De reuk van een rottende moraal waait niet over

 

Dingen die niet vanzelf ophouden: bij de VVD weten ze er alles van. Het vlekje Mark Verheijen is weggepoetst, een gemeenteraadslid van wie niemand buiten Stichtse Vest had gehoord voordat ze in de politieberichten opdook als mogelijke wietkweker en witwasser is op non-actief gezet. Maar overwaaien wil het niet, de reuk van een rottende moraal.

Deze week is het aan het weekblad Vrij Nederland om ons eraan te herinneren dat de VVD een probleem heeft met integriteit. Niks 'anekdotisch bewijs'. Nee, keiharde cijfers uit de jaarlijkse integriteitsindex van het weekblad: de VVD nam het gros van de circa 365 affaires in het openbaar bestuur en de politiek sinds 1980 voor haar rekening. De partij had het afgelopen jaar veertien sjoemelaars in de eigen gelederen versus vijf bij de PvdA en vijf bij het CDA. Ook gecorrigeerd voor de aantallen bestuurders en verkozen politici uit de diverse politieke stromingen is dat bovengemiddeld veel. Zoekgeraakte bonnetjes, bevoordeelde vriendjes, van die dingen.

Bart de Koning, de VN-journalist die elk jaarlijks voornoemde integriteitsindex samenstelt, vertelde gisteren in Buitenhof wat meer over zijn bevindingen en theorieën.

Dat ze bij de VVD een meldpunt hebben voor niet-integer handelen waar niet anoniem gemeld mag worden, wegens de zware gevolgen die zo'n melding kan hebben voor de beschuldigde. Een buitengewoon geestige redenering voor een partij die geen moeite heeft met het bestaan van anonieme kliklijnen voor uitkeringsfraude en kleine criminaliteit, mits gepleegd door burgers die geen VVD-politicus zijn.

Een andere bevinding van De Koning: VVD'ers onderhouden relatief nauwe banden met het bedrijfsleven. Dan is een telefoontje snel gepleegd, een pekingeend snel gedeclareerd, een bevriende aannemer snel gecontracteerd. Dingen die in het bedrijfsleven toegestaan en geaccepteerd zijn, maar niets uitstaande hebben met het algemene belang dat de politiek geacht wordt te dienen.

Het is beslist waar: in VVD-kringen waart vaker dan gemiddeld de waangedachte rond dat er er zoiets bestaat als 'de bv Nederland', een onderneming die een turnaroundmanager nodig heeft met een can do -mentaliteit die kerncompetenties en topsectoren definieert. Daardoor kan het gebeuren dat een VVD-politicus die de bonnetjes niet op orde heeft, dingen kan zeggen als: 'Ik ben nog nooit privé bij een voetbalwedstrijd geweest.' (Mark Verheijen tegen de integriteitscommissie van zijn partij in antwoord op beschuldigingen dat hij zich op kosten van de gemeenschap met de dienstauto naar het PSV-stadion liet vervoeren om naar een balspelletje te kijken.)

Het bv-virus is niet uitsluitend een VVD-probleem. Aan de tafel van Buitenhof zat ook een voormalig CDA-politicus, een paar jaar geleden na bonje overgestapt naar de Maastrichtse Volkspartij, die bepleitte dat politiek óók 'wandelen over het slappe koord van de dienstbaarheid' is, en 'je nek uitsteken voor werkgelegenheid' en dat 'aanvragen door het bedrijfsleven met een vergrootglas bekijken' de dood in de pot is voor een florerende lokale economie.

Hij betoonde zich zo de exponent van een denkwijze die op het volgende neerkomt: wij runnen deze toko. Dat is voor iedereen het beste, ook voor de mensen die te dom zijn om te snappen welke grootse daden hier worden verricht. En klagen over administratieve slordigheidjes is burgergetrut.

Het is alsof je de leiding van VNO-NCW hoort praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.