De Reves hadden dezelfde vlezige lippen

Lachen naar het katholieke vogeltje

Er zijn geen schrijvers met zulke wellustige lippen als Gerard Reve, ziet Reve-liefhebber Peter Buwalda. Wacht, jawel, hij kent er nóg een.

De broers Karel van het Reve en Gerard Reve Foto Eddy Posthuma de Boer

Eddy Posthuma de Boers foto van de gebroeders Van het Reve stond midden jaren negentig ingelijst op de hoek van mijn bureau. En ik zat permanent aan dat bureau, zwoegend op een oeverloze, morosofische verhandeling over beider werk, met aan de verre einder de academische versierselen. De Reves waren heel anders, maar toch hetzelfde, zo luidde mijn hypothese. In de pap gingen Karl Popper, katholieke zangvogels, het werk van Maarten Biesheuvel, Schopenhauer, het potje van Eendje Kwak en nog wel meer krenten die ik liet wellen in een kopje literatuurwetenschap.

Soms kwam er iemand binnen en pakte de foto op. Onwetenden maakte ik wijs dat het 'mijn vader Frits en zijn broer Joop' waren.

'Dus je oom is kalend', stelde een beneveld, heel erg hees corpsmeisje vast. 'Dat betekent dat jij ook snel kaal zult worden. Haaruitval gaat nooit van vader op zoon, maar het is wel erfelijk. Masseer je wel met petroleum?'

Natuurlijk nam ze me in de maling, al is theoretisch mogelijk dat ze spontaan tot deze Frits van Egters-achtige overwegingen kwam. Een chimpansee kan ook per ongeluk de Don Quichote typen, als we Borges moeten geloven.

Verder heb je weinig aan schrijversfoto's. Waar het om gaat, de taal, staat er nou juist niet op. Wel zien we leugens, zoals de brede grijns op Gerard Reves gezicht die lijkt te vertellen dat hij dol was op zijn broer, wat onzin is. De schrijvers waren permanent gebrouilleerd, meestal op Gerards initiatief, die naarmate de jaren vorderden niet terugschrok voor het openlijk belasteren van Karel, die volgens hem slechts zijn halfbroer was, vroeg dement, voor het leven verslaafd aan Marx en Lenin, en bovendien lui en zuinig.

Ondertussen levert kijken naar Reve meer op dan kijken naar gewone schrijvers. Tijdens het bladeren in Posthuma de Boers boek, beiert Reves proza voortdurend door mijn hoofd, natuurlijk vanwege zijn uit brons gegoten stijl, maar ook omdat alles wat Reve schreef autobiografisch was, waardoor iedere foto een illustratie is bij iets wat je ooit ergens hebt gelezen, in een brief of roman, van de ganzenveren waarmee hij schreef tot aan het matrasje in zijn beddenbak waarop hij, denk je dan, eenparig hamerend en beitelend de liefde heeft liggen bedrijven.

Wat niet wil zeggen dat ik het altijd aanwinsten vind, deze foto's. Reves werkelijkheid steekt nogal grauw af tegen hoe hij erover schreef. Misschien stel ik me het Geheime Landgoed liever zelf voor, in plaats van dat ik er Reve op zie rondscharrelen. Ik hoef ook geen foto van Henri Osewoudt in verpleegsterskleren. Of van Mickey Sabbath in de ochtendjas van iemands dochter.

Mooi zijn de portretten van de oude Reve. De verinnerlijkte blik van de man die zowel De avonden op zijn kerfstok heeft als Bezorgde ouders, dat late, krankzinnige meesterwerk. Bij de bejaarde Reve heb je het gevoel dat kop en schrijfstijl op elkaar zijn gaan lijken, als een hond en zijn baasje. Zou dat een wet zijn? Ik kijk nog eens goed naar de gebroeders: bij het essayistische, door en door rationele proza van Karel verwacht je inderdaad een dergelijk kalend professorenhoofd, met precies zo'n bril met ernstig montuur. Deze man zou niet snel Lieve Jongens schrijven, nee.

Ernaast het hoofd van Reve. Zo ziet een Henk Broekhuis er niet uit. Die valse diagonale blik, de volle haardos, de wellustige lippen, ik ken weinig schrijvers met zo'n wulpse mond als Gerard Reve.

Nou ja, ik ken er één. Curieus genoeg is dat zijn broer. Het valt me nu pas op, eigenlijk: de Reves hadden dezelfde volle, vlezige lippen. De vraag is natuurlijk wat er van die gedeelde lippen af te lezen viel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.