De rituele polderdans hoort bij Nederland, en weglopen uit een overleg ook

De Kwestie

Eén ding staat vast: als de vakbonden niet veelvuldig kwaad weglopen uit het polderoverleg is het land echt ziek. Toen het polderoverleg nog voorjaars-, najaars-, sociaal en centraal overleg heette, verkeerde het al continu in crisis. Een akkoord zonder tromgeroffel bestaat niet.

Pas sinds hij deze week woedend wegbeende, weet Nederland dat Han Busker de nieuwe FNV-voorzitter is. En als er alsnog een akkoord komt, zou hij met het dreigement het weer op te blazen zo'n echte working class hero kunnen worden dat hij zelfs een keer wordt gevraagd bij de nieuwe Vara van Pauw.

Op dit moment wordt gedaan of het sociale beleid in de tijd van Ruud Lubbers, Jan de Koning, Wim Kok en Chris van Veen het resultaat was van een enkel gezellig avondje 'polderen' in Wassenaar. Maar wie de krantenkoppen uit die tijd terugleest weet beter. Of het akkoord hing aan een zijden draadje, of de bonden stapten eruit, waarna ze voor de wachtende microfoon van de oude Vara hun gal spuwden en met werkonderbrekingen en stakingen dreigden. Maar voor het zover was, kwam er toch een akkoord. Toen ging om centen of procenten extra in het loonzakje. In de nieuwe eeuw werden de pensioenen en het ontslagrecht de hete aardappels.

In 2009 werd de polder 2.0 en in 2013 de polder 3.0 failliet verklaard toen Bernard Wientjes (VNO-NCW) en Agnes Jongerius (FNV) rollebollend over straat gingen. Twee jaar geleden stapten de bonden onder leiding van Ton Heerts uit het overleg omdat VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer in deze krant had geroepen dat 'al die labbekakken die hier in een uitkering zitten, weer aan het werk moeten'.

Han Busker van vakbond FNV op het Binnenhof na afloop van zijn deelname aan de formatiegesprekken. Beeld ANP

Werkgevers en werknemers kunnen van polderen geen hamerstuk maken. Hoe moeizamer het overleg loopt, hoe beter ze laten zien dat ze voor hun achterban opkomen. In dat opzicht onderscheiden ze zich niet van de coalitiepartners die nu vergaderen over de vorming van een toekomstig kabinet.

Het verschil is dat bij de kabinetsvorming partijen kunnen worden ingeruild. In het polderoverleg zijn de werkgeversorganisaties en de vakbonden tot elkaar veroordeeld - of de leden nu gemiddeld 37 jaar of 57 jaar zijn.

Zonder de rituele polderdans zou Nederland net zo goed de 17de deelstaat van Duitsland of de 19de regio van Frankrijk kunnen worden.

Bernard Wientjes. Beeld ANP

Nederland poldert al sinds de 11de eeuw, toen er samenwerking nodig was om het op het water gewonnen land niet onder te laten lopen. In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd gepolderd tussen gewesten, steden, kooplieden, regenten en stadhouders. De VOC met de Heren Zeventien was het resultaat van het polderoverleg.

Wientjes riep eerst dat de SP het poldermodel kapot had gemaakt. Enkele maanden later zei hij bij zijn vertrek dat het polderen nooit uit Nederland zal verdwijnen. 'Het zit in onze aard. Wij overleggen graag over alles.'

Maar niet zonder eerst een aantal keren weg te lopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.