumenten raken uitgekeken op die eeuwige scholier die stunts uithaalt op een fiets. Een volwassen publiek wil spellen die passen bij hun levensstijl en rond zaken die ze belangrijk vinden.'

Frank Rittinghaus van Nintendo Nederland kijkt er niet van op. 'Die trend is al een tijdje aan de gang. Ons publiek is ouder geworden en wij zijn met ze meegegroeid.' Dat is aan het aanbod te zien: onlangs verschenen voor de GameCube, de spelcomputer van Nintendo, 'volwassen' titels als Eternal Darkness: Sanity's Requiem en Resident Evil. Ze staan op de plank naast Nintendo's knuffelige kassucces Super Mario.

'Tot voor kort hadden we de 6- tot 15-jarigen als doelgroep', zegt Rittinghaus. 'Nu richten we ons primair op 15- tot 24-jarigen.' Dat heeft ook consequenties voor de marketing. Nintendo zoekt zijn klanten op de universiteit op, op het sportveld, in de cafés. 'We adverteren nu ook in Playboy en Maxim, vroeger vooral in Donald Duck.'

Ook de nieuwkomer in de wereld van de spelcomputers, Microsoft, bedient met zijn Xbox een 'rijper' publiek. 'De focus in marketing en reclame is op de 16- tot 26-jarigen', aldus marketing supervisor Frank van IJzendoorn. Microsoft kent zelfs een geheel nieuw type console-klant. 'We spreken van de entertainment-explorer, iemand die valt voor de grafische kwaliteit van de Xbox.' Die ontdekker heeft een hogere leeftijd en een vollere portemonnee. Dat vertaalt zich ook in marketing: vanaf deze week tot Kerstmis voert Microsoft in de Verenigde Staten een promotiecampagne met het biermerk Budweiser.

De 'ruk naar rijper' komt ook in de statistieken naar boven. Jupiter Research, een Amerikaans onderzoeksbureau, signaleeert in een recent rapport demografische verschuivingen. 'Er wordt al veel gesproken over het volwassen worden van het publiek voor games, maar in werkelijkheid is het al zo ver: de gemiddelde leeftijd van een gamer is 23 jaar', verklaart Michael Gartenberg van Jupiter. 'En ook de content groeit op.'

Dat levert problemen op voor ouders met jongere kinderen. Als de schappen bij Bart Smit langzaam volraken met 'volwassener' games, hoe kiezen ze dan een geschikt spel uit?

Hulp komt vanaf volgend jaar uit Hilversum. Het Nicam, dat de Kijkwijzer ontwierp voor films en televisieprogramma's, heeft ook een classificatiesysteem ontwikkeld voor computerspellen. Titels vallen in leeftijdcategorieën: 3 jaar (ofwel alle leeftijden), 3 jaar en hoger, 7+, 12+, 16+ en 18+ voor de BMX XXX-achtige games. Op de verpakking komen ook de Kijkwijzer-logo's te staan waarmee nu de aanwezigheid van seks en geweld in films wordt aangeduid.

De Kijkwijzer-methode vervangt de leeftijdsindeling die nu nog in de meeste Europese landen wordt gehanteerd. 'Het is al vanaf het begin de bedoeling geweest dat we ook spellen zouden gaan beoordelen', zegt Wim Bekkers, directeur van Nicam. De ontwikkeling van een passend classificatiesysteem heeft echter langer geduurd dan was bedacht. 'Interactieve media bleken om een andere benadering te vragen.'

Het probleem is volgens Bekkers dat het computerspel een jong medium is, dat nog weinig is onderzocht. 'De effecten van geweld en angst zijn voor film en televisie door onderzoeken in kaart gebracht. Ze kunnen leiden tot afstomping voor geweld en nachtmerries.' Er zijn voorzichtige aanwijzingen, aldus Bekkers, dat de gevolgen van computerspellen minder ingrijpend zijn. 'Kinderen gaan helemaal op in de strijd om te winnen. Ze letten niet of minder op de middelen waarmee ze winnen.'

Spellenmakers gaan hun producten zelf classificeren, maar de spellen met aanduidingen 12+, 16+ en 18+ worden systematisch gecontroleerd. Bekkers: 'In Hilversum gaan we de titels voor 12 jaar en ouder checken, de games voor 16 jaar en ouder worden gedaan in Engeland.' De bulk (65 tot 70 procent) van de duizend titels die jaarlijks op de markt verschijnen, heeft volgens Bekkers een onschuldig karakter. 'Daar nemen we steekproeven om te zien of de Kijkwijzer-regels worden nageleefd.'

Acclaim heeft inmiddels besloten zijn BMX XXX te kuisen, op aandringen van de Japanse elektronicagigant Sony. Op de versie van het spel voor de PlayStation ontbreekt de optie om de fietsers bloot te laten rondracen. De borsten van de echte strippers gaan schuil achter het BMX XXX-logo: 'Keep It Dirty'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden