De Rijkstovenaar

Ministers stonden jarenlang in de rij om van zijn diensten gebruik te maken: Anne Alons, een 'helderziende' organisatieadviseur bevangen door new age....

Hij zat op een stoel net zoals Sylvia Millecam op een stoel zat, en keek haar aan. Haar aanraken achtte hij niet noodzakelijk en zoveel dichterbij hoefde ze niet te komen. Een beetje aanschouwen, zonder haar echt diep in de ogen te kijken, was die juni-dag in 2000 genoeg. Hij ziet dingen nou eenmaal ook op afstand, en toen was dat niet anders.

Want Anne Alons heeft die gave. Daar word je mee geboren, zou hij later vertellen tegenover de Inspectie voor de Gezondheidszorg die onderzoek deed naar de dood van Millecam de rol van de alternatieve genezers hierin. Sommigen verliezen die gave weer, hij niet. Hij komt er niet meer vanaf vanwege angstige omstandigheden uit zijn jeugd, tijdens de oorlogsjaren.

De helderziendheid is nooit uit zijn leven geweest, daar komt het op neer. Die was er ook toen hij als organisatieadviseur of interimmanager innig samenwerkte met ambtelijke kopstukken als Pieter Winsemius, Harry Borghouts of Jozias van Aartsen en broedde op de reorganisatie van de politie of de totstandkoming van het Nationaal Milieubeleidsplan.

Geen verborgen agenda ontging hem, dat was het voordeel van zijn gave. Hij kon de reacties van personen van tevoren voorspellen en er aandacht aan besteden. Hij noemde zich mens-gericht, spiritueel, maar gaf zich nooit helemaal bloot.

Hij wist wat ze dachten en liet niet weten wat hij wist.

Dat deze 'rijkstovenaar', zoals zijn bijnaam luidde, zich van creatief organisatiedeskundige met hoge ambtelijke contacten tot een in opspraak geraakte 'medisch parognost' zou ontwikkelen, had natuurlijk niemand kunnen bedenken. Zeker niet in de hoge Haagse kringen waar hij verkeerde al leidde hij zeker geen dubbelleven, want sommige ministeri opdrachtgevers had hij wel degelijk verteld over zijn helderziendheid.

Collega's van het Haagse organisatieadviesbureau Alons & Partners wisten zeer zeker van zijn 'overgevoeligheid'. Want dan stond hij tijdens een brainstormsessie in een grote zaal vol ambtenaren, en zagen ze hoe de energiestromen van alle aanwezigen op hem reageerden. Heftig, heel heftig, net zoals hij in een trein opeens de aura van een medepassagier voelde.

Hans Overduin, de huidige algemeen directeur van Alons & Partners, hamerde er wel op dat Alons de zaken gescheiden moest houden. Dat Alons zijn spiritualiteit uitdroeg, vond Overduin echter geen probleem; de zingeving van het dagelijks bestaan mag best in het werk een rol spelen. En het bureau had nou eenmaal de naam een spiritueel bureau te zijn, hetgeen juist een aanbeveling was voor instellingen om bij hen aan te kloppen.

Maar noch de organisatieadvieswereld, noch de instanties waarvoor hij werkte, wisten wat hij daarnaast precies uitvoerde. Er was altijd een arts bij, dat had Overduin wel vernomen. Hij deed iets wat diep uit hem kwam, hoorde een voormalig adviseur, hij deed iets met auravelden.

'Ik zie geen kanker.' Anne Alons zei het zo duidelijk en rustig mogelijk. Millecam en haar partner Nol Willemsen zaten in de Hilversumse praktijk van Erik Dankmeijer, de internist en natuurgeneeskundige. Ook Jomanda, het medium uit Tiel, was aanwezig.

Alons, in de ogen van Millecam en Willemsen een duidelijk type waarmee nog veelvuldig contact werd gezocht, had gesproken. Hij zag onder haar armen in de oksel geen ontsteking, misschien wel een verstopping: silliconenimplantaten zorgden voor de klachten, die waren gaan lekken en moesten eruit.

Hij had van tevoren gehoord dat ze kanker had, maar niet aan welke borst. Wat hij zag was rood en warm en daarin zag hij niet onmiddellijk een kankergezwel. Een borstoperatie die Millecam absoluut niet wilde, leek hem wel nodig, maar hij zag er geen enkel bezwaar in om drie weken te wachten.

Hiermee bevestigde Alons feitelijk de bewering van Jomanda dat Millecam geen kanker had. Deze omstreden diagnose, een half jaar nadat haar Amsterdamse huisarts al een knobbeltje in haar borst had geconstateerd, leidde er toe dat de nu 63-jarige helderziende samen met diezelfde Jomanda en nog vier andere door Millecam geraadpleegde alternatieve genezers, nu onderwerp zijn van onderzoek door justitie.

De comenne overleed aan borstkanker in de nacht van 20 op 21 augustus 2001, nadat pas een paar dagen daarvoor de huisarts haar duidelijk heeft gemaakt dat ze ernstig ziek was. De Inspectie voor de Gezondheidszorg oordeelde over Alons dan ook dat zijn conclusies 'het belang van de patie aantoonbaar hebben geschaad en een aanmerkelijke kans op schade bij haar hebben bewerkstelligd'.

Hoe was het mogelijk, was de eerste reactie in de organisatieadviesbranche. Hoe kan dit dezelfde man zijn die ons bij belangrijke projecten heeft bijgestaan? zo viel er onder zijn voormalige opdrachtgevers te beluisteren.

Anne Alons, een kwakzalver? Had iedereen zich dan in hem vergist?

Begin jaren tachtig, afkomstig van adviesbureau Twijnstra Gudde, werd de voormalige productiemanager van bierbrouwer Heineken een van de eerste vooraanstaande interimbestuurders binnen de rijksoverheid. Hij kreeg topfuncties bij Binnenlandse Zaken en VROM, adviseerde ministers en staatssecretarissen en gold als vertrouweling van Pieter Winsemius die hem in 1984 ook hielp voor zichzelf te beginnen.

De waslijst aan belangrijke opdrachten werd met de oprichting van zijn eigen kantoor alleen maar langer. Ir. Anne Louis Alons, afgestudeerd plantenziektekundige in Wageningen, moest de rechtenfaculteit van de Universiteit Utrecht door een moeilijke periode helpen; de brandweer bijstaan; de aanschaf van simulators voor onderzeeboten begeleiden en aan het roer staan van de Arnhemse Rijksgebouwendienst.

Natuurlijk was hij onorthodox in zijn werkwijze, dat was algemeen bekend, maar het bleek telkens duidelijk resultaten op te leveren. De opdrachtgevers in de ambtelijke wereld stonden voor hem in de rij en als gevolg hiervan kon hij vrij snel een deftig historisch pand betrekken aan de Lange Voorhout in Den Haag, ingeklemd tussen de Algemene Rekenkamer en de Raad van State. Alons zag een organisatie als een volksstam met een eigen cultuur en energie. Ook sprak hij van transformatieprocessen en de instelling als een stromende rivier met wijde vertakkingen. Lucht je hart, zo beoogde hij met de kaartjesmethode, en schrijf op wat je denkt en voelt.

Harry Borghouts, commissaris van de koningin van Noord-Holland en voormalig secretaris-generaal van Justitie, stond als topambtenaar van Binnenlandse Zaken aan de wieg van de reorganisatie van de politie. De Rijks-en gemeentepolitie moesten worden omgevormd tot 26 regiokorpsen. Voor deze omvangrijke en gecompliceerde opdracht was hij voor projectmanager Borghouts de beste voor de klus. Alleen Alons zou zoveel neuzen een richting uit kunnen krijgen. Terugkijkend zegt Borghouts dat de reorganisatie zonder Alons nooit was gelukt.

Ook toen de topambtenaar later op Justitie zat, haalde hij hem erbij, nu om de oprichting van de Academie voor Wetgeving, een opleidingsinstituut voor wetgevingsjuristen van de overheid, te stroomlijnen. Hier dook voor het eerst ook zijn bijnaam op, de rijkstovenaar, terwijl Borghouts toch echt niet wist dat Alons inmiddels aan een loopbaan als paragnost was begonnen.

Borghouts: 'Bij het begin van de Academie was er niks, waren er wel belangentegenstellingen, maar kwam er uiteindelijk toch iets moois uit. Een rijkstovenaar waardig vandaar die naam voor Anne. Ik vond hem gewoon goed in zijn werk. Ik wist niets van zijn helderziendheid.'

Bij een andere opdrachtgever, het ministerie van VROM, kreeg Alons het gevoel dat alles samenkwam. Hier, werkend aan de totstandkoming van het Nationaal Milieubeleidsplan, durfde hij gewoon te praten over zijn interesse in het niet-zichtbare en wat dat betekent voor het milieu.

Gelijkgezinden als Kees Zoeteman die openlijk het bestaan van kabouters erkende, keken niet op van Alons spirituele verbondenheid met de natuur. En dat minister Jan Pronk in 1998 met een tikje op een exotische klankschaal een meditatiecentrum opende waarin 'ontstoringsblokjes' waren aangebracht om aardstralen buiten de deur te houden, paste binnen de sferen in dat ministerie.

Ook elders in de ambtelijke wereld zag hij wel affiniteit met de new age-beweging, zij het niet meer dan een onderstroom. Alons was aandeelhouder van het inmiddels gesloten spiritueel centrum De Narwal in Wassenaar waar zijn vrouw Benita Plesch, de voormalig topambtenaar van Binnenlandse Zaken, op de stoel zat van president-commissaris. Hij nam soms geeresseerde ambtelijke opdrachtgevers mee naar De Narwal en Plesch op haar beurt stuurde haar ambtenaren erheen.

Intussen had die andere loopbaan in 1997 een duidelijke vorm gekregen. Met natuurgeneeskundige Erik Dankmeijer die eerder zijn baan verloor vanwege omstreden therapie doet hij gezamenlijk consult in een gezondheidscentrum in Bunnik.

Na zijn opleidingen in aurareading en aulahealing, past hij zijn helderziendheid toe, nu op zieken. Alons fungeert als 'het renapparaat' dat beelden of woorden doorkrijgt en Dankmeijer 'interpreteert', net zoals ze dat deden bij Millecam.

Voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij Cees Renckens, tevens auteur van het onlangs verschenen proefschrift Dwaalwegen in de geneeskunde, noemt Dankmeijer 'een warhoofd'. En ook in het duo heeft Renckens weinig geloof. 'Het is een folie eux: twee gekken die in systeem samenwerken.' Over Dankmeijers rol in de dood van Millecam loopt een procedure bij het Medisch Tuchtcollege.

Van zijn bestaan als organisatieadviseur heeft Alons afscheid genomen. Afgezien van het feit dat zijn vrouw nu directeur is bij Alons & Partners, zijn er geen banden met het naar hem genoemde bedrijf. Na meningsverschillen over koers en strategie heeft hij in 2003 zijn zakelijke belangen van de hand gedaan. Op zijn holistische benadering van de ambtelijke organisatie werd geen prijs meer gesteld, aldus Overduin. 'Ik vond het hier te goeroeachtig worden.'

En de rijkstovenaar zelf? Die weet dat de organisatieadviseur en de medisch paragnost altijd dezelfde man zijn geweest. Daar is niks schizofreens aan. Wat hij is, is hij altijd geweest, alleen de omgeving is veranderd. Alons: 'Ik heb mijn uiterste best gedaan waar nodig te helpen met de inzichten die ik heb.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden