De PvdA was Job Cohen al voorgegaan Column Marcel van Dam

Het bevalt mij niet dat het aftreden van Job Cohen bijna unaniem wordt geweten aan zijn optreden. Hij zou zich niet staande hebben kunnen houden in het ruwe politieke klimaat, zijn debatvaardigheden schoten tekort, hij was niet in staat het genuanceerde verhaal van de PvdA over te brengen, et cetera.


Het is allemaal wel waar, maar het zijn allemaal symptomen van een ziekte waaraan Cohen leed als spreekbuis van zijn partij. Want wie staat er niet met zijn mond vol tanden als hij niets te zeggen heeft? Wie zonder geloof is wel geloofwaardig? Job Cohen moest voorlezen uit een dummy, proberen te verkopen wat er niet was. Het grootste gebrek van Cohen als politicus was dat hij een slecht acteur is.


Martin Sommer was een van de weinigen die in de krant van jongstleden dinsdag onder de kop 'Kloof in de samenleving te groot voor één partij' het vertrek van Cohen in een breder politiek perspectief plaatste, zij het dat de bril waarmee hij keek nogal beslagen was.


Hij schreef: 'De PvdA is niet de SP en wil dat ook helemaal niet zijn. Dat heeft Timmermans goed aangevoeld en werd zondag nog eens bevestigd in de peiling van Maurice de Hond waarin de ondervraagden weliswaar massaal ontevreden waren over Cohen, maar aanzienlijk minder eensgezind vonden dat de PvdA meer naar oud-links zou moeten.'


Heeft Martin een ander onderzoek gelezen dan ik? Van de mensen die nu zeggen PvdA te stemmen zegt 85 procent 'het is goed dat de PvdA meer de linkerkant op gaat'. En 50 procent van de huidige aanhang zegt dat 'De PvdA meer de richting van de SP moet opslaan'.


Let wel: dit zijn cijfers nadat de PvdA sinds de laatste verkiezingen meer dan de helft van zijn aanhang heeft verloren en de SP in zeteltal meer dan verdubbeld is. De meeste PvdA-kiezers die vonden dat de partij meer de richting van de SP moest opslaan, hebben dat zelf al gedaan toen hun partij dat verzuimde.


In Nederland is de krachtsverhouding tussen de partijen links en rechts van de middenlijn al tientallen jaren ongeveer hetzelfde. De verschuivingen vinden vooral plaats binnen links en rechts. In de laatste twintig jaar heeft de PvdA 38 zetels ingeleverd en de SP heeft er 33 gewonnen.


Sommer verklaart het verlies van de PvdA uit de groeiende kloof tussen de belangen van de lagere middenklasse en de hogere. Die kloof is volgens hem niet meer door één (sociaal-democratische) partij te overbruggen. Ik ben het met hem eens dat de PvdA dat niet meer kan, liever gezegd niet meer wil. Maar om me heen zie ik steeds meer hogeropgeleiden die geloven dat de SP dat wel kan en wil.


De PvdA is in de laatste decennia fundamenteel veranderd van een beginselpartij in een belangenpartij die, zoals Timmermans liet uitlekken, 'comfort' wil bieden aan de middenklasse.


Echte sociaal-democraten, schoonmaker en hoogleraar, worden gedreven door het geloof dat alle mensen, ongeacht afkomst en kunnen, recht hebben op een gelijkwaardig bestaan, niet alleen uit een oogpunt van rechtvaardigheid, maar ook uit de overtuiging dat het algemeen belang daar het beste mee is gediend.


De ommezwaai van de PvdA past in de koekoek één zang van politici en publicisten die weliswaar hebben doorgeleerd, maar niet in de belevingswereld van mensen die dat niet kunnen. Al vanaf de kabinetten-Kok ziet de PvdA, net als rechts, de verzorgingsstaat als een kostenpost en niet als producent van samenhang in de samenleving.


Ook de PvdA wil mensen wijsmaken dat het noodzaak is mee te doen in de neoliberale ratrace. 'Wie niet succesvol is, is een loser' schreef René Cuperus in een mooie column (Opinie & Debat, 19 februari). Al twintig jaar denkt de PvdA net als de VVD mensen te kunnen verheffen door ze de arbeidsmarkt op te jagen, ook als niemand ze vanwege hun gebrek aan vaardigheden wil hebben, tenzij als kortstondige zwerfarbeiders.


Ook heeft de PvdA niet het begin van een alternatief voor de financiële crisis. Zie ook het artikel in de krant van woensdag onder de kop 'PvdA vaak op één lijn met kabinet'.


Jammer voor mensen als Timmermans, maar er zijn al genoeg partijen om comfort te bieden aan de middenklasse. Jammer voor Spekman, maar er is al weer een echte sociaal-democratische partij.


www.vk.nl/MarcelvanDam


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden