De Rots is één open, goedkope megastore

Het beleg van Gibraltar duurt voort. Een handjevol leden van de Spaanse Guardia Civil heeft de grens vrijwel hermetisch afgesloten....

De situatie is onhoudbaar geworden, vinden de inwoners van Gibraltar en de Spanjaarden die aan de andere kant van de grens wonen. De eerste minister van de kolonie, Caruana, heeft de verscherpte controles tot een crisis opgewaardeerd. De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Cook, gaat nog een stap verder en neemt de term 'beleg' in de mond. In de praktijk heeft de situatie meer weg van een min of meer serieuze verkeersopstopping.

Het gaat er hard aan toe bij de enige uitgang van The Rock. In opdracht van de regering in Madrid pest de Guardia Civil Gibraltar een beetje. Actievoerders sloegen terug en installeerden een camera om beelden van het onrecht via het Internet aan de wereld te tonen. Als tegenmaatregel hebben de grenswachten een zeildoek aan het hek bevestigd, dat de camera zicht op de controles ontneemt.

Het is een nieuwe episode in een conflict dat al eeuwen smeult en op gezette tijden oplaait. Spanje claimt de soevereiniteit over 'de laatste kolonie van Europa', die sinds 1713 Brits eigendom is. Londen wil het gebiedje graag houden, en de Gibraltezen willen in meerderheid een of andere vorm van onafhankelijkheid.

De Spaanse regering wordt ervan beschuldigd in de voetsporen van dictator Franco te treden. Die sloot in 1969 de grens met Gibraltar. Pas in 1985 kwam een einde aan de blokkade.

Het huidige conflict ontstond toen de kustwacht van Gibraltar vorige maand een Spaanse vissersboot opbracht en de opvarenden arresteerde wegens vissen in de territoriale wateren van de kolonie, een begrip dat Madrid niet erkent. Als represaille verscherpte Spanje de grenscontroles en dreigde met het niet langer erkennen van de zesduizend in Gibraltar afgegeven rijbewijzen.

Die controles zijn noodzakelijk, aldus minister van Buitenlandse Zaken, Matutes, want Gibraltar is een smokkelaarsnest. De kolonie is door zijn speciale fiscale klimaat een belastingparadijs of, in de woorden van Matutes, 'een parasitaire economie', die Spanje jaarlijks miljarden kost.

Het witwassen van drugsgelden, het ontduiken van de Spaanse belasting via postbusbedrijfjes en het organiseren van de smokkel van drugs en sigaretten zijn de kurken waarop Gibraltar drijft. En omdat Groot-Brittannië geen lid van Schengen is, geldt de overgang tussen Gibraltar en La Linea als een Europese buitengrens, die om extra bewaking vraagt. In dat standpunt wordt Madrid gesteund door de Europese Commissie.

Een deel van die alternatieve economie is voor iedere bezoeker zichtbaar en voor de meesten zelfs de reden van hun komst: Gibraltar is één grote tax free shop in de openlucht. Main Street, de hoofdstraat, is niets anders dan een lange rij winkels van belastingvrije sigaretten, alcohol en elektronica. Bij het pompstation op Winston Churchill Avenue, honderd meter na de grens, doet een liter super 93 peseta, terwijl er op het vasteland 115 peseta voor moet worden betaald. Het laat zich raden dat niet alleen toeristen, maar ook de bewoners van de Spaanse zuidkust van de prijsverschillen komen profiteren.

Ergert Madrid zich aan het bestaan van deze goedkope megastore, fundamenteler zijn de bezwaren tegen de ondergrondse kanten van het belastingparadijs. Dat hier iets niet deugt, kan een kind zien: the Rock telt 23duizend inwoners en meer dan 50 duizend geregistreerde firma's. De meerderheid daarvan heeft volgens de Spaanse overheid maar één doel: de fiscus tillen.

Veel onroerend goed en bedrijven aan de Costa del Sol zijn officieel eigendom van firma's gevestigd in Gibraltar, waar zij nauwelijks belasting betalen. Daardoor verliest Spanje jaarlijks honderden miljoenen guldens. Bovendien meent Madrid te weten dat de rots in toenemende mate gebruikt wordt voor het witwassen van drugsgelden. Onderzoeken van de Spaanse politie worden steevast gedwarsboomd door de autoriteiten van Gibraltar.

De kolonie is traditioneel een uitvalsbasis voor de smokkel van sigaretten naar Spanje, dat zo per jaar 250 miljoen aan accijnzen misloopt. Bovendien zijn veel smokkelaars overgeschakeld op de handel in drugs. Vorig jaar onderschepte de Spaanse politie 35 ton hasj op jachten die onder de vlag van Gibraltar varen.

Madrid verwijt Londen de Europese wetgeving niet in Gibraltar uit te voeren. Volgens Matutes zijn de Britten de hoofdschuldigen van de situatie in de kolonie omdat zij weigeren 66 Europese verordeningen op te leggen. Londen ontkent en zegt dat slechts acht verordeningen nog niet zijn doorgevoerd. Het geklaag van Matutes over de fiscale fraude wordt door zijn collega Cook afgedaan als propaganda; hij wil graag bewijzen op papier zien.

De discussie over het teruggeven van de kolonie aan Spanje is wat naar de achtergrond gedrukt. Natuurlijk, vindt Spanje, is het absurd dat binnen een verenigd Europa een van de partners nog een kolonie op het grondgebied van een andere partner heeft. Maar het is even absurd dat Europa het bestaan tolereert van een stuk Groot-Brittannië dat alle financiële en fiscale normen aan de laars lapt. Zo lang dat niet verandert, zal Madrid de lichtelijk absurde situatie aan de grens tussen twee EU-landen in stand houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden