coalitie Italië

De regeringscrisis in Italië over de hogesnelheidslijn is afgewend dankzij een typisch Italiaanse oplossing: uitstel

Door het probleem op te schuiven heeft de Italiaanse premier Giuseppe Conte dit weekend een ernstige regeringscrisis afgewend. Eigenlijk moest maandag een beslissing worden genomen over een miljarden euro’s kostende hogesnelheidstrein tussen Lyon en Turijn. De twee regeringspartijen staan lijnrecht tegenover elkaar over het bouwproject. Dankzij het uitstel van Conte verdwijnt dat probleem de komende zes maanden terug naar de achtergrond. 

De Italiaanse premier Giuseppe Conte. Beeld EPA

De Tav (Treno Alta Velocità) is het grootste twistpunt binnen de huidige Italiaanse regeringscoalitie. De ene coalitiepartij, de rechts-nationalistische Lega, is groot voorstander van de trein, terwijl de populistische Vijfsterrenbeweging juist mordicus tegen is. Sinds beide partijen samen regeren, doen ze er alles aan een beslissing over de Tav te vermijden, maar vorige week konden ze niet anders. Als er voor 21 maart geen reeks aanbestedingen zouden worden gedaan, liep het project 300 miljoen euro aan EU-subsidies mis.

Kunstgreep

Daarom was de confrontatie vorige week onvermijdelijk. Vrijdag zei Legaleider Matteo Salvini dat geen van zijn parlementariërs ooit tegen de Tav zouden stemmen, waarna zijn coalitiegenoot Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging Salvini onverantwoordelijk noemde. Een serieuze regeringscrisis dreigde, tot premier Conte zaterdag een brief stuurde aan Telt, het Italiaans-Franse bedrijf dat verantwoordelijk is voor de bouw van de spoorlijn.

Legaleider Matteo Salvini eerder dit jaar tijdens een bezoek aan de bouw van een tunnel voor de Tav. Beeld AFP

Conte verzocht het bedrijf een kunstgreep uit te halen met het verplichte aanbestedingsproces rondom de bouw. Door lokale aannemersbedrijven wel degelijk hun offertes te laten indienen, maar die offertes nog niet 100 procent bindend te maken, houdt Italië zich wel aan de Europese regels, maar blijft er een mogelijkheid bestaan in de toekomst alsnog onder het project uit te kunnen. Op die manier kunnen zowel de Lega als de Vijfsterrenbeweging aan hun achterban uitleggen dat zij hun rug recht hebben gehouden - een belangrijke boodschap met het oog op de Europese verkiezingen in mei.

Deadline opgeschoven

Daarmee koos Conte uiteindelijk voor een typisch Italiaanse oplossing: uitstel. Toen de plannen voor de trein, zo’n 20 jaar geleden, voor het eerst werden geopperd, was de bedoeling dat het traject in 2025 klaar zou zijn. Vanwege sterke lokale tegenstand – valleibewoners die wegen blokkeerden en bouwvakkers aanvielen – en de daaropvolgende politieke tegenstand van onder meer de Vijfsterrenbeweging, is die deadline gaandeweg opgeschoven naar ver voorbij 2030. 

Een bouwplaats in het Franse Saint Martin de la Porte, waar wordt gewerkt aan de aanleg van de lijn. Beeld Bloomberg via Getty Images

Voorstanders, waaronder de Lega, zien de Tav als dé ontbrekende schakel in het Europese spoorwegnetwerk. De trein, die via een serie tunnels niet langs, maar door de Alpen rijdt, halveert bijna de reistijd tussen Parijs en Milaan. Hij levert volgens berekeningen bovendien 15 duizend nieuwe banen op en zorgt ervoor dat een groot deel de miljoen vrachtwagens die jaarlijks tussen Turijn en Lyon rijden, kunnen worden vervangen door milieuvriendelijker treinen.

Oneerlijke verdeling

Tegenstanders willen liever dat de bestaande infrastructuur beter onderhouden wordt. Ook vinden ze dat vorige regeringen niet goed hebben onderhandeld over de Tav. Zo kost het project in totaal 8,6 miljard euro. Daarvan wordt 40 procent door de Europese Unie betaald, 35 procent door Italië en 25 procent door Frankrijk. Dat is oneerlijk, aldus de Vijfsterrenbeweging, omdat 45 kilometer van alle tunnels in Frankrijk ligt tegenover slechts 12 kilometer in Italië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden