Reportage Rotondes

De rotonde is in trek: bedrijven en politieke partijen verkondigen er maar wat graag hun boodschap

Het adopteren van een rotonde is gewild: driekwart ervan wordt tegenwoordig door hoveniers onderhouden. Bedrijven en politieke partijen ‘adopteren’ ook maar wat graag een rotonde om hun boodschap te verkondigen, al gaat dat niet altijd zonder slag of stoot.

Deze rotonde in Woerden is verkozen tot de mooiste van het land. Beeld Rebecca Fertinel

Hoveniers, bedrijven en politieke partijen adopteren maar wat graag een rotonde om hun boodschap te verkondigen. Al gaat dat niet altijd zonder slag of stoot.

Midden op de mooiste rotonde van het land laat de bestuurder van een Opel Agila plotseling het gas los. Zouden het de cortenstalen arbeidershuisjes zijn die pal naast zijn voorwielen de aandacht trekken? Of toch de groeikrachtige beplanting die het hele jaar door uitbundige bloei schijnt op te leveren?

De automobilist zou de eerste niet zijn die wordt afgeleid door het winnende een-tweetje van een tuinontwerper en een lokaal hoveniersbedrijf. Een vakjury riep ‘het wonder van Woerden’ onlangs uit tot de mooiste rotonde van het land en bij de winnaars kunnen ze al dagen hun geluk niet op: ‘We horen van mensen dat ze een extra rondje over de rotonde rijden’, zegt Monique Post Uiterweer van De Aar Hoveniers.

Kracht van herhaling

Vakblad De Hovenier organiseerde voor het tweede jaar op rij de verkiezing. Die kan worden opgevat als aanmoediging aan alle hoveniers en bedrijven die, steeds vaker, een rotonde voor hun rekening nemen. Zeker driekwart van de ongeveer vijfduizend rotonden in Nederland wordt volgens De Hovenier gesponsord en onderhouden door lokale hoveniers.

Gemeenten besteden die kosten maar wat graag uit en bij bedrijven zijn rotonden ernstig in trek. Rotonden bieden de kracht van herhaling, zegt directeur Ingmar Verbeek van De Rotondespecialist: ‘Een advertentie in de krant ligt de volgende dag bij het oud papier, op een rotonde komen dagelijks dezelfde mensen langs. Als je vijftig keer een bordje ziet met Van den Berg Schilderwerken, blijft dat echt wel hangen.’

De Rotondespecialist helpt bedrijven aan rotonden – en gemeenten van rotonden af. De portefeuille van Verbeeks firma beslaat ongeveer zevenhonderd rotonden, een verdubbeling ten opzichte van vijf jaar geleden. Ze liggen verspreid door het land, de aantallen per gemeente verschillen sterk. Delft heeft er volgens Verbeek nog geen handvol, Haaksbergen zeker vijftien. ‘Maar bijna alle gemeenten willen graag van de kosten voor het onderhoud af.’

Wachtlijst

Het ‘adopteren’ van een rotonde is zo populair dat bedrijven op hun beurt moeten wachten. Voor heel Woerden geldt bijvoorbeeld een wachtlijst, zegt Matthijs Hoes, verantwoordelijk voor het groenbeheer in de gemeente. Ook de lokale Christenunie/SGP huurt er een rotonde, blijkt uit een verkennend rondje.

Hoveniersbedrijf De Aar onderhoudt de winnende rotonde, gelegen aan de rand van een industrieterrein, al twaalf jaar. Toen de gemeente besloot dat de rotonde tweebaans zou worden, greep het bedrijf zijn kans. De extra ruimte voor beplanting die zou vrijkomen, bleek uitermate geschikt om de legende van het ‘viswonder’ uit te beelden. Woerden dreigde tijdens de Spaanse belegering in 1576 om te komen van de honger, totdat een enorme school vissen als bij toverslag de stad via de Oude Rijn binnenzwom.

Groen, biodivers en veilig voor het verkeer: veel meer voorwaarden stelde de gemeente Woerden volgens Hoes niet. ‘Het is een plek met veel aanzien, een punt waar mensen de stad binnenkomen. Dus we hebben wel gezegd: maak er wat moois van.’ En omdat het een ‘turborotonde’ betreft, waarbij mensen vooraf moeten kiezen welke afslag ze nemen, wilde Woerden dat de beplanting laag bleef. ‘Dan zie je al het verkeer goed aankomen.’

Sinds hun opkomst in de jaren tachtig en negentig als het veiligere broertje van het kruispunt, zijn de rotonden niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Al maakt niet elk kruispunt een geschikte rotonde: te veel verkeer leidt tot opstoppingen, een eenvoudige kruising is het geld van de aanleg (geschatte kosten voor het ombouwen van kruispunt tot rotonde: 400 duizend euro voor een ‘enkelstrooksrotonde’) niet waard. ‘Maar als hij er ligt, is een rotonde ontzettend eenvoudig’, zegt verkeersdeskundige Atze Dijkstra van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (Swov).

Wildgroei

Over het opleuken van rotonden verschillen gemeenten van mening. Waar de ene gemeente eist dat weggebruikers over de rotonde heen moeten kunnen kijken, moeten hoveniers elders de rotonden juist dichtbouwen. Dat laatste adviseert ook Dijkstra. ‘De overkant is volstrekt irrelevant. De focus moet liggen op het verkeer dat van links komt.’

Op sommige plekken dreigde door alle beplanting en reclame-uitingen een wildgroei te ontstaan. Zo wond de PvdA in Waddinxveen zich op over alle gesponsorde objecten die op rotonden werden neergezet. Een heimachine, een auto en een bed op een rotonde? ‘De inrichting is overgegeven aan de vrije jongens, de Jacobsen en Van Essen’, vond de fractievoorzitter van de PvdA.

In Tilburg gingen de stekels van raadsleden recht overeind staan toen bleek dat de reparatie van Het Draaiende Huis, een kunstwerk op een rotonde, 45 duizend euro kostte. In Montfoort bakkeleiden gemeente en provincie over de toegestane reclameborden op een rotonde, waardoor meerdere ongelukken zouden zijn gebeurd. Of het bebouwen van rotonden leidt tot meer ongelukken, is volgens de Swov nooit onderzocht.

‘Schrotonde’

In Panningen verdeelt een rotonde met autowrakken de inwoners in twee kampen. De een ziet in de schepping van tuinontwerper Ves Reynders een stilleven dat de vergankelijkheid van schoonheid aantoont en symbool staat voor de diversiteit aan mensen en bedrijven in de gemeente Peel en Maas. Anderen nemen vooral een berg afval waar. Toch eindigde de ‘schrotonde’ als derde in de verkiezing, achter het wonder van Woerden. Nummer twee werd een rotonde met een skûtsje in het Friese Drachten.

De Opel-rijder in Woerden blijkt toch niet te zijn gegrepen door de bronskleurige vissen, of door de blauw-grijze bakstenen die de Oude Rijn moeten voorstellen. Hij wil rechtsaf op de binnenste baan en rijdt daarom in een slakkengangetje. En dus gaat na het getoeter van een haastige achterligger vlug het gas er weer op.

Kunstwerk of berg schroot? Over deze rotonde in Panningen zijn de meningen verdeeld. Beeld Rebecca Fertinel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden