De rechter staat terecht voor moord

Vrijheid. Afgelopen. Voorbij. Het lijkt of hij voor elke zonde in zijn leven waarlijk heeft geboet. Het voelt alsof hij zweeft.

Ineke van den Bergen

En dan verschuift het hele beeld natuurlijk. Hij denkt aan wat hij heeft doorstaan, met woede en gramschap, er volgt een reuzenduik in een depressie. Als aanklager had hij zaken verloren, de vrijgesproken verdachten geobserveerd. De meesten huilden, uit opluchting en schuldgevoel, had hij gedacht. Maar nu weet hij dat het komt door het ongeloof, de doorstane bezoeking, van je eigen vernedering en de onherstelbare schade.


Later nog, als hij iemand de waarheid heeft verteld, dan voelt hij de twijfel van de ander, die niet meer weet wat hij moet geloven. Wat is moeilijker? denkt hij. De waarheid kennen of ontdekken, haar vertellen of te worden geloofd?


Presumed Innocent (De aanklager) - de geboorte van de 'legal thriller' genoemd - werd in 1987 een wereldwijd megasucces voor Scott Turow. Datzelfde gold voor de gelijknamige film, met Harrison Fords prachtig vertolkte rol als openbaar aanklager Rusty Sabich die de moord moet onderzoeken op Carolyn Polhemus, een collega, maar ook zijn minnares, zoals na enige tijd blijkt. Zowel Sabich, in de beklaagdenbank, als de nieuwe aanklager Tommy Molto maakt zich schuldig aan knoeien met bewijsmateriaal. Advocaat Sandy Stern laat geen spaan heel van de handelswijze van het Openbaar Ministerie en Sabich wordt vrijgesproken.


In dezelfde week waarin Halbe Zijlstra, staatssecretaris van Cultuur, bekent van thrillers te houden, wat een schok in cultureel Nederland veroorzaakt - en de Vlaamse kwaliteitskrant De Standaard zeven thrillers in de fictie toptien telt -, verschijnt er een nieuwe thriller van topauteur en jurist Scott Turow (1949). Onschuldig (Innocent) is na drieëntwintig jaar het vervolg op De Aanklager.


'Hoe kún je, gilt zijn hart, hoe kún je dit nog een keer doen? Hoe kan een mens nogmaals dezelfde fout maken die hem eerder bijna fataal is geworden? ¿ Omdat wat er tussen de vorige keer en deze keer ligt niet echt leven kan worden genoemd.'


Rusty Sabich, president van het hof van beroep, is zestig jaar geworden en vraagt zich af waarom hij, na zoveel jaar, in dezelfde onmogelijke positie is beland, al wordt hij dit keer verdacht van de moord op zijn vrouw Barbara. In veertig jaar heeft hij met vier vrouwen geslapen. Met de vierde vrouw, Anna, zijn jongere assistente, bestond er tijdens de seks niets anders dan genot. Geen schaamte of bezorgdheid, geen kwellende zaken, het was de volmaakte vergetelheid.


Het verhaal speelt zich af in anderhalf jaar, tussen 2007 en 2008, en is spectaculair voor pers en publiek omdat een rechter - kandidaat voor het hooggerechtshof - voor de tweede keer in zijn leven voor moord terechtstaat. Het is Turows vakmanschap dat het verhaal drijft naar hoogtepunten in de ontleding van karakters, in en buiten de rechtszaal; een kroon op dit genre, of welk (non)genre dan ook.


Iedereen in Onschuldig is wel schuldig ergens aan. Maar meestal is het niet de schuld die zomaar voor de hand ligt, als onnozele geilheid, platvloerse jaloezie of blinde wraak. De personages worstelen en vechten zich door het leven heen, zich bewust van hun zwakheden, maar lang niet altijd in staat om die te beheersen. Dat maakt de antwoorden interessant op vragen als: werd Barbara Sabich, die afhankelijk is van vijftien tot twintig geneesmiddelen, vermoord of pleegde ze zelfmoord? Neemt Tommy Molto wraak op Sabich of weerhoudt zijn geweten hem daarvan? Is het mogelijk dat Nat, geadoreerde zoon van Rusty en Barbara, een leven opbouwt op deels waarheid, deels leugens?


Wie de eerste zinnen van het boek leest, weet dat er 430 pagina's volgen die meer dan de moeite waard zijn. 'Een man zit op een bed. Hij is mijn vader. Onder het dek ligt het lijk van een vrouw. Zij was mijn moeder.'Ineke van den Bergen


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden