De reis waard!

Hermann Hesse: Die Morgenlandfahrt (1932)

Tijdens mijn Amsterdamse studiejaren heb ik in mijn aftandse Fiat 600 heel wat reizen naar het Oosten gemaakt. Maar verder dan Almelo kwam ik niet. De familie van mijn toenmalige vriendin C. woonde er, en ik bracht de weekends door in het gastvrije gezin, kaartend en dubbele graanjenever drinkend met C.'s vader, wiens Twentse voornaam net zo klonk als mijn achternaam.


De twee broers van C. deden nooit mee. Kaarten was voor het klootjesvolk en borrels drinken was 'square', weet je wel. Als ontheemde hippies - want wat moest je in godsnaam in Almelo? - sleten zij hun tijd, hevig blowend, Pink Floyd draaiend, boeken van Hermann Hesse lezend en, daardoor aangestoken, dromend van de reis die zij ooit naar het verlichte Oosten zouden maken.


Op een dag waren ze verdwenen, de familie in paniek achterlatend. Niemand wist waarheen - Kathmandu, gokte ik - laat staan voor hoelang. De enige vingerwijzing was het boek dat op tafel lag: Reis naar het Morgenland van Hermann Hesse. Het was mijn eerste kennismaking met de Duitse schrijver en Nobelprijswinnaar, die net aan een tweede populariteitsgolf was begonnen.


Die Morgenlandfahrt, zoals de oorspronkelijke titel luidt, ging gebukt onder een loodzware symboliek, zo bleek. Het Avondland is, zoals voorspeld was, ten onder gegaan aan de 'Grote Oorlog', aldus Hesse, die nog niet wist dat er na die Eerste Wereldoorlog nog een Tweede zou volgen, al bevroedde hij dat wel. Een groep idealisten ontvlucht dat Avondland, waar nut, verstand en geld de hoogste waarden zijn. Ze sluiten een verbond om gezamenlijk op weg te gaan naar hun droomland, waar wijsheid en extase, mystiek en magie de boventoon voeren en het alle dagen feest is. Maar bij de hoofdpersoon slaat de twijfel toe als plotseling een wijze medereiziger spoorloos verdwijnt. Hij deserteert en gaat bijna ten onder aan het idee te hebben gefaald, tot hij aanvaardt dat niemand, ook hij niet, onfeilbaar is.


Drie weken later stonden C.'s broers weer voor de deur. Net als voor de hoofdpersoon was het Morgenland onbereikbaar gebleken. Ze waren bij gebrek aan een kompas blijven steken in Marokko - geen nood: 'Goeie stuff daar, weet je wel!' - en blut teruggekeerd naar bourgeois Almelo. Voor mij was Die Morgenlandfahrt het begin van een intellectuele reis door het complete werk van Hesse. Ik heb dat project in 2007 voor deze krant herhaald. Maar Hesses pretentieuze mystiek en hoogdravende symboliek hadden voor mij toen eigenlijk al afgedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden