De rode balie

WELKE RECHTSZAAK: Het ontduiken van invoerrechten bij het binnenbrengen van goederen.
WELKE RECHTBANK: De politierechter in Haarlem, die me-teen na de behandeling van de zaak uitspraak doet.

Met vastberaden blik legt meneer Kaya (49) een stapel papieren voor zich op tafel. Hij trekt de revers van zijn grijze colbert, dat net iets te strak om zijn corpulente lijf zit, naar beneden en fatsoeneert zijn borstelige haren. Kaya is helemaal vanuit Eindhoven naar de rechtbank in Haarlem gekomen om - zonder advocaat - zijn gelijk te halen.


De Brabander wordt verweten dat hij eind 2010 vanuit zijn vaderland Turkije 58 broeken heeft ingevoerd zonder die aan te geven bij de douane. Hij was naar de groene balie (nothing to declare) gelopen, in plaats van naar de rode balie (goods to declare) voor handelsgoederen en spullen die gezamenlijk meer dan 430 euro waard zijn. Toen de broeken bij de controle werden gevonden, werd Kaya gesommeerd zich alsnog bij de rode balie te melden. Dat weigerde hij.


'Dat is niet helemaal juist edelachtbare', zegt Kaya, terwijl hij zijn das in VVD-kleuren rechthangt. Al dertig jaar, zo lang hij ondernemer is, heeft hij 'honderden, zo niet duizenden' kledingmonsters op deze wijze meegenomen uit Turkije. 'We hebben een eigen bedrijf en een eigen gedeponeerd merk. Het is niet verboden om monsters mee te nemen.'


'Dat wordt ook niet gezegd', stelt politierechter Burgers. 'U had langs de rode balie moeten gaan, niet langs de groene.'


Kaya reageert aangebrand. 'Als er camerabeelden zijn, moeten ze worden teruggekeken.' Het procesverbaal dat de douane heeft opgemaakt, klopt volgens hem niet. Zo had hij zelf aangegeven dat hij broeken bij zich had; hij probeerde niet stiekem via de groene doorgang weg te komen. 'Dat ambtenaren in dienst van de staat dit soort jokkerij mogen vertellen!'


Burgers: 'U heeft verklaard dat u vliegangst heeft en daarom twee flessen alcohol - waaronder whisky - had gedronken. Dat lijkt mij voldoende om in coma te raken.'


Kaya: 'Dat zijn weer de misselijke woorden van de ambtenaar en u doet nu of dat mijn woorden zijn!'


Burgers: 'Weet u dan nog hoe het is gegaan?'


'Precies', zegt Kaya, die zijn zelfbeheersing enigszins heeft hervonden. Druk gesticulerend vertelt hij over het gesprek met de douanier. Kaya zei dat hij monsters bij zich had die per stuk vier euro kostten en bij elkaar veel minder waard waren dan 430 euro. 'Toch moet u naar rood', had de douanier gezegd. Kaya: 'Dit is een gebrek van uw systeem, waarom is er geen aparte balie voor zakenmensen.'


Burgers probeert een vraag te stellen, maar Kaya laat zich niet onderbreken. 'Ze waren bang dat ik de broeken aan derden zou door verkopen zonder dat ik er belasting over betaal. Maar ik zei: het zijn monsters, knip er maar in.'


'Als u even stil wilt zijn', zegt de politierechter nu met lichte stemverheffing. Ze wil weten waarom Kaya geen ART-certificaat (waarmee de meeste goederen tussen EU-landen en Turkije zonder invoerrechten kunnen worden ingevoerd) bij zich had. Dan had het probleem helemaal niet gespeeld.


Kaya loopt weer rood aan. 'Ik ben niet betrapt met drugs, geld of nepbroeken.' De politierechter probeert hem tot stilte te manen, maar de ondernemer schroeft het volume van zijn stem nog verder op. 'Zo ga je toch niet om met ereburgers, die keihard werken, veertien uur per dag!'


Burgers kalm: 'U werd destijds ook wat emotioneel.'


Kaya: 'Nog steeds edelachtbare. Ik heb een woede-uitbarsting.'


Burgers: 'Dat maakt het er niet beter op.'


Kaya: 'Die ambtenaren stellen mij in een kwaad daglicht.'


Burgers: 'U doet precies hetzelfde. U heeft het ook over jokkerij.'


Kaya sputtert tegen, maar Burgers houdt de teugels kort. Ze wil zijn persoonlijke omstandigheden doornemen. De Eindhovenaar is een keer eerder met justitie in aanraking gekomen wegens rijden onder invloed. Verder is er niets wat strafrechtelijk relevant is. 'U maakt niet de indruk dat u schulden heeft', constateert Burgers. Kaya, trots: 'We hebben een vermogen van een paar miljoen euro, we investeren in vastgoed.'


'Goed', zegt de rechter, 'nu krijgt de officier van justitie het woord en moet u even rustig luisteren.' De officier eist een boete van 450 euro, overeenkomstig de 453 euro schikking die hem eerder is aangeboden, maar die hij weigerde.


Kaya schuift zijn stoel naar achteren. 'Mag ik weggaan? Ik ben heel, heel boos.'


Burgers: 'Het staat u vrij om weg te gaan. Eerder zei u ook al dat u de Nederlandse staat zat was.'


Kaya, die al onderweg was naar de uitgang, draait zich om: 'Ik wraak de rechter!' Nu is het notabene de rechter die hem verkeerd citeert, want hij heeft niet gezegd dat hij Nederland zat is. 'Ik heb tranen in m'n kop. Dat ereburgers zó worden gestraft!'


Kennelijk neemt Burgers het 'wrakingsverzoek' niet serieus, want ze zegt: 'We kunnen er toch gewoon over praten. Ga toch even zitten.' Kaya aarzelt, maar loopt dan foeterend terug om de uitspraak aan te horen.


'We kunnen er lang en kort over spreken', zegt Burgers, 'maar u had zich moeten melden bij de rode balie. Men heeft het u tig keer proberen uit te leggen, maar...' Kaya is alweer opgestaan en beent rood aangelopen weg. '... u reageert telkens zo emotioneel.'


'Ik wraak uw zitting! Ik betaal geen boete, ik ga wel in de gevangenis zitten!', schreeuwt Kaya, zonder zich om te keren.


Burgers' vonnis - 'Ik veroordeel u conform de eis tot een boete van 450 euro' - blijft in de lucht hangen. Kaya heeft de zaal al verlaten.


Namen zijn gefingeerd, behalve die van professionals.


a.kranenberg@volkskrant.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.