ReportageWaar zijn de remainers gebleven?

De remainers worden definitief rejoiners, of er moet een wonder gebeuren

De meeste vooraanstaande ‘remainers’  richten hun energie tegenwoordig op andere zaken. Nog maar een enkeling gaat de straat op in een laatste poging om Boris Johnson tot andere gedachten te brengen. Zelfs de grootste diehard lijkt niet meer op een wonder te hopen. De tijd van remain is voorbij. Op naar de volgende strijd: rejoin.

Eurogezinde demonstranten in Londen, 24 juni 2020. Beeld Hollandse Hoogte / REX by Shutte

Brexit een voldongen feit? Niet voor Louise Brown. Getooid in een zwart T-shirt met de text ‘I love Sunderland’ houdt ze een stukje karton omhoog bij de ingang van het Lagerhuis. ‘No Deal. No Nissan’ heeft ze erop geschreven. ‘Als we zonder deal de EU verlaten, sluit Nissan onze fabriek, een ramp voor mijn stad’, zegt de logopediste, die op een snikhete woensdag 800 kilometer heeft gereden om deze boodschap aan Boris Johnson over te brengen. Twee andere eurogezinde demonstranten houden haar gezelschap, onder wie Steve Bray, de muntenverzamelaar die met zijn op eBay gekochte roeptoeter al vier jaar ‘No Brexit’ roept.

Ze doen denken aan Japanse soldaten die jaren na het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog nog werden aangetroffen in de oerwouden van de Filippijnen, overtuigd dat het nog altijd oorlog was. Aan de Brexit-burgeroorlog is op 12 december een einde gekomen. Johnson haalde toen een klinkklare verkiezingsoverwinning, zeven weken later gevolgd door het vertrek van de Britten uit de Europese Unie. De overgangsperiode waarin een akkoord moet worden overeengekomen loopt definitief af op 31 december, tenzij Johnson uiterlijk vandaag om verlenging vraagt. De kans dat Johnson dat doet is nagenoeg nul. Eurogezinde Britten rest daarom alleen nog de hoop dat er voor het einde van het jaar een wonder gebeurt.

Remainer Louise Brown.

Vergeten

Brown en Bray houden weliswaar stand, de meeste remainers die jarenlang het nieuws bepaalden lijken Brexit te zijn vergeten. Oud-Lagerhuisvoorzitter John Bercow wil alleen over zijn boek praten, oud-premier John Major heeft zijn aandacht verschoven naar sociale ongelijkheid en Nicholas Soames verdedigt het besmette blazoen van zijn opa, Winston Churchill. Nick Boles, de Tory die geschiedenis schreef door tijdens een debat over te lopen naar de oppositiebankjes, is nu een consultant. Over Brexit wil hij zich niet meer opwinden. ‘Kiezers krijgen in de toekomst kans de uitkomst te beoordelen’, klinkt het kortaf.

Nog wel actief is Edward McMillan-Scott, de voormalige leider van de Conservatieve fractie in het Europese Parlement die uit onvrede met de toenemende euroscepsis naar de Liberaal-democraten was overgelopen. Met treurnis kijkt hij terug op de weken voor de verkiezingen toen leden van de People’s Vote-campagne vechtend met elkaar over straat rolden en de Liberaal-democraten, in al hun overmoed, akkoord gingen met nieuwe verkiezingen. ‘We waren zo dichtbij een nieuw referendum, twintig stemmen in het Lagerhuis slechts’, zegt hij. ‘Maar de strijd is nog niet helemaal voorbij.’

McMillan-Scott probeert de campagnes van de verschillende Remain-groepen, zoals Best for Britain en de European Movement, op elkaar af te stemmen om een herhaling van de People’s Vote-klucht te voorkomen. De oud-politicus is naarstig op zoek naar een nieuwe directeur voor de European Movement, een organisatie, zo meldt hij met groot plezier, die door Winston Churchill na de Tweede Wereldoorlog was opgericht. ‘Ik proef veel enthousiasme bij activisten en ze willen graag weer bijeenkomen. Tijdens de lockdown was het moeilijk om dingen te organiseren, dat heeft zeker in ons nadeel gewerkt.’

No Deal

Volgens Gina Miller, de zakenvrouw die landelijke faam verwierf met haar campagne tegen Brexit, hebben de Brexiteers deze stille periode juist wel goed gebruikt. ‘Het land wordt bestuurd door een ongekozen speciaal adviseur,’ zegt ze, wijzend op Dominic Cummings, ‘en die heeft zijn macht weten te vergroten toen de premier door Covid was uitgeschakeld. Hij heeft twee doelen: het ontmantelen van de infrastructuur van het landsbestuur en eind dit jaar een No Deal veroorzaken. Er is niets dat niet kan worden opgeofferd op het altaar van Brexit, in een cultachtig geloof dat Groot-Brittannië op een betere manier kan worden wederopgebouwd.’

Bij Remainers bestaat de vrees dat Johnson de financiële gevolgen van de lockdown gaat gebruiken als een sluier voor de mogelijk nadelige effecten van een No Deal in het nieuwe jaar. McMillan-Scott wijst op nog iets anders. ‘De regering heeft tijdens de lockdown een groot deel van het bedrijfsleven gered door compensatieregelingen, en daarmee heeft het ook krediet opgebouwd. Bedrijven en ondernemers zijn afgelopen tijd erg terughoudend geweest bij het luiden van de alarmbel over een No Deal en ik vermoed dat ze deze regering simpelweg niet voor de voeten willen lopen.’

Remainers beseffen dat de parlementaire weg voorlopig is afgesloten. Johnsons Conservatieve regering heeft een meerderheid van tachtig zetels en het aantal Conservatieven dat warme gevoelens koestert voor de EU is op de vingers van een hand te tellen. Met genoegen evenwel zien ze aan dat bij Labour de socialistische euroscepticus Jeremy Corbyn is vervangen door de pragmaticus Keir Starmer. De nieuwe leider heeft in het verleden beweerd voor ‘Rejoin’ te zijn, maar zag zich gedwongen terug te krabbelen. Middels een alomvattend vrijhandelsakkoord zo dicht mogelijk bij de EU blijven, is nu zijn devies.

Ramkoers

Johnson wil ook zo’n akkoord, maar niet ten koste van de Britse onafhankelijkheid. Beide kampen liggen nog op een ramkoers. McMillan-Scott verwacht dat Brexit-kiezers in Midden- en Noord-Engeland zich vroeger of later zullen realiseren dat ze ‘de verkeerde keuze hebben gemaakt’. Hij spreekt de vrees uit dat de schade eerst duidelijk moet zijn eer er een drastische verandering in de Britse positie komt. Rejoin dus eerder dan Remain. 

Op het parlementsplein wil de devote demonstrant Brown zo lang niet wachten. ‘Nadat in de jaren tachtig de mijnen dichtgingen en de scheepsbouw eraan ging, lokte Margaret Thatcher ter compensatie Nissan naar Sunderland’, zegt ze. ‘Nu dreigt een andere Conservatieve regering dat weer weg te halen, zodat er niets over is. Sunderland staat bekend als ‘de stad waar Brexit’ begon. Ik rust pas wanneer het de stad wordt waar het einde van Brexit begon.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden